Voorouders van de krokodillen waren in staat de Atlantische Oceaan over te steken. Dat kwam een internationaal team, met onder meer Belgische paleontologen, te weten dankzij een opvallend hulpmiddel: CT-scanners. Die scanden de schedels van 80 tot 60 miljoen jaar oude krokodilachtigen en brachten enkele opmerkelijke vaststellingen aan het licht.
Oude krokodillen konden 80 miljoen jaar geleden Atlantische Oceaan oversteken
Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:
"Thoracosauriërs zijn uitgestorven reptielen die heel hard lijken op krokodilachtigen", vertelt onderzoekster Sophie Boerman van de KU Leuven.
Deze dieren met extreem smalle snuiten waren misschien wel de vroegste vertegenwoordigers van de Crocodylia, de groep waar ook de huidige krokodillen en alligators toe behoren.
"Thoracosauriërs als groep leefden 100 tot 50 à 40 miljoen jaar geleden", zegt Boerman.
De thoracosauriërs die in deze studie werden onderzocht, leefden 80 tot 60 miljoen jaar geleden, vlak voor en na de inslag van een asteroïde die een einde maakte aan de heerschappij van de dinosauriërs op het land.
De verspreiding van deze dieren is opvallend: we vinden ze zowel in Europa als in Noord-Amerika
Sophie Boerman (KU Leuven)
Maar veel meer dan dat was niet geweten over deze dieren.
Daarom schakelde een internationaal team, geleid door onderzoekers van KU Leuven en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, CT-scanners in. "Dat is iets wat tegenwoordig steeds meer wordt gedaan", zegt Boerman.
"Net zoals ze bij mensen de binnenkant van het lichaam zichtbaar maken, konden ze interne kenmerken van schedels van thoracosauriërs zichtbaar maken", vertelt Boerman.
Opvallende uitstulpingen
De CT-scans van 3 schedels van thoracosauriërs leverden verrassende resultaten op.
De inwendige schedel bleek te bestaan uit grote, bolvormige uitstulpingen van de neusholte, vlak bij de oogkas. "Dat zien we totaal niet bij krokodilachtigen vandaag de dag", licht Boerman toe.
Dat doet vermoeden dat thoracosauriërs zoutklieren hadden. Daardoor zouden ze in staat geweest zijn overtollig zout uit hun lichaam te verwijderen, waardoor ze langere tijd in zeewater konden overleven.
"We vinden natuurlijk geen zoutklier zelf terug in een fossiele schedel", zegt Boerman. "Maar de vorm en positie van deze holtes lijken op de structuren bij andere uitgestorven zeereptielen, dus vermoeden we dat thoracosauriërs goed aangepast waren aan een leven in zee."
Van Europa tot Noord-Amerika
Deze klieren zouden een oud vermoeden kunnen verklaren waarom thoracosauriërs zowel in Europa als in Noord-Amerika voorkwamen: mogelijk waren ze in staat om de Atlantische Oceaan, die toen weliswaar een beetje smaller was dan vandaag, over te steken.
"De verspreiding van deze dieren is opvallend: we vinden ze zowel in Europa als in Noord-Amerika", zegt Boerman. "De nieuwe gegevens uit hun schedels bieden nu een mogelijke verklaring. Als thoracosauriërs inderdaad goed tegen zout water konden, kan dat hen geholpen hebben om zich over grote afstanden door mariene gebieden te verspreiden."
De interne schedelanatomie levert nog andere aanwijzingen voor hun levenswijze. Zo vertoont het binnenoor kenmerken die passen bij een sterk aquatische levensstijl.
"Of dit nu een grote doorbraak is? Het is alleszins een nieuwe aanwijzing", lacht Boerman bescheiden.
Dit onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift Palaeontology
