Van de 5 verdachten die zijn opgepakt na een vermoedelijk terreurcomplot in het Verenigd Koninkrijk, gaat een foto rond die met AI scherper is gemaakt. Daarop zijn hun gezichten plots duidelijk herkenbaar. Maar dat beeld is misleidend: de gezichtsdetails zitten niet in de originele afbeelding. AI scherpt niet aan, maar verzint zelf hoe gezichten eruitzien.
Beelden van terreurverdachten Verenigd Koninkrijk doen de ronde: elke 'verscherpte' foto toont andere gezichten
In het kort:
Na de arrestatie van 5 verdachten bij luchtmachtbasis RAF Fairford in het VK circuleren "verscherpte" foto's van hun gezichten, maar die zijn nep.
AI-tools verzinnen ontbrekende gezichtsdetails op basis van patronen, ze halen geen verborgen informatie uit de originele, onscherpe foto.
Verschillende "verscherpte" versies tonen telkens andere gezichten, wat bewijst dat de AI-beelden onbetrouwbaar zijn.
In de nacht van zaterdag op zondag belde een buurtbewoner de politie omdat er "3 verdachte voertuigen" in de buurt van de luchtmachtbasis RAF Fairford stonden. Intussen zijn 5 mannen opgepakt op verdenking van het voorbereiden van een mogelijke terreuraanslag.
Van de arrestatie van de mannen doen online verschillende foto's de ronde. Maar de scherpe versies van de foto zijn nep. Het eerste beeld is er een van lage kwaliteit. We zien 5 verdachten op de grond zitten in ontbloot bovenlijf, maar hun gezichten zijn niet herkenbaar.
Op sociale media leidt dat tot ontevredenheid en we zien hoe verschillende mensen aan AI-bots vragen om de foto scherper te maken. Dat levert verschillende "scherpere" foto's op, waardoor sommigen er de media van verdenken om de scherpe foto bewust niet te gebruiken.
Maar daar is een reden voor.
We lieten een van de foto's nakijken door de AI-detector van het Amerikaanse AI-bedrijf OpenAI. Die zag dat hun eigen AI-technologie onder andere werd gebruikt in een van de scherper gemaakte foto's.
Als je aan AI vraagt een beeld te verscherpen, maakt die geen bestaande details duidelijker, maar verzint die er zelf bij. Een AI-tool haalt geen verborgen details tevoorschijn, want die informatie is niet aanwezig in de foto. In de plaats daarvan vult die ontbrekende informatie zelf in op basis van patronen die de tool kent uit andere foto's.
Een gok van de AI-tool
Het resultaat lijkt vaak realistisch, maar is in feite een gok van de AI-tool. De gezichten op de verscherpte afbeelding tonen dus niet noodzakelijk hoe de verdachten er echt uitzien. Daarom is zo'n beeld geen betrouwbare bron van informatie.
Een bewijs daarvan is dat er verschillende "scherpere foto's" van de gearresteerden zijn. Die laten allemaal verschillende gezichten zien. Geen enkele foto is nog dezelfde.
Dat zie je in de foto's hieronder. De gezichten in de bovenste foto komen niet overeen met de gezichten in de onderste foto. Ze werden telkens als het ware "verzonnen" door AI.
De vroegste versie die we konden vinden van de onscherpe foto van de arrestatie komt van een X-account die beweert de foto van een buurtbewoner te hebben gekregen. Een tijdje later brengt de BBC de foto ook . De foto zou gedeeld zijn in een lokale Whatsapp-groep door een buurtbewoner die de foto nam.
Op sociale media doet ook nog een andere foto van de gearresteerde groep de ronde. Daarop is meer van de omgeving te zien. Het rode telefoonhokje springt het meest in het oog. Dicht bij de luchtmachtbasis vinden we een telefoonhokje terug , waar ook een paal achter staat en een grote haag. Het paaltje aan de andere kant van de straat vinden we ook terug.
Zo kunnen we de exacte locatie achterhalen. De 5 mannen zitten aan het einde van de weg waar de 3 verdachte busjes stonden die door een explosievenrobot werden onderzocht.
De onscherpe foto is dus wel degelijk vlak bij de luchtmachtbasis RAF Fairford gemaakt.
De foto zou gemaakt zijn door een lokale bewoner. Dit kan ook kloppen, want uit de hoek van de foto kan je afleiden dat de foto is gemaakt vanuit het huis op de hoek van de straat, achter de grote haag. De foto is dus echt, maar informatie over de gezichten van de verdachten geeft dit beeld ons niet.
Conclusie:
Nadat 5 verdachten waren opgepakt op verdenking van een mogelijke terreuraanslag aan een luchtmachtbasis in het VK, deden meteen verschillende foto's de ronde. De ene al wat scherper dan de andere.
Maar de verscherpte versies zijn nep: ze werden aangevuld door een AI-tool. Die tool doet daarbij een gokje op basis van patronen die het kent uit eerdere beelden, niet op basis van informatie in de foto. Wat we zien, is daarom 'onwaar'. We zien niet de echte gezichten.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
