Wat speelde zich af tijdens fatale autorit? Deze vragen staan centraal op proces over dood van kleuter Dean

Dean verdween in januari 2022 nadat hij enkele dagen bij Dave De Kock en Romy W. had verbleven. Op 17 januari vond de Nederlandse politie het lichaam van de kleuter terug op Neeltje Jans, een werkeiland in de provincie Zeeland. De Kock was eerder diezelfde dag opgepakt. 

Hij heeft doorheen het onderzoek verschillende versies gegeven, maar erkende uiteindelijk wel dat hij verantwoordelijk is voor de dood van Dean. Romy W. houdt vol dat ze geen enkele betrokkenheid had bij de feiten.

Hoe kenden de betrokkenen elkaar? Dean en zijn zusje logeerden geregeld bij het koppel in Sint-Gillis-Waas, nadat hun moeder Elke bevriend was geraakt met Romy W. Ze hadden elkaar leren kennen tijdens een psychiatrische opname en bleven contact houden. 

Door persoonlijke en familiale problemen werd regelmatig een beroep gedaan op hen om de kinderen op te vangen. Dave De Kock werd zelfs 'knuffelpeter' genoemd van Dean. 

Dat is wellicht de belangrijkste vraag van het hele proces. Doorheen het onderzoek heeft Dave De Kock uiteenlopende verklaringen afgelegd.

Vast staat dat Dean sinds woensdag 12 januari 2022 bij Dave De Kock en Romy W. verbleef in hun appartement in Sint-Gillis-Waas. De jongen had net een medische ingreep ondergaan en zou later terugkeren naar zijn moeder. In de dagen die volgen, heeft De Kock geregeld contact met familie van Dean over die terugkeer.

Maar het komt nooit zover. De Kock vertrekt op vrijdagavond 14 januari alleen met de kleuter. Aan de hand van ANPR-camera's, gsm-gegevens, camerabeelden en bankverrichtingen konden speurders zijn verplaatsingen grotendeels reconstrueren. Hij rijdt eerst rond in Vlaanderen, steekt later op de avond de grens met Nederland over en bevindt zich tijdens de nacht op verschillende plaatsen in Zeeland. 

Het lichaam van Dean laat hij achter op Neeltje Jans, in een fleecedeken, tussen de rotsblokken. In Meerkerk, niet ver van Utrecht, wordt hij uiteindelijk opgepakt.

Wat zich in de uren voordien en tijdens de rit heeft afgespeeld, blijft onduidelijk. Aanvankelijk zegt De Kock dat Dean een dag eerder van de trap is gevallen in het appartement. Later zegt hij dat Dean tijdens een stop in Nederland tegen de wagen is gevallen en vervolgens stuiptrekkingen heeft gekregen.

Uiteindelijk erkent hij dat hij zelf verantwoordelijk is voor de verwondingen. Tijdens zijn eindverhoor zegt hij dat hij ervan overtuigd is dat hij Dean iets heeft aangedaan, maar dat hij zich niet meer herinnert wat precies. In die laatste dagen gebruikte hij verschillende drugs. 

De Kock erkent dus wel tijdens die laatste verhoren dat hij zijn woede op Dean heeft afgereageerd, maar een duidelijke verklaring of motief ontbreekt. Hij stelt dat hij niet vertrokken was met de bedoeling om Dean te doden.

Hij zegt dat hij "tilt sloeg" in de wagen en Dean verwond heeft. "Het kan dat er klappen zijn geweest", zegt hij onder meer. Wat er precies gebeurd is, en waarom hij door het lint ging, weet hij naar eigen zeggen niet meer.

De autopsie wijst in elk geval op zwaar geweld tegen Dean, onder meer aan het hoofd en de buik. Die verwondingen komen niet overeen met een val van de trap, stellen de wetsdokters.

Uit het dossier blijkt dat De Kock in de dagen voor de feiten zwaar onder stress stond. Hij had ruzie met Romy over haar zware alcoholgebruik en gebruikte zelf veel drugs. Getuigen beschrijven hoe hij moeite had met frustraties en conflicten.

Romy W., die de Nederlandse nationaliteit heeft, staat mee terecht voor ontvoering met de dood tot gevolg. Ze ontkent dat ze geweld gebruikte tegen Dean of wist wat er met hem gebeurd was. Volgens haar zag ze de jongen levend en zonder zichtbare verwondingen vertrekken met De Kock op vrijdagavond. Ze zegt dat ze ervan uitging dat De Kock naar Deans grootouders in Antwerpen reed.

