Hoe veilig zijn vaccinstudies bij zwangere vrouwen? "Veel hangt af van hoe bekend het vaccin al is"

Het onderzoekscentrum Vaccinopolis zoekt 90 zwangere vrouwen die voor eind maart 2027 bevallen. Het centrum test zowel een RSV-vaccin voor de moeders als een RSV-antistof voor de pasgeboren baby's. Beide producten zijn al op de markt, waardoor er volgens het centrum weinig risico's aan verbonden zijn.

Ook professor gynaecologie Isabelle Dehaene is het daarmee eens. "Als je deelneemt aan een studie, mag je ervan uitgaan dat alles grondig is onderzocht. In dit geval zijn beide middelen ook al in omloop, waardoor de gevaren eerder nihil zijn." 

Toch wil Dehaene ook waarschuwen voor eventuele risico's bij andere studies. "Alles hangt af van hoe bekend het product al is. Soms weten we bijvoorbeeld al hoe bepaalde micro-organismen reageren. Maar als we alle bijwerkingen en gevolgen vooraf al zouden kennen, zou testen niet meer nodig zijn. Er is dus in zekere zin altijd nog wel een klein risico aan verbonden." 

"Onderzoekers proberen dat risico wel zo laag mogelijk te houden. Zo worden verschillende stappen doorlopen en gaan heel wat onafhankelijke instanties en experts na of de studie wel ethisch is. Pas als er voldoende wetenschappelijk bewijs is dat het vaccin waarschijnlijk werkt en veilig is, mag het onderzoek doorgaan."

Zo werd in 2022 een klinische studie van een ander RSV-vaccin van GlaxoSmithKline nog stopgezet. "Bij die studie werd er verhoogd risico op vroeggeboorten vastgesteld onder de gevaccineerde deelnemers. Dat kan toevallig zijn geweest, maar ze hebben er toen wel meteen een punt achter gezet. De veiligheid gaat altijd voorop."

Dehaene begrijpt dat er daardoor wat argwaan is bij zwangere vrouwen. "Het is zeker niet evident om aan zo'n studie mee te doen. Een zwangerschap is iets extreem kostbaars. Je wil jezelf en je baby niet blootstellen aan potentiële gevaren." 

"Maar het blijft wel enorm belangrijk om ook zwangere vrouwen mee in de loop te nemen. Vroeger werd dat niet gedaan en kregen de vrouwen het vaccin gewoon toegediend zonder te weten wat de effecten waren. Dat is pas gevaarlijk." 

Ook Freya Van Avermaete, gynaecoloog bij UZA, is het eens met Dehaene. Zij is 7 maanden zwanger en heeft zich ingeschreven voor de nieuwe studie van Vaccinopolis. "Voor de bescherming tegen RSV zijn er voorlopig 2 opties: een vaccinatie voor de moeder of een antistoffenprik voor de baby. Veel moeders kiezen voor optie 1, maar het is wel belangrijk om te weten of die ook beter werkt of niet."  

"Tijdens mijn 1e zwangerschap heeft mijn kindje RSV-antistoffen gekregen en dat is allemaal goed verlopen. Mijn baby is gelukkig niet in het ziekenhuis beland met een ernstige infectie, wat in de winterperiode helaas vaak voorkomt bij pasgeborenen." 

Van Avermaete merkt wel dat heel wat patiënten van haar er sceptischer tegenover staan. "Als zwangere vrouw is het natuurlijk ook allemaal wat risicovoller. Je hebt een lagere weerstand en bent daardoor vatbaarder, maar je mag ervan uitgaan dat er telkens strenge en uitgebreide studies aan vooraf zijn gegaan."

"Als ook de Hoge Gezondheidsraad zijn goedkeuring geeft, raden we zo'n vaccin of studie wel aan aan onze patiënten. Al is het zeker geen verplichting. Iedereen mag zelf kiezen. Uiteindelijk willen we allemaal gewoon wat het beste is voor onszelf en ons baby'tje", besluit Van Avermaete.