Griezelige socialemediatrend 'The Cat in the Hat' duikt op in straatbeelden Ledegem: "AI vergroot gevoel onveiligheid"

Dochy werd zelf afgelopen weekend aangesproken over een foto die in een Facebook-groep verscheen voor inwoners van Ledegem.

De burgemeester was samen met zo'n 1.000 bezoekers aanwezig op het lokale festival Rock Beats Cancer in de gemeente. Daar deed de foto al snel de ronde. Er was zeker geen sprake van paniek, maar sommige bezoekers gaven toch aan dat ze bang waren om alleen naar huis te fietsen.

De maker van de post beweerde de ongure figuur gespot te hebben in de Oostlaan in Ledegem. Het was een akelige versie van het personage 'The Cat in the Hat', gespeeld door Mike Myers in de gelijknamige film uit 2003. De film zelf is gebaseerd op het kinderboek met dezelfde titel uit 1957 van Dr. Seuss.

In het bericht stond ook dat de politie verwittigd was, de burgemeester heeft geen weet van meldingen. "Ik neem aan dat het gaat om een misplaatste grap en niet meer dan dat", reageert Dochy. "Het kan niet de bedoeling zijn om mensen bang te maken. We zullen dat opvolgen. Als mensen zich daartoe laten verleiden, moeten we toch ingrijpen."

De beelden zijn dus gemaakt met artificiële intelligentie. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland was het deze zomer een trend om de kat met AI in echte straatbeelden te plaatsen. De makers kiezen er dan bewust voor om de beelden wat wazig of korrelig te maken, zodat ze echt lijken.

In Nederland waarschuwde de politie al voor de trend, vooral omdat er ook namen bij de beelden kunnen staan. Bij het Jeugdjournaal van NOS getuigde een meisje dat ze beelden doorgestuurd kreeg met 'The Cat in the Hat'. "Ik weet dat de beelden niet echt zijn, maar iemand weet nu wel waar ik woon. Ik durf niet meer naar buiten of niet meer naar school", vertelt ze.

Esmée Mooren, doctoraatonderzoekster aan het Lab voor Mediapsychologie aan de KU Leuven, ziet gelijkenissen met voorgaande onlinetrends. "Verhalen vertellen en enge dingen vertellen zijn sowieso van alle tijden", zegt ze.

"Denk bijvoorbeeld terug aan 10 jaar geleden, toen er een trend was rond killerclowns. Mensen gingen in een clownspak met een mes rondrennen. Daar waren allerlei video’s over die werden doorgestuurd."

"Dat was een trend die op precies dezelfde manier angst aanjoeg via digitale media. Het is dus niet echt iets nieuws. Wat wel nieuw is, is het gebruik van AI, waardoor het beeld realistischer en persoonlijker wordt. Er worden nu echt locaties gebruikt die mensen herkennen."

"Het geeft een gevoel van onveiligheid omdat het zich in je eigen dorp lijkt af te spelen. Angst is natuurlijk een hele sterke emotie. Als jongere ben je ook gevoeliger voor die angst, omdat het op jongere leeftijd moeilijker is om feit van fictie te onderscheiden."

"Een onderzoek dat ik hierover had gelezen, stelde dat sommige jongeren deze soort video’s juist willen bekijken, omdat ze willen weten hoe het afloopt of waar ze precies bang voor moeten zijn. Dat heeft ermee te maken dat urban legends, of onlinelegendes, een perfecte combinatie zijn van angst en fascinatie."

Het kan goed zijn, met Halloween voor de deur, dat dergelijke foto's en video's vaker opduiken. "Ik denk zeker dat het gebruik van AI bij dit soort trends vaker zal voorkomen. Het is een toegankelijke manier om dergelijke content te maken, dus daardoor zullen de beelden misschien ook vaker te zien zijn."

Burgemeester Dochy vraagt alleszins ook om de beelden zo veel mogelijk te melden. "Wanneer je foto's of video's van ongure figuren ziet passeren, blijft goed om dat ook aan de politie te melden, zodat we het probleem kunnen inventariseren."

"Zolang het bij een aantal grapjes blijft, is het niet zo erg. Het zou erger worden wanneer mensen echt bang worden om op straat te komen. Dat willen we absoluut niet."