Voor het 2e jaar op rij daalt het aantal leerlingen in Vlaamse scholen. Dat blijkt uit de jaarlijkse oktobertelling, die aan het begin van elk schooljaar wordt gehouden. "Dat kan grote gevolgen hebben voor de financiering en organisatie van het onderwijs", waarschuwt Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Opvallend: het GO!-onderwijs blijft wél groeien ondanks het dalende geboortecijfer.
Na lerarentekort nu ook 'kinderentekort': weer minder leerlingen in Vlaamse scholen
Pauline Stofferis
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Voor het 2de jaar op rij neemt het aantal leerlingen in het Vlaamse onderwijs af door het dalende geboortecijfer. Katholiek Onderwijs Vlaanderen telt 4.340 leerlingen minder in vergelijking met vorig jaar. Bij de gemeentelijke en stedelijke scholen (OVSG) zijn dat er 2.750 minder.
Het Gemeenschapsonderwijs (GO!) groeit wel: het telt 226.793 leerlingen, 1.307 meer dan vorig jaar.
Scholen krijgen geld per leerling en zullen een daling dus vrij snel voelen in hun budget. "Daarom is het belangrijk om in te zetten op schaalvergroting", zegt Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
Het totale aantal leerlingen is opnieuw gedaald. Katholiek Onderwijs Vlaanderen blijft met 745.057 leerlingen de grootste onderwijsverstrekker. Toch zijn dat er 4.340 minder dan vorig schooljaar. Ook bij de gemeentelijke en stedelijke scholen in Vlaanderen en Brussel (OVSG) is het leerlingenaantal dit jaar afgenomen. Daar startten begin september 173.842 leerlingen het nieuwe schooljaar, tegenover 176.592 vorig jaar.
De terugval houdt verband met het geboortecijfer, dat al sinds 2011 in dalende lijn zit. De gevolgen daarvan worden nu steeds duidelijker in het onderwijs.
"We zien stapsgewijs een daling van de geboortecijfers. Daardoor moeten we nu nadenken over een slimme manier om het onderwijsaanbod in de toekomst te organiseren", zegt Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
Scholen zullen vrij snel het verschil in financiering voelen
Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen
"Momenteel worden scholen namelijk gefinancierd per leerling, waardoor ze vrij snel een verschil in hun budget zullen voelen. 40 tot 50 leerlingen minder betekent niet dat de kosten voor infrastructuur of energie evenredig dalen. Toch is het belangrijk om voldoende middelen te blijven voorzien om de werking van de scholen te garanderen."
Inzetten op schaalvergroting
"Daarom moeten we inzetten op schaalvergroting", vindt Vanobbergen. "We kijken vandaag nog te weinig naar het onderwijslandschap in een bredere regio. Scholen staan er vaak alleen voor om open te kunnen blijven als er te weinig leerlingen zijn. In het verleden heeft dat soms tot sluitingen geleid."
Lerarentekorten verdwijnen niet zomaar doordat er minder leerlingen zullen zijn in de toekomst
Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen
"Door meer samen te werken en op regionaal of stedelijk niveau de regie in handen te nemen, kunnen schoolbesturen middelen slimmer bundelen. Zo zorgen we ervoor dat onderwijs toegankelijk blijft en dat we overal kwaliteitsvol onderwijs kunnen aanbieden, ook in landelijke gebieden", aldus Vanobbergen.
"In de Westhoek zagen we bijvoorbeeld een daling van 15 procent in het geboortecijfer in 10 à 12 jaar tijd. Bijgevolg is het noodzakelijk om met een helikopterperspectief te kijken hoe we het onderwijs daar slim en duurzaam kunnen organiseren. Maar ook in steden is die oefening nodig. In Hasselt is het geboortecijfer in 12 jaar tijd met ongeveer 20 procent gedaald."
Invloed op het lerarentekort en de wachtlijsten?
Volgens Vanobbergen zal het dalend aantal leerlingen niet de oplossing zijn voor het huidige lerarentekort. "Het lerarentekort verschilt sterk van regio tot regio. Bovendien zijn er tekorten in bepaalde vakken, zoals wiskunde en Frans. Die tekorten verdwijnen niet zomaar doordat er minder leerlingen zullen zijn in de toekomst."
Daarnaast zal het dalende leerlingenaantal ertoe leiden dat in heel wat scholen plaatsen onbenut blijven. De recente van de KU Leuven verwacht dat er tegen 2030 zo'n 41.665 plaatsen op overschot zijn. Dat is zo'n 6 procent van het aanbod.
Tegelijkertijd zullen ouders in sommige steden en gemeenten nog steeds moeite hebben om hun kind in te schrijven in hun school naar keuze. Vooral in Mechelen, Vilvoorde, Grimbergen, Roeselare, Sint-Pieters-Leeuw en Lier worden grote capaciteitstekorten verwacht. Terwijl sommige scholen dus langzamerhand leeglopen, zullen andere onvoldoende plaatsen hebben om alle leerlingen op te vangen.
GO! als uitzondering
Dat speelt allemaal veel minder voor het gemeenschapsonderwijs (GO!). Dat onderwijsnet telt bij de start van dit schooljaar 226.793 leerlingen in het leerplichtonderwijs. Dat zijn 1.307 leerlingen meer dan vorig schooljaar. Het is dus opvallend dat het onderwijsnet groeit, terwijl de totale leerlingenpopulatie in Vlaanderen afneemt door het dalende geboortecijfer.
"Dat steeds meer leerlingen en ouders voor het GO! kiezen in een periode van demografische krimp, bevestigt het vertrouwen in ons onderwijs", zegt afgevaardigd bestuurder Koen Pelleriaux. Ook de overname van verschillende gemeentelijke scholen door het GO! draagt bij aan die cijfers.
Maar er is ook een kanttekening: "In totaal vonden 6.430 leerlingen geen plek in de GO! school van hun keuze. Die cijfers tonen aan dat de vraag in verschillende regio’s groter blijft dan de beschikbare plaatsen. Investeringen in bijkomende capaciteit blijven daarom noodzakelijk om elk kind een plaats in een GO! school te garanderen."
