"Het slijt heel moeizaam": burgemeester Oostkamp getuigt over hoe zijn gemeente drama in Waardamme probeert te verwerken 

"Doe stille voort", is een West-Vlaams adagium dat al zeker lijkt op te gaan voor Oostkamp, een groene randgemeente naast Brugge met veel industrie, maar ook een sterke landbouw, zeker in de deelgemeenten.

Dat er hard gewerkt wordt, zonder daar al te veel woorden aan vuil te maken, toont burgemeester Jan de Keyser (cd&v team 80twintig). We ontmoeten hem nog lang voordat het gemeentehuis de deuren opent. Hij is dan, zoals elke dag, al op kantoor.

Erg happig is hij niet om te praten over de impact van de dramatische gebeurtenissen in Waardamme op de bevolking van Oostkamp. Maar voor VRT NWS maakt hij een uitzondering.

"Toen de feiten aan het licht kwamen, had dat wel degelijk een zware impact hier", zegt de burgemeester. "Je zag dat heel veel inwoners steun zochten bij elkaar, om erover te vertellen en te proberen de gebeurtenissen een plaats te geven."

"Ik herinner mij ook nog levendig de begrafenis van de meisjes, waarin ik wellicht niet de enige was die zich afvroeg: hoe is dit kunnen gebeuren? Hoe kan iemand zijn eigen kinderen, het meest dierbare dat er bestaat, zoiets aandoen?"

Voor de meeste Oostkampenaren gaat het leven ondertussen weer zijn gang en beginnen de wonden te helen. Al is het een onderwerp waar, volgens de burgemeester, nog veel aan gedacht wordt.

"Met de start van de assisenzaak vrees ik dat de gevoeligheden terug naar boven zullen komen. Het blijven dan ook verschrikkelijke beelden", zegt hij, "die we op zich niet op ons netvlies hebben, maar waarvan je je ergens toch een beeld vormt wanneer je dat verhaal hoort. Ook al wil je dat liever niet."

"Ik denk dus dat veel inwoners weer nood zullen hebben aan steun, aan een gesprek, aan iets dat helpt om de dood van die meisjes te kaderen."

De school waar Maud en Ona les volgden, grijpt het proces alvast aan om ervoor te zorgen dat andere kinderen sterker in hun schoenen staan.

"Ik heb het allergrootste respect voor dat team", zegt de burgemeester, "en voor de directrice. Ik sta regelmatig met hen in contact. Ze hebben wat Maud en Ona overkomen is altijd durven bespreken met de kinderen. En ze hebben ook geduid dat, ook al gebeuren er verschrikkelijke dingen in de maatschappij, dat geen reden is om het vertrouwen in die maatschappij te verliezen."

"Ze hebben ruimte gelaten voor verwerking en verdriet. Maar tegelijkertijd hebben ze er ook voor gezorgd dat het leven niet door dat verdriet gedomineerd werd. En ik denk dat, hoe tragisch ook, dat een sterke oefening is geweest voor de kinderen."

Het vroegere huis van het landbouwersgezin staat ondertussen nog steeds, als een stille getuige, op een van de invalswegen naar Oostkamp. "Die woning staat nu gewoon leeg", zegt de burgemeester.

"Als ik er passeer, kan ik het niet nalaten om ernaar te kijken. Het is alsof je hoofd bijna automatisch daar naartoe gaat en het beeld naar boven komt. Ik heb zelf al geprobeerd om dat beeld te verdringen. Maar dat lukt mij eerlijk gezegd niet. Misschien moeten we dat ook niet proberen en er vooral lessen uittrekken om beter met elkaar samen te leven."

"Het valt mij trouwens op", gaat De Keyser verder, "dat sommige inwoners sinds het incident al eens meer relativeren, vanuit een besef dat hun problemen meestal weinig voorstellen in vergelijking met wat er in dat gezin gebeurd is."

Ook de familie van de dader woont nog steeds in deelgemeente Ruddervoorde. "Ik ken de ouders van Vanhaverbeke nog van vroeger", getuigt de burgemeester, "ook al hadden we geen nauw contact. Ik woonde op een paar 100 meter van hun hoeve, en herinner mij zelfs hoe hijzelf destijds naar de dorpsschool ging."

"Voor die mensen is dit verschrikkelijk, het valt amper te omschrijven. Blijkbaar komen ze nog weinig buiten. Een paar dagen na de verschrikkelijke gebeurtenis ben ik nog bij hen op bezoek geweest. Over de inhoud van dat gesprek kan en wil ik weinig vertellen. Al hebben ze mijn bezoek wel gewaardeerd."

"Maar ik vermoed dat die mensen zo'n schroom over zich hebben dat ze het moeilijk vinden om nog gesprekken aan te gaan met andere mensen. Zelfs de ruimere dorpsgemeenschap is nog altijd naar een soort evenwicht op zoek. Daar bestaat dan ook geen handleiding voor. Dat moet slijten, maar het slijt heel moeizaam."

Tijdens een eerder verhoor verklaarde Chris Vanhaverbeke dat hij het zwaar had met zijn echtscheiding. De boer vreesde dat het contact met zijn dochters tot een strikt minimum zou worden herleid. Hij was bang om alles te verliezen. Maar die redenering kan, volgens de burgemeester, minstens al in Oostkamp op weinig bijval rekenen.

"Ik laat de rechtszaak natuurlijk haar gang gaan", zegt de burgemeester, "maar in alle openheid durf ik zeggen dat ik tot op vandaag nog niemand ben tegengekomen die daar op een of andere manier begrip voor toont. Iedereen vindt dat zo ongeveer het ergste wat je kan doen."

Sommige inwoners vinden de zaak zelfs zo uitgesproken dat ze amper inzien waarom er een proces moet zijn. De dader heeft ook bekend. Dus snappen mensen niet altijd waarom daar zo'n uitgebreid proces rond gevoerd moet worden.

"Ik ben het daar, voor alle duidelijkheid, niet mee eens", benadrukt de burgemeester. "We leven in een rechtsstaat. Dat wil zeggen dat er een correct en eerlijk proces moet zijn. Wat er ook gebeurt. Maar er is heel wat tijd verlopen tussen de gebeurtenissen en het proces. Waardoor veel inwoners vinden dat alles, op zijn minst, veel sneller had moeten verlopen."

"Maar het proces komt er nu. Of je het nu wil of niet. Ik denk dat de inwoners nu vooral een duidelijke straf willen en een soort eindpunt: de pagina's zijn omgedraaid."

"We kunnen de geschiedenis niet herschrijven. En het zijn verschrikkelijke, zwarte pagina's. Maar laat ons nu verder werken, verder leven en er op zijn minst lessen uit trekken."