Jarenlang heeft auteur Stefan Brijs de link tussen zijn succesroman 'De engelenmaker' en zijn moeder verzwegen. Nu ze overleden is en zijn nieuwe boek om haar draait, geeft hij toe dat hij al eerder inspiratie uit haar leven haalde. "Ineens gooide ik dat taboe waar we jaren niet over gesproken hadden open en bloot op straat. Mijn vader was woedend", vertelt hij in Touché op VRT Radio 1.
Auteur Stefan Brijs onthult na 20 jaar geheim achter zijn bekendste roman: "Mijn vader was woedend, mijn moeder huilde"
'De engelenmaker' verscheen voor het eerst in 2005. Het verhaal draait om de excentrieke dokter Victor Hoppe en zijn 3 kinderen. Allemaal leven ze met schisis, een aangeboren afwijking in het gezicht, ook wel bekend als .
"Op lezingen heb ik jarenlang verteld dat het schaap Dolly, het eerste gekloonde schaap, de kiem was voor 'De engelenmaker'", zegt auteur Stefan Brijs. "Dat was ook zo, maar er waren meerdere kiemen."
"Ook het feit dat mijn moeder schisis had, heeft me geïnspireerd voor het boek. Het hoofdpersonage Victor Hoppe wordt geboren in hetzelfde jaar als mijn moeder en heeft dezelfde aandoening. Hij wordt, net als zij, weggestuurd door zijn ouders en in een klooster geplaatst."
"Ze begon te huilen"
Ruim 15 jaar lang heeft Brijs de link tussen 'De engelenmaker' en zijn moeder verzwegen, op een enkele keer na. "Eén keer heb ik in een interview over mijn moeder gesproken. Dat was al laat na het verschijnen van het boek. Het was taboe om het erover te hebben."
Toch moest Brijs bij de publicatie in 2005 aan zijn ouders vertellen dat het hoofdpersonage in het boek schisis had. "Het werd heel stil in huis. Mijn vader werd woedend en mijn moeder begon te huilen. Ineens gooide ik dat taboe waar we jaren niet over gesproken hadden open en bloot op de straat."
Hij vroeg zijn vader om eerst het boek te lezen en vervolgens te oordelen. Brijs benadrukte daarbij dat hij het met veel liefde had geschreven, dat er niets kwetsends te lezen stond. "Maar ik had het verhaal van mijn moeder wel gebruikt, dat moest ik toegeven."
Toen haar urne voor mij stond, heb ik gezegd: mama, op een dag zal ik over je schrijven
Stefan Brijs, auteur
Hoewel vader Brijs 'De engelenmaker' niet goed vond, stelde hij zijn vrouw toch gerust. "Maar de vraag bleef," vertelt Brijs. "'Waarom toch? Waarom moet je dat doen?'"
'In goede en kwade dagen'
Brijs neemt die vraag mee in zijn nieuwste boek 'In goede en kwade dagen'. Daarin heeft hij het over het afscheid van zijn moeder, maar ook over haar jeugd en huwelijk.
"Toen haar urne voor mij stond, heb ik gezegd: mama, op een dag zal ik over je schrijven. Dat had ik toen besloten, maar ik denk dat ik het al veel eerder wist."
Als je het boek sluit, wil ik dat er nog iets is om over na te denken
Stefan Brijs, auteur
"Het heeft te maken met haar leven, met wat ze heeft meegemaakt. Ik zoek altijd verhalen die bij de lezer aankomen. Als je het boek sluit, wil ik dat er nog iets is om over na te denken. En laten we zeggen: er zat een goed verhaal in mijn moeder."
Makkelijk om over zijn eigen leven en het taboe rond zijn moeder te schrijven, vond Brijs het evenwel niet. "Het is het allereerste boek waarin ik mijn ziel een beetje blootleg. Ik schrijf nauwelijks autobiografisch. Voor het eerst ben ik heel diep in mijn eigen leven en in het leven van mijn ouders gedoken."
Iets om trots op te zijn
Brijs schrijft onder meer over de grote impact die de aandoening had op het leven van zijn moeder. "Ze is door haar moeder afgestaan aan een klooster vanwege de schisis. Haar hele neus was misvormd en haar gehemelte was open."
In haar jeugd kreeg ze 14 operaties. Pas toen ze 35 was, werd haar gehemelte helemaal dicht gemaakt. "Je kan je inbeelden hoezeer ze gepest is geweest", vertelt Brijs. "Ze zag er anders uit, ze sprak anders."
Als kind wil je een perfecte moeder hebben. Ik schaamde me voor haar
Stefan Brijs, auteur
"In mijn kindertijd werd er nooit over gesproken en ik stond er ook niet bij stil. Het is pas toen vriendjes kwamen spelen en er opmerkingen over maakten, dat ik besefte hoe nasaal ze sprak."
De schaamte die Brijs toen voelde, vond hij een van de moeilijkste dingen om te beschrijven. "Natuurlijk wil je als kind een perfecte moeder hebben. Je wilt niet dat ze bij de bakker naar je moeder staren omwille van haar uiterlijk. Ik schaamde me voor haar."
Gelukkig waren er, zoals de titel van het boek al zegt, ook goede dagen. "Haar huwelijk was ongetwijfeld de mooiste dag van haar leven. Als tiener moet ze gedacht hebben dat ze nooit zou trouwen, en het is toch gebeurd."
Fragment uit 'In goede en kwade dagen'
"Nooit moet mijn moeder gelukkiger zijn geweest dan op de dag van haar huwelijk. Op elke foto in het trouwalbum staat ze aan de zijde van mijn vader te stralen in haar witte bruidsjurk met sluier en een drie meter lange sleep van tule. De jurk zit haar als gegoten, maar net daardoor zie je hoe mager ze is. Het zou me niet verbazen als ze al weken amper wat heeft kunnen eten uit angst dat het huwelijk op het laatste moment niet door zou gaan."
"De twee bruidskinderen zijn haar zusje van zeven en haar broertje van drie. Ze heeft een bruidsboeket van bloeiende takken stephanotis. Ze draagt witte fluwelen handschoenen die tot halverwege haar onderarm reiken. In een witte Mercedes zijn ze voor een fotoreportage naar een vijver in de buurt gereden. Op de grond liggen herfstbladeren. Op het water drijven zwanen. Mijn moeder lacht. Mijn moeder glundert. Haar geluk overstemt die dag elke twijfel aan zichzelf."
Ondanks de moeite die Brijs' moeder met 'De engelenmaker' had, heeft het boek uiteindelijk ook voor haar veel betekend. "Ze kon niet trots zijn op zichzelf. Maar toen verscheen het boek en het werd onverwacht een gigantisch succes. Ineens had ze iets om trots op te zijn. Ze werd overal aangesproken over haar zoon. Mensen keken niet naar haar vanwege de schisis, maar vanwege het kind dat iets had bereikt."
