De Vlaamse regering wil de registratierechten bij de aankoop van een huis weer optrekken van 2 naar 3 procent. Dat staat zo goed als zeker in het akkoord over de begroting dat minister-president Matthias Diependaele (N-VA) morgen in het Vlaams Parlement voorstelt. Hoe zou je die hogere belasting dan voelen?
Vlaamse regering wil registratierechten bij woningverkoop weer optrekken naar 3 procent: zo ga je dat voelen
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
"Een betreurenswaardige ingreep", zo noemt Geert Goeyvaerts, onderzoeker aan de KU Leuven en gespecialiseerd in woningfiscaliteit, de Vlaamse plannen om de registratierechten opnieuw op te trekken. Het idee is om die weer te doen stijgen van 2 naar 3 procent, amper 2 jaar na de verlaging van de belasting.
Tel maar uit: een gemiddelde woning in Vlaanderen kost volgens de Notarisbarometer 392.209 euro. Dat zou betekenen dat de registratierechten bij de verkoop zouden stijgen van 7.884,18 euro naar 11.826,27 euro. Een extra kost van bijna 4.000 euro.
Registratierechten, wat is dat voor iets?
Registratierechten zijn belastingen die de overheid heft bij het registreren van een officiële verkoopakte. De koper betaalt die belastingen. In Vlaanderen int de notaris dat bedrag en geeft het door aan de Vlaamse overheid.
De lagere Vlaamse registratierechten van 2 procent (of mogelijk dus 3 procent binnenkort) gelden enkel op je 'enige en eigen woning'. Voor wie een tweede verblijf of ander vastgoed koopt, bedragen de registratierechten dus 12 procent.
Terzijde: in Brussel zijn de registratierechten altijd 12,5 procent, ook op je enige eigen woning, maar is er wel een vrijstelling voor de eerste 200.000 euro, voor woningen met een prijs tot 600.000 euro. In Wallonië bedragen de registratierechten voor de enige eigen woning 3 procent en voor ander vastgoed 12,5 procent.
En er zijn nog meer nadelige effecten, zegt Goeyvaerts: "Registratierechten optrekken, heeft een hoge welvaartskost." Dat zit zo: als je elke transactie duurder maakt door de belastingen daarop te verhogen, rem je gezinnen af om van huis te veranderen zodra hun gezinssituatie daarom vraagt.
Dat kan in tweede instantie zelfs impact hebben op de arbeidsmarkt en op mobiliteit. Dat omdat mensen bijvoorbeeld minder makkelijk van regio zullen veranderen voor een nieuwe job of omdat ze langer pendelen zullen verkiezen boven een huis dichter bij het werk. Mogelijk gevolg daar dan weer: meer files, meer CO2-uitstoot…
Een rush en dan een dip
Zullen, in afwachting van de belastingverhoging, veel mensen zich nog haasten om een huis te kopen? "Dat verwacht ik zeker", knikt Goeyvaerts. "Als zo'n signaal wordt gegeven, leren we uit onderzoek, kan de rush op de woningmarkt enorm groot zijn en kan het aantal verkopen snel stijgen."
"Wanneer die maatregel dan uiteindelijk is ingevoerd, zal je toch enkele kwartalen een serieuze dip in de verkoop zien."
In 8 jaar tijd is men van 10 naar 2 procent gegaan, een procentpunt per jaar. Ik denk dat men zich op dat vlak een beetje vergaloppeerd heeft
Geert Goeyvaerts, onderzoeker woningfiscaliteit aan de KU Leuven
Ook op de woningprijzen zal de belasting een effect hebben. "De stijging van de registratierechten zal de woningprijzen wellicht drukken", zegt Goeyvaerts. "Maar feit is dat je door die registratierechten wel een kost kwijt bent bij elke verkoop/aankoop."
"Ik was dus een voorstander van het verlagen van de registratierechten, zoals de voorbije jaren is gebeurd. Maar men is daar redelijk snel in gegaan: in 8 jaar tijd is men van 10 naar 2 procent gegaan, een procentpunt per jaar. Ik denk dat men zich op dat vlak een beetje vergaloppeerd heeft."
Onroerende voorheffing
De verhoging van de registratierechten zal vele miljoenen opleveren. "Maar we weten dat er betere alternatieven waren om die miljoenen binnen te halen, tenminste als je ze bij vastgoed wilt halen", voegt Goeyvaerts toe. "Er zijn belastingen die een lagere welvaartskost hebben, maar die wel van meer politieke moed en langetermijnvisie getuigen."
Hij wijst naar de onroerende voorheffing, de belasting die je elk jaar betaalt als eigenaar. "Die heeft een minder sterk negatief effect op bijvoorbeeld verhuisbeslissingen, omdat je die jaarlijks betaalt en niet enkel bij de transactie."
Er zijn belastingen die een lagere welvaartskost hebben, maar die wel van meer politieke moed en langetermijnvisie getuigen
Geert Goeyvaerts, onderzoeker woningfiscaliteit aan de KU Leuven
"Politiek gezien is dat natuurlijk veel minder populair. Want als je die belasting optrekt, zien meer dan 2,5 miljoen Vlaamse eigenaars hun belasting stijgen. Met de registratierechten is dat een veel kleinere groep, maar die zien natuurlijk wel een veel grotere stijging."
En, zo moet hij eerlijk toegeven, er is nog een probleem met de onroerende voorheffing. "Dat is natuurlijk dat de belastbare basis, het kadastraal inkomen, al jaren verouderd is. Dat maakt het des te gevoeliger om die belasting in te zetten."
Vlaanderen wil registratierechten verhogen naar 3%: "Betreurenswaardige ingreep"