Het openbaar ministerie ziet dat anders. De aanklacht steunt onder meer op haar betrokkenheid bij de beslissing om Dean langer bij haar en De Kock te houden, haar contacten met de familie van Dean en haar gedrag na de verdwijning. 

Daarnaast zijn er de verklaringen van Deans zus. Zij vertelde in verhoren dat zowel De Kock als Romy haar broer sloegen. Ze sprak ook over mogelijk seksueel misbruik, al is daar geen vervolging voor ingesteld.

Een door het gerecht aangestelde psychologe oordeelde dat het kind naar alle waarschijnlijkheid getuige was van gewelddadige feiten tegenover haar broer. 

Nina Van Eeckhaut, advocate van Romy W., gaf eerder al aan dat ze voor de vrijspraak gaan. 

De naam van Dave De Kock was al bekend bij justitie lang voor de feiten rond Dean.

In 2010 werd hij veroordeeld tot 10 jaar cel voor de dodelijke mishandeling van de peuter Miguel (2). Ook toen ging het om een jong kind dat onder zijn toezicht stond. De Kock hield vol dat het om een ongeluk ging.

De onderzoekers lieten beide dossiers vergelijken door gerechtsdeskundigen. Die stelden vast dat er opvallende gelijkenissen zijn. In beide zaken werden uitgebreide letsels vastgesteld die volgens de experts wijzen op toegebracht geweld. In beide dossiers verwees De Kock naar een val van de trap als verklaring. 

Een psychiatrisch rapport in de zaak omschrijft De Kock als iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis, een lage frustratietolerantie en geen schuldbesef. De feiten gebeurden in 2008 en De Kock zat de celstraf volledig uit, zodat hij na zijn vrijlating in 2018 niet verder opgevolgd werd. Dat veroorzaakte heel wat ophef na de dood van Dean.

Juridisch staat De Kock niet terecht voor die eerdere feiten. Toch zal zijn verleden onvermijdelijk een rol spelen tijdens het proces.

Maandag al werden 8 vrouwen en 4 mannen aangeduid om te oordelen over de 2 beschuldigden. 

Vandaag begint het proces inhoudelijk met het voorlezen van de akte van beschuldiging. Daarna hebben de advocaten van de beschuldigden de kans om aan het woord te komen of een akte van verdediging voor te lezen. 

Vervolgens worden de 2 beschuldigden ondervraagd. In de dagen daarna komen tientallen speurders, deskundigen, familieleden en andere getuigen aan het woord. In totaal zijn 77 getuigen opgeroepen.

Een van die getuigen is Elke Verberckmoes, de moeder van Dean. Ze wordt op het proces bijgestaan door Jef Vermassen. Voor de 79-jarige strafpleiter wordt het wellicht het laatste assisenproces. 

De pleidooien van de burgerlijke partijen, de verdediging en het openbaar ministerie starten op 15 oktober. Als de planning wordt gevolgd, volgt het arrest over de strafmaat op 19 oktober.

Romy W. riskeert een gevangenisstraf van 15 tot 20 jaar voor ontvoering met de dood tot gevolg. Voor De Kock is de maximumstraf 30 jaar cel. 

Los daarvan zijn beide beschuldigden ook doorverwezen voor bezit en verspreiding van beelden van seksueel kindermisbruik. Er werden enkele beelden (niet van Dean of zijn zus) aangetroffen op de telefoon van De Kock, waarvan Romy W. screenshots maakte.

Niet per se een vraag die op het proces aan bod zal komen, maar het is wel opmerkelijk dat het assisenproces over de dood van Dean volgt in een reeks van processen over kindermoorden, zoals heel recent nog de zusjes in Waardamme die vermoord werden door hun vader.

Er was ook het proces over de dood van Jairon (14) in Antwerpen en de zaak van het mishandelde Roemeense jongetje Raul (9) in Gent. 

Experts zien evenwel geen duidelijke stijgende of dalende trend. Het blijft een uitzonderlijk fenomeen en op langere termijn bekeken zijn de cijfers vrij stabiel, zo luidt het.

Bovendien is 'kindermoord' een verzamelnaam voor zeer uiteenlopende feiten. Het kan gaan om dodelijke verwaarlozing, geweld binnen een gezin, moorden uit wraak tegenover een ex-partner, moord-zelfmoord of dood van een pasgeborene. Achter al die zaken schuilt een andere dynamiek.

Zware feiten over kinderen, zoals de tragische dood van Dean, hebben natuurlijk wel een grote emotionele en maatschappelijke impact.