In de Russische autonome deelrepubliek Tsjetsjenië is Ramzan Kadyrov herverkozen met 99,85 procent van de stemmen. De Tsjetsjeense leider is al bijna 20 jaar aan de macht en geldt als een van de trouwste bondgenoten van de Russische president Vladimir Poetin. In ruil voor diens geld en steun drukt Kadyrov in eigen regio elke vorm van (islamitische) opstandigheid de kop in.
Met 99,85 procent herverkozen: hoe Ramzan Kadyrov Tsjetsjenië al 20 jaar in de pas van Vladimir Poetin laat lopen
Freek Willems
Gepubliceerd:
Tegelijkertijd met de Russische parlementsverkiezingen vonden afgelopen weekend in verschillende regio's en deelrepublieken ook verkiezingen voor regionale leiders en parlementen plaats. Zo ook in de autonome deelrepubliek Tsjetsjenië.
Daar werd de autoritaire leider Ramzan Kadyrov volgens de Russische Centrale Kiescommissie met 99,85 procent herverkozen. Een monsterscore die de monsterscore van 4 jaar geleden (99,73 procent) nog overtreft.
In welke mate de verkiezingen eerlijk zijn verlopen, is moeilijk te verifiëren, aangezien Rusland al enkele jaren geen onafhankelijke internationale waarnemers meer toelaat. Die hadden in het verleden, toen ze wel nog welkom waren, scherpe kritiek op de manier waarop verkiezingen worden gehouden in Tsjetsjenië.
Overloper
Een monsterscore van bijna 100 procent laat in elk geval weinig aan de verbeelding over. In Tsjetsjenië is democratie, net zoals in de rest van Rusland, ver te zoeken. Ramzan Kadyrov (49) regeert er al bijna 20 jaar met harde hand.
Kadyrov trad op de voorgrond in Tsjetsjenië na de dood van zijn vader, Achmat Kadyrov. Vader Kadyrov werd in 2004 gedood bij een bomaanslag. Ramzan Kadyrov stond toen aan het hoofd van een beruchte privémilitie.
Eind 2005 werd hij interim-premier en begin 2007 werd hij door de Russische president Poetin aangesteld als nieuwe leider van de autonome deelrepubliek. Ramzan Kadyrov was toen nog maar net 30 jaar, de minimumleeftijd die vereist is om president te kunnen worden.
Kadyrov is nooit populair geweest in Tsjetsjenië. Tijdens de eerste Tsjetsjeense oorlog streden de Kadyrovs nog voor de onafhankelijkheid tegenover Rusland, maar bij het begin van de tweede Tsjetsjeense oorlog, eind jaren 90, liepen vader en zoon Kadyrov over naar de Russen. De Tsjetsjenen beschouwden hen als collaborateurs, maar het leverde hen na de oorlog wel de leiding van de deelrepubliek op.
De verhouding tussen Ramzan Kadyrov en Poetin is sindsdien vrij eenvoudig samen te vatten. In ruil voor financiële steun vanuit Moskou moet Kadyrov elke vorm van islamitische opstandigheid in de deelrepubliek in de kiem smoren.
Met het geld vanuit Moskou werd de deelrepubliek heropgebouwd. En dan vooral de hoofdstad Grozny, die tijdens de tweede oorlog volledig verwoest werd door het Russische leger.
Macho en vechtersbaas
Kadyrov werd met de steun van het Kremlin een van de machtigste en meest gevreesde mensen in Rusland. Niet alleen het islamitisch extremisme wordt onder de knoet gehouden in Tsjetsjenië, maar de hele samenleving. Elke vorm van protest wordt hardnekkig de kop ingedrukt, met weinig tot geen respect voor de mensenrechten.
Mensenrechtenorganisaties beschuldigen Kadyrovs privémilitie onder meer van marteling, ontvoeringen en verkrachtingen. Er zijn sterke vermoedens dat Kadyrov daar ook zelf aan deelgenomen heeft.
Kadyrov viseert ook al jaren de holebigemeenschap in zijn land. Homoseksuele mannen zijn altijd al een groot taboe geweest in het islamitische Tsjetsjenië en ze zijn al lang het slachtoffer van sociale uitsluiting, gratuit geweld en zelfs moord. Maar sinds 2017 begon het regime homoseksuele mannen ook actief op te sporen, waarna ze werden opgepakt en gemarteld. Sommigen verdwenen voorgoed.
Kadyrov toont zich graag als macholeider (december 2022)
Kadyrov heeft de reputatie van een macho en vechtersbaas. Hij laat zich graag filmen met een wapen in de hand of in het gezelschap van militairen. In 2024 reed hij met een Tesla Cybertruck rond, waarop achteraan een machinegeweer was gemonteerd. Kadyrov heeft of had ook een aantal vechthonden als huisdieren. Zelf wordt hij overigens wel eens de 'bloedhond van Poetin' genoemd.
Zijn loyaliteit tegenover Poetin uit zich ook in zijn standpunten over Oekraïne. Kadyrov steunde al van bij het begin de pro-Russische rebellen in het oosten van Oekraïne en de annexatie van de Krim. In de eerste maanden van de Russische invasie van Oekraïne vocht ook het privéleger van Kadyrov mee.
Enkele duizenden Tsjetsjeense militairen zouden op verschillende plaatsen ingezet zijn, onder meer in Boetsja, rond Bachmoet en rond Marioepol. In ruil promoveerde Poetin Kadyrov tot kolonel-generaal in het Russische leger.
Kadyrov pronkt met Tesla Cybertruck: "Musk, we kijken uit naar je bezoek" (augustus 2024)
De voorbije jaren doken af en toe geruchten op over gezondheidsproblemen. In het voorjaar van 2023 lieten foto's en beelden een opgeblazen Kadyrov zien, een scherp contrast met de sterke, afgetrainde man die hij daarvoor was.
Later dat jaar plaatste Kadyrov of een van zijn medewerkers beelden op zijn Telegram-kanaal van een wandeltocht, om te bewijzen dat hij springlevend was, na geruchten dat hij heel erg ziek of zelfs al dood zou zijn.
Maar Kadyrov is er nog altijd. De voorbije jaren verscheen hij geregeld in het openbaar, onder meer aan de zijde van Poetin. Intussen zou in de achtergrond een nieuwe sterke man opgeleid worden: zijn 18-jarige zoon Adam, een van zijn 12 kinderen.
