Noorwegen gaat AI-brillen tijdelijk verbieden op bepaalde plekken. Die toestellen hebben een discreet geïntegreerde camera en microfoon en de regering vreest dat mensen zonder het te weten zullen worden gefilmd. Een expertengroep moet zich over de privacykwestie buigen. Ook in België leeft de discussie over de verkoop van de slimme bril.
Noorwegen verbiedt AI-brillen op publieke plaatsen uit vrees voor 'gluurbril'-praktijken
Lotte Aneca
Gepubliceerd:
"Ik ben bezorgd over de introductie van nieuwe, krachtige technologie waarbij mensen het risico lopen gefotografeerd, gefilmd of opgenomen te worden zonder hun medeweten", zegt de Noorse minister van Digitalisering en Openbaar Bestuur Torgeir Micaelsen.
De Meta-brillen zijn in principe uitgerust met een ledlampje dat oplicht wanneer opnames worden gemaakt. Maar critici betwijfelen of dat signaal altijd zichtbaar is, bijvoorbeeld bij fel zonlicht of op grotere afstanden.
De Noorse regering gaat een expertengroep oprichten om te adviseren over permanente en landelijke regelgeving, maar stelt geen compleet verbod te overwegen. Mensen mogen de brillen privé gebruiken in situaties waarin andere mensen niet het risico lopen gefilmd te worden.
Beperkt verbod
Het verbod in Noorwegen zou gelden voor plaatsen waar veel mensen samenkomen, zoals parken, musea, stranden en winkelcentra. Ook wordt gekeken of het zou kunnen gelden voor openbare evenementen en plaatsen waar kinderen samenkomen, zoals scholen, speeltuinen en recreatieplaatsen.
Tot slot zou het ook van toepassing kunnen zijn op plaatsen waar privacy van belang is, zoals zorginstellingen en plaatsen waar gesport wordt en er kleedkamers of douches aanwezig zijn.
Een vrouw getuigde bij RTBF onlangs over hoe ze werd achtervolgd en later beelden van zichzelf online vond
Tim Verheyden, AI-expert VRT NWS
Het verbod verbaast onze VRT NWS AI-expert Tim Verheyden niet. "De brillen kregen online de bijnaam 'creep goggles' of 'gluurbril'. Een vrouw getuigde bij RTBF onlangs over hoe ze werd achtervolgd en later beelden van zichzelf online vond. Volgens Zweedse kranten konden mensen die via een onderaanneming voor Meta werken, ook opnames bekijken van mensen die zich aan het uitkleden waren. Maar hoe vaak de bril echt misbruikt wordt, weet niemand."
De bril lokt overal in de wereld controverse uit. "In de VS loopt al sinds maart een collectieve rechtszaak tegen Meta. In Nederland vragen organisaties om de bril aan te passen of de verkoop te stoppen."
Bij ons is zo'n verbod nog niet ingevoerd. Al wordt daar ook meer over gepraat. "Minister van Digitalisering en Privacy Vanessa Matz () zei onlangs dat de bril "reële vragen" oproept over privacy, toestemming en veiligheid", zegt Verheyden. "Mensen stiekem filmen, ook al brandt er een lampje, mag eigenlijk niet. Wil je die beelden daarna delen op sociale media bijvoorbeeld, zoals je vaker ziet online, dan heb je in principe de toestemming nodig van de mensen die je filmde."
De bril heeft ook voordelen
Toch heeft zo'n bril ook voordelen. "De bril heeft handige toepassingen, zeker voor blinde en slechtziende mensen. Met de app Be My Eyes, gekoppeld aan de bril, kan de drager met een stemcommando een vrijwilliger bellen. Die kijkt mee door de camera van de bril en geeft via de luidsprekers uitleg, bijvoorbeeld om een tekst te lezen."
Daarnaast kan zo'n bril van pas komen op reis in het buitenland. "De bril kan gesproken taal live vertalen. Jij spreekt Engels en iemand anders Koreaans bijvoorbeeld, zo'n bril is dan een soort tolk en dat kan in heel wat talen."
Slimme bril is nog maar het begin
De discussie over slimme brillen en andere zogenoemde 'AI wearables' lijkt nog maar te beginnen. "Er duiken meer en meer gadgets op die luisteren naar wat er gezegd wordt", vertelt Verheyden nog. "Apple zou werken aan oortjes met camera's die de omgeving 'zien', al heeft het bedrijf dat nog niet officieel bevestigd."
"De vraag is dus eerder hoe al die slimme toestellen onder controle gehouden kunnen worden en hoe jij als voorbijganger weet of je al dan niet stiekem wordt gefilmd of je stem wordt opgenomen. Het debat leeft, dat kan alleen maar goed zijn, want zo zijn meer en meer mensen zich ervan bewust dat dit allemaal bestaat", concludeert Verheyden.
