Stel: je hebt een interview gegeven aan VRT NWS, maar je bedenkt je. Kun je je toestemming dan nog intrekken en eisen dat het interview niet gebruikt wordt of wordt weggehaald? Het is iets waar we de laatste tijd wel wat vragen over krijgen bij het nieuwsombudsteam.
"Beste nieuwsombudsvrouw, ik gaf een interview, maar ik heb me bedacht, wat nu?"
Gepubliceerd:
Judit Verstraete
Judit is ombudsvrouw bij VRT NWS.
Het korte antwoord: nee, eens je toestemming hebt gegeven, kun je daar in principe niet meer op terugkomen. Toestemming wordt ruim geïnterpreteerd. Als een journalist jou benadert met een microfoon, camera of smartphone en je geeft antwoord op vragen, dan geef je impliciet toestemming om de opnames verder te verspreiden. Dat principe vloeit voort uit het recht van journalisten om nieuws te verzamelen en te verspreiden.
Politici of bekende personen weten meestal wel hoe het werkt, maar voor gewone burgers is dat niet altijd duidelijk. Mensen denken soms dat ze hun toestemming altijd weer kunnen intrekken. Soms komt de vraag nog voor het interview uitgezonden is, maar vaak pas (veel) later. "Ik heb een interview gegeven en ik zag de reportage in Het Journaal van 13 uur. Is het mogelijk dit om 19 uur niet meer te tonen?" of "Ik zou graag hebben dat dit artikel verdwijnt. Mijn getuigenis van toen bezorgt me nu problemen bij het vinden van werk."
Recht om vergeten te worden
Vaak roepen mensen die ons mailen de in die de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens van burgers beschermt. Maar die Europese verordening bevat uitzonderingsregels voor journalisten om de persvrijheid te beschermen. Dat staat ook zo in het privacybeleid van VRT .
Ook het recht om vergeten te worden, is niet absoluut. In de Code van de Raad voor de Journalistiek staat dat het maatschappelijk belang van archieven en het recht op informatie van het publiek in principe zwaarder doorwegen dan het belang dat individuen hebben bij het verwijderen van beeld, klank, uitzendingen of artikels.
Gegronde reden
Worden verzoeken dan altijd geweigerd? Nee, journalisten blijven gebonden aan hun deontologische code. Artikel 77 van het redactiestatuut vermeldt dat als gesprekspartners nog voor de uitzending op hun verklaringen wensen terug te komen, daar bij een "grondige reden" op ingegaan kan worden. Dat wordt dus geval per geval bekeken. Ook als mensen achteraf vragen om iets te wissen, zal er altijd een afweging gemaakt worden.
Er wordt extra rekening gehouden met kwetsbare personen, zoals minderjarigen, of mensen in kwetsbare situaties. Ook het soort informatie wordt in overweging genomen. Een getuigenis over een delicaat thema, zoals grensoverschrijdend gedrag, is iets anders dan een interview met een actievoerder. Als een betrokkene schade kan aantonen als rechtstreeks gevolg van het materiaal is dat ook een argument. Het charter voor online publicaties , dat mee onderschreven wordt door VRT, kan hier houvast bieden.
We merken bij het nieuwsombudsteam dat mensen meer en meer wakker liggen van hoe ze in beeld komen. Het feit dat beelden en artikels online opzoekbaar blijven, speelt hier zeker een rol. Wij proberen altijd te bemiddelen tussen de aanvrager en de redactie. Soms is er een tegemoetkoming mogelijk, zoals anonimiseren of aangeven in het archief dat een beeldfragment niet meer hergebruikt mag worden. Maar dat blijft altijd een beslissing van de redactie.
