Virtuele modellen en gaten die nep zijn: AI-foto's zijn in opmars op Vinted

Een tweedehandsjurk die eruitziet alsof die door een professionele fotograaf in een studio is gefotografeerd. Of een AI-fotomodel dat de kleding van een verkoper 'draagt', zodat kopers de pasvorm kunnen zien. 

Even scrollen op Vinted, en al gauw kom je tientallen foto's tegen die met artificiële intelligentie zijn gemaakt. Het gebruik van AI op tweedehandsplatformen is duidelijk aan een opmars bezig. En die tendens heeft voor- én nadelen. 

Niet elke verkoper die AI gebruikt, heeft noodzakelijk slechte bedoelingen. Artificiële intelligentie kan een snelle en eenvoudige manier zijn om een kledingstuk aantrekkelijker te presenteren.

Fien Demarest, die onderzoek doet naar circulair ondernemen bij Thomas More, ziet daarin dan ook voordelen voor de tweedehandsmarkt.

"Uit ons onderzoek blijkt dat AI een zeer nuttige tool kan zijn, want online resale is vandaag nog vrij arbeidsintensief. Je moet elk stuk fotograferen en apart online zetten. AI kan je daarin assisteren en helpen om het mooi te presenteren."

Volgens Demarest kan dat de kansen op een tweede leven voor een kledingstuk zelfs vergroten.

Vintedverkoper Patricia* uit Borsbeek gebruikt AI daarom bewust in haar advertenties. "Ik plaats telkens een AI-foto vooraan mijn advertentie, en voeg daarnaast nog een 10-tal gewone foto's van het item toe die ik zelf heb gemaakt", zegt ze.

Volgens Patricia helpt de AI-foto een potentiële koper om zich voor te stellen hoe een kledingstuk er in het echt uitziet of hoe het gecombineerd kan worden.

Tegelijk vindt ze het belangrijk om duidelijk te blijven over de werkelijke staat van het stuk. "Als er iets mis is met een item, zoals een kleine beschadiging, zet ik dat duidelijk in de omschrijving." Die aanpak lijkt te werken. "Ik krijg alleen maar positieve reviews", zegt ze.

Bovendien kan AI nog een onverwacht voordeel bieden voor particuliere verkopers. Wie een virtueel fotomodel gebruikt, hoeft niet langer zelf herkenbaar op de foto te staan.

"Pasfoto's zijn gebruikelijk op Vinted, maar zulke foto's zijn in het verleden al misbruikt", zegt Demarest. "Een foto met een AI-model kan dus een groot voordeel zijn voor je privacy."

Maar dezelfde technologie kan ook een minder nobel doel dienen. AI maakt het bijzonder eenvoudig om een kledingstuk er beter uit te laten zien dan het in werkelijkheid is.

"Het is heel gemakkelijk om met AI een vlek, slijtage, een verkleuring of beschadiging weg te werken", zegt Demarest. 

Nora* (33) uit Vilvoorde werd op die manier misleid door een Vintedverkoper. Ze kocht via het platform een set gewichten voor 180 euro. "Nieuw kosten diezelfde gewichten 250 euro, en op de foto's leken ze nog zo goed als nieuw", vertelt ze. 

Op het eerste gezicht dus een buitenkansje. Maar toen de gewichten thuis werden bezorgd, bleek dat de verkoper had gelogen over de staat.

"Ze waren duidelijk veelgebruikt, en compleet afgebleekt. De geadverteerde foto's waren gemaakt met AI. Stom van me, dat ik dat niet door had."

Nora heeft ervoor gekozen om de gewichten toch te houden. "Ik heb mijn verlies geïncasseerd", zegt ze. "Maar ik heb de verkoper wel een slechte recensie gegeven."

Het gebruik van artificiële intelligentie om foto's van producten te verbeteren, is op zich niet illegaal. Maar dat wordt het volgens de FOD Economie wel wanneer de gebruikte afbeelding de consument misleidt.

"Bijvoorbeeld door het artikel mooier te maken dan het werkelijk is, of door een foto te gebruiken van een product dat niet bestaat", aldus de FOD.

