Hitte door het weerfenomeen El Niño brengt wereldwijd 451.000 mensenlevens in gevaar. Dat blijkt uit berekeningen die reiken van juni tot en met februari volgend jaar, de eerste helft van het weerfenomeen. Dat is dit jaar ongezien krachtig. De hitte zal vooral in het globale Zuiden slachtoffers eisen.
Hitte door super-El Niño kan wereldwijd tot 450.000 extra overlijdens leiden
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Wetenschappers waarschuwen dat de hitte door El Niño wereldwijd 451.000 mensenlevens in gevaar brengt tussen juni en februari.
Deze El Niño, bijgenaamd "super-El Niño", is een van de krachtigste ooit gemeten en treft vooral Afrika, Latijns-Amerika en zuidoost-Azië.
Nigeria loopt het grootste risico met 31.400 verwachte overlijdens, gevolgd door Soedan, Indonesië, de Filipijnen en India.
Klimatoloog Harry Zekollari (VUB) noemt de schatting realistisch: "We kennen het verband tussen temperatuur en sterfte zeer goed."
De wereld is op weg naar een van de krachtigste El Niño's die hij ooit heeft gezien. Daar zijn wetenschappers het intussen over eens. Het heeft deze editie van het weerfenomeen de bijnaam van "super-El Niño" opgeleverd.
Tijdens zo'n El Niño gaat de temperatuur wereldwijd de lucht in. Vooral in Afrika, Latijns-Amerika en zuidoost-Azië voelen ze dat, en dat zal deze keer niet anders zijn.
Onderzoekers van het Climate Impact Lab berekenden hoeveel mensenlevens deze super-El Niño in gevaar brengt. Daarvoor bekeken ze de gemeten temperaturen sinds juni en de lokale temperatuurvoorspellingen voor de volgende maanden. Die legden ze naast de gegevens over hittesterfte in 24.000 verschillende regio's over de hele wereld.
El Niño slaat immers niet overal op dezelfde manier toe, en niet elke plek is even kwetsbaar voor hitte. Hoeveel hittedoden er vallen, hangt naast de temperatuur immers ook af van bijvoorbeeld de infrastructuur of de kwaliteit van de gezondheidszorg.
Vooral in de Sahel
De wetenschappers verwachten dat El Niño het meest hittedoden zal veroorzaken in de Sahel. Nigeria loopt met stip het grootste risico, met 31.400 verwachte overlijdens. In dezelfde regio volgen verder ook Soedan (17.500 overlijdens), Niger (10.000) en Tsjaad (8.000).
Maar ook het zuidoosten van Azië loopt gevaar. Daar worden 19.300 overlijdens verwacht in Indonesië, en nog eens 19.400 in de Filipijnen, Vietnam, Thailand en Cambodia samen. Verder duiken ook India (15.800) en Brazilië (13.300) hoog op in het lijstje.
Wereldwijd waarschuwen de onderzoekers voor 451.000 extra overlijdens. En dat is wellicht nog een onderschatting, voegen ze eraan toe. Omdat weersvoorspellingen op langere termijn minder betrouwbaar zijn, hebben ze ervoor gekozen slechts tot en met februari te rekenen. Maar El Niño zal naar alle verwachtingen nog tot de zomer nazinderen.
Ze hopen dat hun onderzoek nationale en lokale overheden kan helpen om gerichter te investeren in hittewaarschuwingen, maatregelen voor kwetsbare bevolkingsgroepen, openbare plekken met koeling en water, bescherming voor arbeiders en meer capaciteit in ziekenhuizen. Zo zouden sommige van die overlijdens toch vermeden kunnen worden.
Groot effect
451.000 doden, dat is een erg hoog aantal. Toch twijfelt klimatoloog Harry Zekollari (VUB) er niet aan dat het een realistische schatting is. Zekollari werkte zelf niet mee aan de studie, maar beoordeelt voor het VN-klimaatpanel IPCC klimaatonderzoek over de hele wereld.
"Als wij wetenschappers zo'n hoog aantal te zien krijgen, dan is onze eerste reactie er altijd een als mens. Het is dan ook extreem veel. Maar vervolgens proberen we te begrijpen hoe onderzoekers ertoe gekomen zijn."
We kennen het verband tussen temperatuur en sterfte zeer goed. Denk aan de vele hittedoden die deze zomer ook in ons land zijn gevallen
Harry Zekollari, klimaatwetenschapper
"We kennen het verband tussen temperatuur en sterfte zeer goed - denk aan de vele hittedoden die deze zomer ook in ons land zijn gevallen. Uit het verleden weten we hoeveel sterfte we kunnen linken aan bepaalde temperaturen. Die statistieken zijn vrij robuust. Bovendien heeft El Niño op veel plekken een groot effect. Dan kan je verwachten dat je op zo'n hoog cijfer uitkomt."
Ook Zekollari merkt op dat het wellicht om een onderschatting gaat. Niet alleen omdat de onderzoekers slechts tot en met februari rekenden, maar ook omdat ze enkel het aantal hittedoden berekenden. Maar hitte is slechts een van de gevolgen van El Niño. In Australië leidt het bijvoorbeeld ook tot zwaardere natuurbranden, en in delen van Zuid-Amerika tot overstromingen. Die slachtoffers zijn in deze studie nog niet meegerekend.
Krachtigste El Niño sinds 1870
El Niño is een natuurlijk weerfenomeen dat zich om de 2 tot 7 jaar voordoet. Het werkt als een hitteturbo op het weer. Op zich heeft El Niño niets te maken met de klimaatverandering, maar het jaagt de temperaturen wel nog verder lucht in.
Het veroorzaakt extreem weer over de hele wereld, maar in Europa blijven we daar doorgaans nogal van gespaard. Het zuidelijk halfrond krijgt echter, afhankelijk van de plaats, af te rekenen met zware stortbuien en overstromingen of net grote droogte of hitte.
El Niño is een hitteturbo voor het weer:
Dit jaar zal El Niño naar alle verwachting pieken in de winter en ongezien krachtig zijn. "De zwaarste El Niño in de beschreven geschiedenis is aan het broeien", waarschuwde de klimatoloog Zeke Hausfather deze week nog in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.
Hausfather bestudeerde de temperatuur van het water in de Stille Oceaan, dat de motor is achter El Niño. Hij wijst erop dat dat water nu al, maanden vóór de verwachte piek dus, nog 1 graad warmer is dan in 1997 en 2015. Toen kreeg de wereld nochtans ook krachtige El Niño's te verwerken. Hausfather acht het nu zeer waarschijnlijk dat deze El Niño de hevigste wordt sinds het begin van de metingen in 1870.
