Scholen die foto's van leerlingen willen maken en publiceren, hebben daar vooraf toestemming van de ouders voor nodig. Maar hoe moet die toestemming precies worden gevraagd? "Die moet duidelijk én expliciet gebeuren", zegt privacyjurist Kris Seyen. "De toestemming wordt best apart gevraagd en niet verborgen in een lang schoolreglement dat ouders ondertekenen." Dit zijn de regels.
Maakt de school foto's van je kind(eren)? Dan moet die daar eerst toestemming voor vragen
Lenne Schoenmakers
Gepubliceerd:
WinWin is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne en Chaima Saysay maken jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be
Scholen moeten aan de ouders van elke leerling toestemming vragen om foto's van het kind te maken en te publiceren. Bij een verslag van een schoolreis, eindejaarsreis of evenement op school, mag dan ook geen enkele foto verschijnen van een leerling wiens ouders daar niet mee instemmen.
Hoe die toestemming dan precies gevraagd moet worden, dat ligt niet wettelijk vast. Al zijn er volgens privacyjurist Kris Seyen enkele belangrijke voorwaarden. "De toestemming moet geïnformeerd gebeuren en het toestemmingsformulier moet duidelijk opgesteld zijn", zegt hij. "De school moet de ouders duidelijk maken waarvoor ze precies toestemming vragen én met welk doel."
Staat je kind op de foto op school? Dit moet de school eerst regelen
Daarbij hoort ook dat toestemmingen voor verschillende doelen niet gebundeld mogen worden. "Foto's van schooluitstappen die worden gepubliceerd op een schoolblog of klasnieuwsbrief, zijn een vorm van communicatie naar ouders", zegt Seyen. "Maar als diezelfde foto's gebruikt worden op flyers, dan is het doel om reclame te maken en dan is een aparte toestemming van de ouders nodig."
Seyen benadrukt dat de vraag voor toestemming van schoolfotografie ook niet gebundeld mag zitten in een schoolreglement waar ouders zonder het al te goed door te lezen hun handtekening onder durven te zetten. "Het moet uitdrukkelijk en dus afzonderlijk zijn, anders is het niet geldig."
Via welk medium de toestemming precies gevraagd wordt, dan kan verschillen. Het kan via een papierstrookje in de boekentas, maar evengoed via een bericht op Smartschool, het digitale schoolplatform dat vele scholen gebruiken. "Belangrijk is vooral dat de toestemming ergens zwart-op-wit staat", zegt Seyen. "In theorie kan een ouder ook mondeling toestemming verlenen, maar dan moeilijk te bewijzen."
16-jarigen beslissen zelf
Tot wanneer ouders over de toestemming van schoolfoto's mogen oordelen, dat is niet erg duidelijk. "Bij een 14-jarige kan je twijfelen of die al volledig zelf kan beslissen of die wel of niet op de foto wil, maar een 16- of 17-jarige wordt voldoende bekwaam geacht om zelf te oordelen over die toestemming", zegt Seyen. "Ze zijn wel nog steeds minderjarig daarom zal een ouder formeel toestemming moeten geven in hun plaats."
"Ik zou daarom scholen van het secundair onderwijs aanraden om toch ook aan de leerling zelf te vragen of die akkoord gaan. Wanneer die zich verzet, zou ik die mening harder laten doorwegen dan die van de ouders."
Toestemming kan je altijd weer intrekken
"Een toestemming blijft geldig tot ze ingetrokken wordt", zegt Seyen. "En het intrekken van een toestemming moet even eenvoudig kunnen gebeuren als het geven van de toestemming."
Wil je dat de school niet langer foto's van je kind maakt of gebruikt? Dan volstaat het om dat schriftelijk aan de school te laten weten, legt Seyen uit. "Je kan ook vragen om foto's waarop je kind te zien is, offline te halen. Daarnaast kan je de school vragen om gedrukte flyers of brochures met die foto's niet langer te gebruiken of uit te delen."
Wel is er een belangrijke kanttekening. Het intrekken van toestemming geldt alleen voor de toekomst. "Foto's kunnen van de website worden verwijderd, maar flyers die al zijn verspreid, blijven natuurlijk nog een tijd in omloop", zegt Seyen.
Om zulke problemen en misverstanden te vermijden, raadt Seyen scholen aan om de toestemming voor foto's elk schooljaar opnieuw te vragen. Zo verkleint ook de kans dat er nog drukwerk circuleert waarvoor de toestemming intussen is ingetrokken.
De toestemmingen van ouders zorgen voor zoveel extra administratie, dat ik uiteindelijk ben gestopt met foto's maken
Connie Claes, voormalig leerkracht en Radio 2-luisteraar
Flinke administratie voor scholen
Voor scholen brengt het bijhouden van die toestemmingen een grote portie administratie met zich mee. En die toestemmingen registreren is één zaak, er ook in de praktijk rekening mee houden, is vaak moeilijker.
Bij een spontane foto tijdens een schoolreis of een activiteit moeten leerkrachten eerst nagaan welke leerlingen wel of niet in beeld mogen komen. Soms moeten kinderen uit de foto worden gehouden of achteraf onherkenbaar worden gemaakt.
Dat zorgt ervoor dat sommige leerkrachten afhaken en minder of zelfs helemaal geen foto's meer nemen. Dat was ook het geval bij Radio 2-luisteraar Connie Claes, die vroeger voor de klas stond. "Ik had een hele stapel administratie op mijn bureau liggen over foto's en de toestemming van ouders om die te gebruiken", vertelt ze. "Uiteindelijk ben ik gewoon gestopt met foto's te nemen en te publiceren."
