"Indrukwekkende technologie, maar vaak sociaal onaanvaardbaar": dat is de conclusie van VRT NWS-journalist Tim Verheyden, die een maand lang de slimme bril van Meta droeg. Een verbod op bepaalde plekken lijkt onvermijdelijk, zeker nu AI het heel makkelijk maakt om gezichten te scannen en mensen te herkennen.
Technisch indrukwekkend, sociaal onaanvaardbaar: slimme bril vraagt om duidelijke regels
Samenvatting:
VRT NWS-journalist Tim Verheyden droeg een maand een slimme bril van Meta. Niemand merkte dat hij filmde, ook niet in een zwembad of ziekenhuis.
Met een app voor gezichtsherkenning, die iedereen vandaag kan maken met onder meer AI, vond hij persoonlijke informatie over voorbijgangers.
Hij pleit voor regels over filmen op gevoelige plekken. Oslo en New York gingen al voor.
Het is nazomer en druk op de Meir in Antwerpen. Ik wandel rond met mijn slimme bril op en film. Het lampje flikkert, maar niemand ziet het. Op mijn smartphone draait een app voor , die ethisch hacker Robbe Van Roey op mijn vraag bouwde. Plots verschijnt er informatie over een meisje dat ik net filmde. Ik spreek haar aan: "Was jij in 2025 op een ondernemersbal in Bergen-op-Zoom?"
Ze lacht ongemakkelijk en vraagt waar dit gesprek naartoe gaat. Ik vertel haar dat ik die informatie vond met mijn slimme bril en een systeem dat gezichten herkent.
VRT NWS koppelt gezichtsherkenning aan Meta-bril: "Iedereen kan dit doen"
Na een maand met die bril weet ik 1 ding: we hebben duidelijke gedragsregels nodig over de slimme bril. Op gevoelige plaatsen, zoals scholen, crèches, ziekenhuizen, zwembaden en aan bankautomaten zelfs een verbod. Ik liep er overal binnen met de bril op. Niemand merkte iets.
De technologie is goed, dat is net het probleem
Eerlijk, de technologie is indrukwekkend. Vooral de audio. Tijdens het pendelen of joggen luister ik meer naar podcasts en muziek, en ik bel zonder mijn telefoon boven te halen. De beschrijft letterlijk wat ik zie: ik open de koelkast en vraag wat ik vanavond kan koken. De bril somt op wat erin ligt en stelt een pasta voor.
Maar precies omdat de bril zo gewoon is, is hij zo ingrijpend. Een smartphone moet je optillen of uit je broekzak halen, en iedereen ziet dat. Een bril filmt op ooghoogte, met een lampje dat je pas opmerkt als je lang genoeg kijkt.
Wantrouwen, zelfs zonder dat je filmt
Op een zondag breng ik mijn oudste kind naar de zwemles, met de bril op. Vanuit de cafetaria film ik de lessen. Niemand reageert. Op het raam hangt een bord: verboden te fotograferen, verboden te filmen met de smartphone. Over een bril staat er niets. In een ziekenhuis gaat het net zo. Mensen zijn er op hun kwetsbaarst. Ik voel me er zeer ongemakkelijk bij. Achteraf licht ik iedereen in, maar niemand had iets gemerkt. Dit neigt naar voyeurisme en dat is sowieso al strafbaar.
In het begin zien collega's en vrienden vooral de journalist die de bril test waar zoveel om te doen is. Is het een bril voor gluurders of een gadget van de toekomst? Snel slaat de sfeer om naar wantrouwen: filmt die bril nu of niet? Dat wantrouwen is er dus ook als ik helemaal niet film. Mensen draaien zich weg.
In het zwembad wist niemand dat ik filmde. Wie niet weet dat hij of zij wordt gefilmd, kan ook niet protesteren
Tim Verheyden
De ethische hacker Robbe test de gezichtsherkenning ook op mij. Gezichtsherkenning zit niet standaard in de bril. Maar met een AI-chatbot en online databanken vol gezichten lukt het toch. De app die Robbe heeft gemaakt, kan iedereen maken, ook zonder technische kennis. Gewoon met AI.
Standaard maakt de bril video's van 30 seconden. Met onze app vinden we een manier om de hele tijd te filmen, zonder dat Meta dat blokkeert. Het systeem vindt een LinkedIn-post waarin staat dat ik 2 kinderen heb. Meer dacht ik niet prijsgegeven te hebben. Maar plots vindt de app ook een naam. "Bah, dat is vuil", roep ik. Zo voelt het ook.
Een gezicht is gevoelige informatie en ik - en iedereen - mag volgens de Europese privacywet iemands gezicht niet zomaar opslaan en gebruiken zonder toestemming. In het zwembad wist niemand dat ik filmde. Wie niet weet dat hij of zij wordt gefilmd, kan ook niet protesteren.
Een bril die meekijkt voor Meta
Het blijft straf wat AI kan. Ik rijd met de wagen en vraag de bril wat hij ziet. Hij beschrijft perfect mijn dashboard, het merk van de wagen, op welke zender de radio staat, wat mijn bestemming is en dat het buiten een mooie dag is.
Maar wat je AI vraagt, gaat naar de servers van Meta, als je daar toestemming voor geeft. Wie de bril draagt, verzamelt dus ook beelden voor een bedrijf dat zijn AI wil trainen. Meta wil misschien geen robots bouwen zoals andere bedrijven, maar wel hun brein trainen met alles wat in de wereld te zien is en dan helpen die beelden.
Verbod van Oslo tot New York
De Noorse hoofdstad Oslo verbiedt nu al slimme brillen op school. In heel het land komt een tijdelijk verbod op drukke plaatsen. In de Duitse stad Hamburg neigt de lokale privacycommissie naar een volledig verbod. De politieke partij Die Linke wil er ook de bril weren uit openluchtzwembaden. In Nederland vindt de privacycommissie een flikkerend lampje als je filmt maar mager. En in New York en Philadelphia mag de bril de rechtbank niet in.
Vanaf deze week kan je bij Meta ook een bril zonder camera kopen. Volgens het bedrijf heeft dat niets te maken met de kritiek: mensen gebruiken de bril vooral om muziek te luisteren. De camerabril blijft te koop, er komen zelfs nieuwe modellen bij, en andere techbedrijven volgen ook.
Ook bij ons een verbodsbord voor de bril?
Een algemeen verbod overal zou te ver gaan. De meeste mensen gebruiken de bril correct, en voor blinden en slechtzienden kan hij een echte hulp zijn. Met de app Be My Eyes, geïntegreerd in de bril, kunnen vrijwilligers live mee de ogen zijn van wie niet of niet goed ziet. Meta raadt zelf aan de bril uit te zetten bij de dokter, in kleedkamers, op toiletten en in scholen. Maar het blijft een advies. De bril blijft daar gewoon werken en niemand controleert of je hem uitzet.
Een advies lijkt niet genoeg. Zeker niet nu er nog meer slimme brillen komen en andere AI-gadgets die ons hele leven kunnen opnemen. Maar voor nu moet er in het zwembad van mijn zoon, naast een camera en smartphone, ook een slimme bril op het verbodsbord op het raam in de cafetaria.