Maar waar de grens ligt tussen een foto verbeteren en een consument misleiden, is volgens Demarest niet altijd duidelijk. "Bij tweedehandskleding is een foto een belangrijk onderdeel van de productinformatie. Als consumenten niet meer weten of ze naar het echte stuk kijken of naar een vervormd beeld, kan dat het vertrouwen in de tweedehandsmarkt schaden."

Daarom pleit ze voor transparantie. AI-beelden kunnen volgens haar een aanvulling zijn, zolang ze worden gecombineerd met duidelijke foto's van het echte product en eventuele gebruikssporen.

Precies om die reden zijn Vintedverkopers verplicht om echte foto's van hun items toe te voegen aan een advertentie. Dat laat het bedrijf weten in een geschreven reactie aan VRT NWS.

Maar het gebruik van AI om foto's visueel te verbeteren is wel degelijk toegestaan. "Op voorwaarde dat de foto een correcte weergave blijft van het artikel", aldus het statement. Verkopers zijn bovendien niet verplicht om aan te geven dat ze AI hebben gebruikt.

In de voorwaarden van Vinted staat dat de foto van het artikel de kwaliteit en het uiterlijk inclusief defecten of fouten nauwkeurig moet aangeven. 

Wie AI gebruikt om kopers te misleiden, riskeert volgens Vinted maatregelen, "zoals het verwijderen van een advertentie of het schorsen van een account".

Hoeveel meldingen van misleidend AI-gebruik het platform krijgt, wil Vinted niet bekendmaken. Het bedrijf zegt wel dat dergelijke gevallen "over het algemeen een minderheid vormen".

Het probleem stopt trouwens niet bij de verkoper. Ook kopers zetten AI in om te misleiden, blijkt uit getuigenissen bij NOS .

Het Nederlandse nieuwsmedium kaart aan dat sommige kopers een foto van een ontvangen artikel digitaal aanpassen, bijvoorbeeld door een beschadiging toe te voegen. Die gemanipuleerde foto kan vervolgens als bewijs worden gebruikt om een terugbetaling te vragen bij Vinted.

Ook Nora uit Vilvoorde kreeg daarmee te maken toen ze een broek verkocht. "De klant stuurde me plots een close-up-foto van een gat in de broek, maar ik ben er zeker van dat dat gat er in werkelijkheid niet zat."

Vinted is in dit geschil tussenbeide gekomen, en heeft Nora gelijk gegeven. "Ik heb benadrukt dat de foto met AI moest zijn gemaakt, en Vinted is me daarin gevolgd. Ik heb mijn geld dus wel gewoon gekregen."

In de reactie aan VRT NWS bevestigt Vinted dat ook het gebruik van AI als vervalst bewijsmateriaal in een geschil verboden is.

Volgens Demarest is het moeilijk om je als verkoper volledig te beschermen tegen zo'n vals geschil. "Maar als je voldoende bewijsmateriaal verzamelt voor je de verzending doet, sta je wel sterker." 

"Maak vooraf duidelijke foto's van het kledingstuk, inclusief details, labels en eventuele beschadigingen." Ook het inpakken kan je fotograferen of filmen. "Zo heb je concreet bewijs als iemand later de aankoop betwist."

Kopers krijgen van Vinted 2 dagen de tijd na ontvangst van een aangekocht product om aan te geven dat er een probleem is. "We bieden een terugbetaling wanneer een item niet toekomt, beschadigd is, of niet lijkt op de beschrijving", klinkt het bij het bedrijf.

De FOD Economie heeft daarnaast enkele tips om misleidende AI-advertenties te herkennen. Niet enkel op Vinted, maar bijvoorbeeld ook op Ebay of Facebook Marketplace. 

"Let op alle details die verdacht of abnormaal lijken", klinkt het. "Misvormde of verkeerd geplaatste handen, geanonimiseerde gezichten of te perfecte decors moeten uw argwaan wekken."

En de verkoper moet altijd identificeerbaar zijn: "Een ontbrekende of inconsistente profielfoto of onvindbare contactgegevens moeten een belletje doen rinkelen."