De 'Maagd van Gent' is op verschillende plekken in de stad te zien, maar almaar minder mensen kennen de figuur die sinds 1991 het stadswapen siert. "Al in de 14e eeuw dook ze op. Het is niet 1 persoon, maar een symbool. Ze belichaamde de rebelse stad én het nationalisme", zegt Nina Uelpenich van de UGent. Zij dook in de geschiedenis.
'Maagd van Gent' al 700 jaar stadssymbool: "Gebruikt om identiteit van stad en land te vormen"
Ward Schouppe
Gepubliceerd:
In de binnenstad zijn er verschillende verwijzingen naar de Maagd van Gent. Er is het café 'De Maecht van Ghent' op de Korenmarkt. Haar beeltenis siert de torendeur van het postgebouw en de voet van het standbeeld van Jacob van Artevelde op de Vrijdagmarkt.
Historica Nina Uelpenich onderzocht de opkomst en de betekenissen die de figuur de voorbije eeuwen kreeg. "De allereerste vermelding dateert al uit de 14e eeuw, in een gedicht van Boudewijn van der Lore. De Maagd was toen een symbool voor Gent, in een conflict met de graaf van Vlaanderen."
Van Mariafiguur naar nationalistisch symbool
De vrouwelijke figuur is gebaseerd op de maagd Maria. Ze verwijst niet naar een bestaande persoon. "Meerdere steden werden voorgesteld als een maagdelijke figuur. Ze duiken overal op: in boeken, tijdens ceremonies. In Gent en elders." Het is ook een populaire figuur in kunstwerken uit die periode.
"Ook tijdens de calvinistische periode - waarbij afgodsbeelden werden vernield - hield ze stand. Het is geen louter katholiek symbool meer." Toen Napoleon aan de macht kwam, verloren de meeste stedenmaagden aan belang. "In Gent is er tijdens de 19e eeuw echter een heropleving".
De 'Maagd van Gent' belichaamde het roemruchte middeleeuwse verleden en werd ingezet als natievormer
historica Nina Uelpenich
"Bij het ontstaan van België is de Maagd een symbool voor de middeleeuwse geschiedenis in de regio. Er duiken beeltenissen op waarbij ze met de driekleur wappert. Ze was het gezicht van het roemruchte verleden dat de Belgische identiteit moest vormgeven. Ze werd een nationalistische figuur."
De vrouwelijke figuur werd gebruikt op affiches die reclame maakten voor de wereldtentoonstelling van 1913 in Gent. Ze wordt zo tijdens het Interbellum ook internationaal een symbool voor België.
"Gekozen om bepaald verhaal te vertellen"
De Maagd verloor die betekenis in de decennia die volgden. "Er ontstaan allerlei Maagden die naast elkaar bestaan: er is een liberale Maagd van Gent, een socialistische Maagd van Gent... Het wordt echt een volkssymbool dat voor elke identiteitsvorming kan dienen."
"De Maagd van Gent toont hoe symbolen gebruikt worden om identiteit te vormen. Dat is geen vast gegeven, maar een constructie. Ze zijn gekozen en uitvergroot om een verhaal te vertellen." Een verhaal met weerklank tot vandaag, want sinds 1991 siert de Maagd het officiële wapenschild van Gent.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd: