Het aantal oudere gedetineerden stijgt snel en de gevangenissen moeten zich daaraan aanpassen. Dat schrijft de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen in een nieuw rapport. De raad pleit onder meer voor individuele cellen, want in Merksplas bijvoorbeeld verblijven zorgbehoevende ouderen op een gemeenschappelijke slaapzaal.
Aantal oudere gedetineerden stijgt fors: "Gevangenissen moeten zich aanpassen aan vergrijzing"
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Op 1 juni van dit jaar zaten 719 gedetineerden van 60 jaar of ouder in een Belgische gevangenis. In 2019 waren dat er nog 550. Dat is een stijging van bijna 31 procent in 7 jaar tijd. Daarnaast verblijven ook ruim 1.300 gedetineerden ouder dan 55 jaar achter de tralies.
De toezichtsraad bezocht dit jaar de afdelingen voor oudere gedetineerden in de gevangenissen van Merksplas en Saint-Hubert. Op basis daarvan stelt de raad vast dat de vergrijzing in de gevangenissen steeds zichtbaarder wordt en dat het beleid niet volgt.
Extra zorg nodig
Volgens het rapport verouderen veel gedetineerden sneller dan mensen buiten de gevangenis. Dat heeft te maken met een moeilijke levensloop, gezondheidsproblemen, verslavingen of de impact van een langdurig verblijf in detentie. Daardoor krijgen ze vaak al op relatief jonge leeftijd te maken met mobiliteitsproblemen of chronische aandoeningen.
De toezichtsraad merkt op dat gevangenissen vooral zijn ontworpen vanuit veiligheidsoverwegingen. Voor oudere gedetineerden leidt dat tot moeilijkheden.
"De bestaande infrastructuur is gebouwd voor jongere en fysiek fitte gedetineerden", zegt ondervoorzitter Pieter Houbey. "Zware deuren, lange wandelafstanden en trappen kunnen voor ouderen een echte hindernis vormen. Sommige gedetineerden zien daardoor af van een bezoek of een afspraak bij de dokter, simpelweg omdat ze er moeilijk geraken."
Geen slaapzalen meer
In Merksplas verblijven de meest zorgbehoevende ouderen in een gemeenschappelijke slaapzaal. De raad pleit ervoor om individuele cellen de norm te maken voor oudere gedetineerden.
"Met het oog op privacy, veiligheid en zorgverlening moeten we evolueren naar individuele verblijven", zegt Houbey. "De huidige slaapzaalformule botst op haar grenzen."
De toezichtsraad wijst ook op tekorten in de zorgverlening. Zowel in Merksplas als in Saint-Hubert is het beschikbare zorgpersoneel onvoldoende afgestemd op de hogere zorgnoden van de ouder wordende gevangenispopulatie.
Daarom vraagt de raad een geïntegreerd geriatrisch zorgmodel. Naast medische zorg moet er ook aandacht zijn voor ondersteuning in het dagelijks leven, sociale contacten en activiteiten. De raad wil daarnaast dat ouderenafdelingen worden erkend als volwaardige zorgafdelingen.
Uit gesprekken met gedetineerden blijkt volgens het rapport dat veel ouderen hun dagen vooral doorbrengen met wachten. Hoewel er activiteiten worden georganiseerd, neemt slechts een beperkte groep eraan deel.
De raad vraagt daarom meer aandacht voor een zinvolle dagbesteding, aangepast werk en begeleiding die ouderen stimuleert om actief te blijven. Dat verbetert de levenskwaliteit en voorkomt sociale en cognitieve achteruitgang.
Moeilijke terugkeer naar de samenleving
Ook de van oudere gedetineerden verloopt volgens de toezichtsraad vaak moeizaam. Bij hun vrijlating botsen velen op problemen rond huisvesting, zorg en financiële middelen. Bovendien zouden woonzorgcentra vaak terughoudend zijn om ex-gedetineerden op te nemen.
Ten slotte vraagt de toezichtsraad aandacht voor de laatste levensfase van gedetineerden. Nu steeds meer mensen op hoge leeftijd in de gevangenis verblijven, worden ook vragen rond en sterven in detentie belangrijker. Volgens de raad ontbreekt nu een duidelijk kader daarvoor.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
