In het weekend van de Vlaamse begrotingsbesprekingen richten de oppositiepartijen hun pijlen dit weekend opvallend genoeg op eerste minister Bart De Wever. Het is al langer de strategie van Tom Van Grieken van Vlaams Belang, maar nu hanteren ook Frédéric De Gucht van Anders én Thomas Dermine, de PS-burgemeester van Charleroi, hetzelfde instrument. Bij coalitiepartner MR is de methode iets subtieler. Niet de persoon van de eerste minister wordt onderuitgehaald, maar wel de uitgangspunten van zijn begrotingsoefening. Het is dus allen tegen één.
Eén tegen allen, allen tegen één
Samenvatting:
Oppositiepartijen Vlaams Belang, Anders en PS richten hun kritiek dit weekend rechtstreeks op premier Bart De Wever, terwijl regeringspartij MR vooral zijn begrotingsaanpak in vraag stelt.
De partijen verwijten De Wever alarmisme: ze zeggen dat hij te veel doemscenario's schetst over de economie en zo het vertrouwen van burgers en bedrijven schaadt.
MR wil de begrotingsdoelstelling van 10 miljard euro spreiden over twee jaar en pleit voor een extra lastenverlaging van 2 miljard euro en een btw-verlaging op de bouwsector.
1. De pijlen richten op de eerste minister
Eerste minister Bart De Wever is op dit moment onaantastbaar in de peilingen, waar hij van een grote kanseliersbonus geniet. Bovendien gebruikt hij zijn jarenlange ervaring in de Belgische politiek om zijn analyse te maken van de oorzaken van het begrotingstekort en de mogelijke oplossingen.
Die analyse gebruikt hij ook om medestanders en tegenstanders te overtuigen dat er geen alternatief is. Als een rattenvanger van Hamelen probeert hij iedereen mee te trekken op de weg die hij heeft uitgestippeld.
De oppositie beseft dat ze maar één instrument heeft, en dat is de ‘betovering’ die De Wever volgens hen heeft uitgesproken, te doorbreken. En dus richten ze hun pijlen voortaan op de figuur van de eerste minister. ‘Ik heb het gehad met de analist Bart De Wever. Waar zit de premier? Bij de start zei hij meteen dat hij 10 jaar nodig zou hebben. Hij heeft er al 2 verloren.’ Dat zegt Frédéric De Gucht, de voorzitter van Anders in De Morgen, die wel beseft dat het de analyses van De Wever zijn die hem groot hebben gemaakt.
Anders volgt daarmee de strategie van Vlaams Belang. Die partij beseft al langer dat ze de geloofwaardigheid van De Wever moet proberen te ondermijnen. Voor een uiterst rechtse partij betekent dat wijzen op het beleid dat links gekleurd wordt. "De Wever beloofde een rechts bestuur, maar hij is met de socialisten in zee gegaan. De mensen voelen zich bedrogen", zegt Tom Van Grieken in De Tijd.
Bij de PS trekken ze de communautaire kaart. Ze zetten het beeld in de markt dat De Wever vooral de Franstaligen pijn wil doen, door ofwel Vlaamse economische recepten toe te passen en als dat niet lukt door het land te splitsen.
In La Libre Belgique noemt PS-burgemeester Thomas Dermine dat een "geniale zet": “Ofwel slaagt hij in zijn sociaaleconomische gok door Vlaamse recepten op het hele land toe te passen, ofwel wordt het een ramp – en dat is wat er gaat gebeuren – en dan kan hij er als winnaar uitkomen door te beweren dat dit land onbestuurbaar is met de Franstaligen, waarna hij de opmars van Vlaanderen kan afdwingen."
Alle 3 de oppositieleiders zijn gefrustreerd, omdat de huidige regering, en vooral de partij van de premier, de N-VA, de slechte begrotingstoestand mag wijten aan de geopolitieke toestand.
Die verzachtende omstandigheden waren zijn voorganger De Croo niet gegund, zegt De Gucht. “De Croo is begonnen in volle pandemie en kreeg de oorlog in Oekraïne over zich heen. De gasprijs was toen 4 keer hoger dan vandaag. Maar nu moeten we compassie hebben met de premier?"
