'Ta mal ou' toont wanhoop van wie chronisch ziek is

In deze voorstelling wordt het verhaal van de patiënt 'verteld' door de ogen van de artsen. Er zijn geen dialogen. Verbijsterend, maar tekenend voor de problemen die Bergez wil aankaarten.

Bergez lijdt zelf aan MCAS (mestcelactivatiesyndroom), een auto-immuunziekte waarbij haar lichaam allergische reacties vertoont. De diagnose kreeg ze in Nederland, maar in België wordt die aandoening niet erkend voor tegemoetkomingen. "Dus eigenlijk ben ik officieel niet ziek", vertelt ze daarover in 'Pompidou' op Klara. 

Regisseur Laurens Aneca is trouwens ook een ervaringsdeskundige wanneer het gaat over onzichtbaar ziek zijn. Hij leeft al 17 jaar met het chronisch vermoeidheidssyndroom. 

'Ta mal ou' is een monoloog. Bergez neemt dus alle rollen voor haar rekening. Haar enige decorelement is een wit doek met een spot erop. De eerste arts komt 'Altijd is Kortjakje ziek' neuriënd het podium op, en er zullen er zo nog velen volgen. 

Iedereen die ooit al eens bij een arts over de vloer kwam, herkent de typische scènes. Een dokter die op zijn toetsenbord tikt, 'uhum' blijft zeggen, een jonge vrouw denigrerend aanspreekt als 'meisje' en na een kort gesprek plots vraagt of je cash of met bancontact wil betalen. 

Wanneer de patiënt onvoldaan weer buiten staat en met haar voorschrift naar de apotheek trekt, horen we 'Falling forever' van Dua Lipa . Keer op keer. De energieke beats staan in schril contrast met de neerwaartse spiraal waarin zij zich zichtbaar bevindt.

En dit patroon herhaalt zich. Want de patiënt wordt steeds doorverwezen en krijgt (in sappig West-Vlaams) de raad om eens "naar haar koppetje te laten kijken". 

Als toeschouwer word je mee in haar positie geplaatst. Je voelt hoe ze betutteld wordt, nooit echt geloofd, uitgelachen zelfs op bepaalde momenten. 

Aan het eind van elke scène bij haar thuis, waarin ze telkens nieuwe pillen neemt, gaat het licht uit. Keer op keer op keer. Een sterk symbool. Ze wordt steeds wanhopiger. En ze lijkt er alleen voor te staan. 

De grote kracht van de voorstelling zit in de weergaloze expressie van Bergez. Op televisie was ze onder meer te zien in de fictiereeks 'Twee zomers', op het toneel in 'Camping sunset'. 

Bergez zet de verschillende personages neer als een mimespeler: met afgemeten gebaren, typerende tics, maar ook met groteske gezichtsuitdrukkingen. Dat maakt van 'Ta mal ou' een heel fysieke voorstelling.

Ze wordt daarbij geholpen door de fantastische klankband van muzikant Jasper Segers. Die zet je verbeelding meteen aan het werk en flitst je van het dokterskabinet naar haar appartement en terug.  

In een van dé sleutelscènes speelt ze op onnavolgbare wijze Marcel, een gastro-enteroloog (arts gespecialiseerd in het spijsverteringsstelsel, red.) met een bedenkelijke reputatie. Hij doet eerder aan een onbehouwen veearts denken dan aan een begripvolle specialist. 

De vraag 'Ta mal ou?' (waar heb je pijn?), beantwoordt hij uiteindelijk zelf: "Tout va bien. Il n’y a pas de problème du tout." (Alles gaat goed, er is geen enkel probleem). 

Het is de kern van het verhaal, de muur waartegen het personage telkens botst. Ze vinden niets, dus wat is haar probleem dan eigenlijk? 

'Ta mal ou' is een meeslepende, maar duistere trip. 

Je voelt als toeschouwer een enorme tristesse bij het zien van de helletocht die deze jonge vrouw beleeft. "Ik heb geprobeerd om bij haar ook te laten zien wat er bij mij gebeurd is toen ik het licht in mijn ogen ben verloren", zegt Bergez daar zelf over. "Uiteindelijk sleepte ik mezelf enkel nog voort en wilde ik niet meer." 

En ze heeft in deze voorstelling geen woorden om uit te drukken wat ze voelt. Dat wordt enkel pijnlijk duidelijk wanneer ze bij de dokter een aanval krijgt, rood aanloopt en niets anders kan doen dan hem met opengesperde ogen, open mond en een verlamde tong smekend aankijken. 

Toch zit er ook humor in de manier waarop Bergez het medische personeel neerzet.

'Ta mal ou' is een voorstelling die je met veel vragen achterlaat over ons medisch zorgsysteem, waarin vaak nog te gefragmenteerd naar de mens gekeken wordt. Een plek waar onvoldoende echt geluisterd wordt (al dan niet door tijds- en personeelsgebrek). En medemenselijkheid helaas niet altijd bovenaan de prioriteitenlijst lijkt te staan.

Bergez zelf heeft door deze voorstelling alvast "meer afstand van haar eigen ervaring met ziekte" kunnen nemen. "En ik ben heel blij dat mijn lichaam vele andere lichamen kan representeren. Het is echt een poging om zichtbaarheid te geven aan die onzichtbare ziekte, en dan vooral aan de mens die daarmee moet leven."