De Zweedse Academie heeft de Nobelprijs voor literatuur 2026 toegekend aan de Canadese schrijfster Anne Carson. Zij werd al enkele jaren genoemd als kanshebber. Carson schrijft een heel eigen soort literatuur en vermengt poëzie vaak met andere genres en met elementen uit de Griekse klassieken. "Gedurfd en inventief," vindt het Nobelprijscomité. Carson was vorig jaar nog te gast in ons land.
Canadese Anne Carson (76) krijgt Nobelprijs voor literatuur voor haar "speelse dialoog met de klassieke traditie"
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
De Canadese auteur Anne Carson krijgt de Nobelprijs voor literatuur voor haar "gedurfde, inventieve werk, dat een speelse dialoog aangaat met de klassieke traditie, en dat nieuwe vormen van hedendaagse literatuur schept", zo luidt de motivatie van de Zweedse Academie.
Anne Carson, geboren in Toronto in 1950, is dichter, essayist en vertaler en was lange tijd ook hoogleraar antieke cultuur. Ze vertaalde werken uit de klassieke oudheid, zoals Griekse tragedies of de poëzie van Sappho. Vertalingen die zo bijzonder zijn "dat ze kunnen gezien worden als op zich staand, onafhankelijk werk", zegt de Zweedse Academie.
Mix van genres
Carson vermengt vaak verschillende genres, zoals essay en poëzie. Het is "speels en ironisch werk dat niet enkel beweegt tussen klassieke en moderne poëzie, maar ook tussen verschillende genres en kunstvormen", zegt de Zweedse Academie.
Enkele titels: 'Eros, bitterzoet', 'Rood', een roman in verzen met als hoofdfiguur een mythisch gevleugeld wezen of 'De schoonheid van de echtgenoot. Een fictie-essay in 29 tango's'.
Recent vertaald is 'Glas, ironie en God', met inspiratie van Emily Brontë. Carson spiegelt haar eigen thema's vaak aan die van andere auteurs. Of ze put uit eigen ervaring. 'Nox' gaat over de verdwijning en het overlijden van haar eigen broer.
Verrast op IJsland
Anne Carson woont deels op IJsland. Daar kreeg ze telefoon van de Zweedse Academie met het nieuws van de Nobelprijs. "Ze zei dat ze naar de wind aan het luisteren was en ze reageerde heel verrast", zei Ingrid Carlberg van de Academie.
Intussen is Anne Carson kort geïnterviewd door de IJslandse televisie. "Het is gek, ik denk dat ze allemaal gek zijn", reageert ze op de Nobelprijs. Over haar lezerspubliek zegt ze: "Ik weet niet hoe mijn lezers lezen, ik hoop dat ze van mijn werk houden. Het is een mysterie."
Poëzie is goed omdat het snel en kort is, behalve Homeros. Die is niet kort
Nobelprijswinnares Anne Carson
Op de vraag wat de functie van poëzie is in onze tijd antwoordt Carson met een monkellachje: "Poëzie is wellicht bruikbaarder dan proza, omdat het snel gaat. Iedereen is gehaast. Poëzie is goed omdat het kort is. Behalve dan Homeros, die is niet kort."
Anne Carson reageert met verbazing op het nieuws
In 2024 maakte Carson bekend dat ze aan de ziekte van Parkinson lijdt, met zware gevolgen voor het met de hand schrijven. In september 2025 was ze een zeldzame keer te gast in Brussel; ze sprak voor een volle zaal in Bozar, in een voorstelling met poëzie, muziek en dans.
Achter de wat intimiderende façade schuilt een zeer speelse auteur
VRT NWS-journaliste Annelies Beck over Anne Carson
VRT NWS-journaliste Annelies Beck interviewde Anne Carson in Bozar en kent haar werk goed. "Carson is weliswaar klein en fragiel, maar kan intimiderend en hermetisch overkomen. Ik wil wel een warm pleidooi houden om je daar niet door te laten afschrikken en haar werk te leren kennen. Achter die façade schuilt een zeer speelse auteur. Maar je moet ervoor werken, je moet een inspanning leveren. "
"Carson zoekt altijd nieuwe vormen. Schrijven blijft voor haar een zoektocht en een spel met nieuwe vormen, die ze oprekt en uittest. Ze kent alle conventies tot in de puntjes, maar ze speelt ermee en vindt die opnieuw uit. Ze schrijft 'poëtische essays' of 'sonnetten in proza', zou je kunnen zeggen. Voor haar telt: wat vraagt deze tekst en in welke vorm kan ik het best vertellen wat ik te zeggen heb? En dan is het aan de lezer om het geschenk - zoals ze dat noemt - uit te pakken en er al dan niet van te houden."
Nederlandse vertalingen
Het werk van Anne Carson is ook in het Nederlands vertaald. In 2025 gaf uitgeverij Koppernik de eerste Nederlandse vertaling van 'Glas, ironie & God' uit, in vertaling van Marijke Emeis. In 2024 verscheen bij Koppernik een heruitgave van 'De schoonheid van de echtgenoot' en in 2022 een heruitgave van 'Rood', ook beide in vertaling van Marijke Emeis.
Afwisseling tussen vrouwen en mannen
De Nobelprijs voor literatuur wordt sinds 1901 toegekend aan de schrijver “met het meest opmerkelijke oeuvre in een ideale richting”. De prijs is al 118 keer uitgereikt aan alles samen 122 auteurs. Anne Carson is nog maar de 19e vrouw. Sinds 2018 is er wel een inhaalbeweging aan de gang, met afwisselend mannelijke en vrouwelijke laureaten.
Vorig jaar won de Hongaarse romanschrijver László Krasznahorkai de Nobelprijs, en dit jaar dus weer een vrouw, de Canadese Anne Carson. De winnaar ontvangt 12 miljoen Zweedse kronen, omgerekend iets meer dan 1 miljoen euro.
