Waarom de 'zwarte nul' niet volstaat: "Regering moet visie hebben in plaats van boekhoudersmentaliteit"

Minister-president Matthias Diependaele (N-VA) klopte zich tijdens zijn Septemberverklaring in het Vlaams Parlement op de borst: “De begroting is in evenwicht en de begroting blijft ook in evenwicht de komende 3 jaar.”

Diependaele voegde eraan toe dat een begroting niet alleen een boekhouding mag zijn, maar ook richting moet geven, om de welvaart in Vlaanderen te behouden.

Maar net aan visie ontbreekt het in die begroting, zegt Willem Sas, professor Publieke Economie aan de Universiteit Hasselt. “Wat is buiten een begroting in evenwicht het echte doel? Wat is de visie?”, vraagt hij zich af in VRT NWS De Wereld Vandaag op Radio 1.

Want naast de weinigzeggende cijfertjes die de leden van het Vlaams Parlement vandaag in handen kregen, straalt de Vlaamse begroting weinig visie uit, vindt de professor.

“Als ik de Septemberverklaring beluister, zijn groei, productiviteit en welvaart de wervende verhalen.” Maar dat ziet hij niet terug in de begroting zelf. Grote investeringen in mobiliteit, transport en infrastructuur voor de komende jaren vindt hij er bijvoorbeeld veel te weinig in terug. “Van een regering die groei als visie wil uitdragen, zou je toch hopen dat die investeringen in de groei van morgen vrijwaart.”

Te meer omdat Vlaanderen, samen met de andere gewesten, heel veel economische hefbomen zoals onderwijs, transport en innovatie in handen gekregen heeft door de voorbije staatshervormingen. “Rond al die zaken moet je een visie uitwerken en naar voren duwen.”

De Vlaamse regering pronkt met de ‘zwarte 0’, een begroting die niet in het rood staat. In Duitsland hebben ze daar lang aan vastgehouden. Te lang, zo blijkt uit de huidige stand van de Duitse economie, waarin jarenlang te weinig geïnvesteerd is. 

In zo’n scenario mag Vlaanderen niet terechtkomen, met een “fetisj voor de zwarte 0”, waarschuwt professor Sas. Door die zwarte 0 hebben ze fiscale ruimte, maar daardoor lopen ze nu achter op de feiten. “Investeringen zijn je zwarte 0 van de toekomst.”

Een overheid moet zich niet blindstaren op een begroting in evenwicht, stelt Sas daarom. “Een overheid is geen gezin”, waarbij het een goede praktijk is om het huishoudboekje strak in de hand te houden en dus niet meer uit te geven dan er binnenkomt.  

“Bij een overheid hebben de uitgaven een direct effect op de (belasting)inkomsten.” Daarom moet er volgens Sas goed op gelet worden dat subsidies bijvoorbeeld goed besteed worden en productieve investeringen zijn en de groei van morgen bewerkstelligen.

Blind voor een begrotingsevenwicht gaan is dus geen strak plan. “Daarom moet je een globale visie ontwikkelen in plaats van een boekhoudersmentaliteit.”