2. Weg met de angstcultuur van de regering
De 3 oppositiepartijen verwijten de eerste minister ook zijn alarmisme. Ook de voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, vindt dat de boodschap van de regering wel wat optimistischer mag worden. Want dat zou wel eens kunnen helpen.
Zijn Vlaamse tegenhanger De Gucht geeft hem gelijk. "De Wever praat de economie nog meer in de put. Als je hem bezig hoort, lijkt het of we op 2 maanden van de apocalyps staan."
Dezelfde opmerking hoor je bij Vlaams Belang. Ook Tom Van Grieken zegt dat het alarmisme mee de oorzaak is van de slechte cijfers. "De Wever doet voortdurend alsof we naar de muur gaan, waarschuwt voortdurend voor nieuwe besparingen en nieuwe belastingen. Daarmee jaag je de bevolking én de ondernemers schrik aan, waardoor de economie niet meer groeit."
PS’er Thomas Dermine, van opleiding een econoom, vindt dat de regering zich onterecht zorgen maakt over de schuld en het mogelijke gevaar van de rentesneeuwbal. "De schuld speelt een rol. Maar als econoom stel ik vooral vast dat het allemaal een kwestie van collectieve psychologie is. De absolute omvang van het begrotingstekort of de overheidsschuld in verhouding tot het bbp doet er niet toe; wat telt, is het vertrouwen."
Dermine geeft als voorbeeld dat Japan al 30 jaar met een schuld van 250 procent van het bbp leeft, omdat het systeem vertrouwen wekt. En hij vindt het alarmisme van de regeringspartijen nefast.
"De beste manier om het wantrouwen van de markten aan te wakkeren, is juist een minister van Economische Zaken te hebben die in alle toonaarden herhaalt dat het land net als Griekenland zal eindigen!"
Kortom, de schuld zal misschien niet vanzelf verdwijnen, zoals partijgenoot Mathot ooit beweerde, maar er is geen reden tot paniek of ongerustheid, zegt Dermine. "Het sleutelelement is het vertrouwen dat we bij de financiële markten wekken." Weg met de angstcultuur van de regering dus.
3. De MR wil de krijtlijnen van het debat veranderen
De Franstalige liberalen van de MR vinden dat de krijtlijnen van het debat aangepast moeten worden. Ze willen het speelveld veranderen. In de eerste plaats willen ze het bedrag van de 10 miljard spreiden over 2 jaar. Dat betekent dat er elk jaar 5 miljard moet worden gevonden.
Bovendien vraagt de MR zich af of de teller wel op 0 staat. De MR berekent dat niet alle ministers hun volle opdracht al hebben vervuld, en dat er dus nog wel wat geld te ‘verdienen’ valt door gewoon de maatregelen uit het regeerakkoord uit te voeren. In totaal is er ongeveer nog 4 miljard ‘uit te voeren’, wat betekent dat de opdracht van het eerste jaar bijna vervuld is.
Niet toevallig is de kampioen van de al uitgevoerde maatregelen een MR-minister, David Clarinval, die zelfs al 400 miljoen meer heeft bespaard dan voorzien. En de ministers die nog wat inhaalwerk hebben, zijn ook niet toevallig N-VA-ministers, zoals Anneleen Van Bossuyt op Asiel en Migratie.
De MR komt vervolgens zelf met een uitgewerkt plan dat bepaalde ideeën uitvergroot of tegenspreekt. Zo wil de MR nog eens 2 miljard lastenverlaging bovenop de lastenverlaging die al afgesproken is.
De redenering is dat zo de economie weer zuurstof kan krijgen, en de terugverdieneffecten die zo ontstaan de begroting zullen helpen. Om die reden wil de MR ook de btw verlagen (hervormen is niet verhogen, maar verlagen, zo redeneren de liberalen) op de bouw. Dat is een klassieke maatregel om de motor van de Belgische economie, de bouwnijverheid, een kickstart te bezorgen.
Opvallend is dat de Vlaamse liberalen, in de oppositie, dit plan steunen. Of is het andersom? Dan is opvallend dat een regeringspartij zoals de MR een plan op tafel legt dat uitgedokterd kon zijn door een oppositiepartij, zoals de Vlaamse liberalen.
