De dieselprijs overschrijdt in ons land voor het eerst de historische grens van 2,5 euro per liter. Waarom is diesel nu zo duur, wat kan de regering doen en hoe reageren onze buurlanden? Drie experts geven hun kijk. "Algemene maatregelen nemen lijkt mij niet nodig", zegt Stefaan Proost, professor-emeritus aan de KU Leuven.
Waarom de dieselprijs op recordhoogte staat en er waarschijnlijk geen maatregelen komen
Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De dieselprijs in België overschrijdt voor het eerst de grens van 2,5 euro per liter, een nieuw record dat het vorige van april verbreekt.
Experts wijzen naar het conflict in het Midden-Oosten en Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen als belangrijkste oorzaken van de hoge prijs.
Duitsland en Frankrijk nemen wel maatregelen tegen de hoge brandstofprijzen, maar professor Stefaan Proost stelt dat een algemene maatregel voor België "niet nodig" lijkt.
De officiële maximumprijs voor diesel stijgt dinsdag naar 2,501 euro per liter. Daarmee wordt het vorige record van april, toen de prijs 2,489 euro per liter bedroeg, verbroken.
Onderzoeker Marten Ovaere aan de UGent nuanceert wel: "In euro's was diesel nog nooit zo duur. Maar houd je rekening met , dan was diesel in maart 2022 nog duurder: omgerekend 2,69 euro per liter."
De prijs blijft hoe dan ook zeer hoog. "Dat komt omdat de kern van het probleem nog steeds hetzelfde is, namelijk het conflict in het Midden-Oosten dat nog altijd niet is opgelost", vertelt professor Thijs Van de Graaf van de UGent.
Volgens Van de Graaf spelen vooral 2 factoren een rol. "Ten eerste is er in de Perzische Golfregio een escalatie geweest van de gevechten. In de Straat van Hormuz worden nog steeds tankers aangevallen."
"Daarnaast is ook de pijpleiding van Saudi-Arabië aangevallen en hebben de Houthi's strategische plaatsen veroverd. Dat drijft de prijs van ruwe aardolie verder omhoog."
Een 2e belangrijke factor is volgens Van de Graaf de impact van de Oekraïense droneaanvallen op Russische . "Oekraïne voert zeer succesvolle droneaanvallen uit op Russische raffinaderijen. Het gevolg is dat Rusland, een traditionele exporteur van diesel, amper nog kan exporteren."
"Die diesel uit Rusland gaat natuurlijk niet naar Europa, maar wel richting Azië. Omdat daardoor elders diesel wegvalt, ontstaat daar ook een opbod", voegt Stefaan Proost, professor-emeritus aan de KU Leuven, toe.
2,501 euro per liter: waarom gaan de dieselprijzen naar recordhoogte?
Zijn er maatregelen nodig?
Als de prijzen stijgen, klinkt al snel de roep om maatregelen.
"Er kunnen zeker maatregelen genomen worden. Het omgekeerde cliquetsysteem bijvoorbeeld, waar altijd over gesproken wordt. Dat wil zeggen dat niet langer meestijgen", zegt Van de Graaf.
Volgens hem is de beste remedie tegen hoge prijzen echter net om die hogere prijzen te laten doorwerken, zodat het gebruik terugvalt.
Mensen vergeten vaak dat onze buurlanden geen automatische loonindexering hebben zoals wij
Stefaan Proost, professor-emeritus (KU Leuven)
In april nam België al maatregelen om de impact van de hoge energieprijzen te beperken. "Ik verwacht dat beleidsmakers daar opnieuw voor zullen pleiten, maar de vraag is of daar ruimte voor is, gezien onze begrotingssituatie", aldus Van de Graaf.
Ook Proost is niet overtuigd dat algemene maatregelen noodzakelijk zijn. "Dat lijkt mij niet nodig. Als de regering iets wil doen, kan ze de accijnzen op diesel voor vrachtwagens wat verminderen. Dat is een van de sectoren die traditioneel het hardst getroffen wordt."
Ovaere ziet daarnaast een belangrijk verschil met de vorige prijsstijging. "Toen waren zowel de diesel- als de benzineprijs gestegen. Nu is vooral de dieselprijs veel sterker gestegen."
Hij benadrukt ook dat het Belgische wagenpark de voorbije 4 jaar al gedeeltelijk is geëlektrificeerd. "Wie elektrisch rijdt, merkt van deze prijsstijging zo goed als niets. Elektrificatie maakt ons minder kwetsbaar voor olieschokken."
Goedkoper dan Nederland en Duitsland
Ook in onze buurlanden staan de prijzen aan de pomp op recordhoogtes.
"Volgens het Weekly Oil Bulletin van de Europese Commissie is België goedkoper dan Nederland en Duitsland, gelijk aan Frankrijk en wat duurder dan Luxemburg", vertelt Ovaere.
In Nederland lijken voorlopig geen maatregelen op tafel te liggen.
In Duitsland besliste de regering van bondskanselier Friedrich Merz daarentegen om de accijnzen op benzine en diesel opnieuw met 17 cent per liter te verlagen. De korting gaat begin oktober in en loopt tot het einde van het jaar. Van begin mei tot eind juni was er al een gelijkaardige tankkorting.
Volgens de Britse krant The Guardian kan die beslissing niet los worden gezien van het politieke debat in Duitsland. Zo voert de AfD onder meer campagne voor een terugkeer naar goedkope import van Russisch gas.
"Door de daling van de accijnzen in Duitsland zullen de prijzen daar dalen tot het niveau van België, als de accijnsverlaging volledig wordt doorgerekend door de tankstations", zegt Ovaere.
Blokkade van Franse vissers
Ook in Frankrijk leidt de hoge dieselprijs tot politieke spanningen. Vorige week blokkeerden Franse vissers uit protest de toegang tot 2 havens en een brandstofdepot. Uiteindelijk werd daar een noodsubsidie verlengd tot het einde van het jaar voor de landbouw-, visserij- en bouwsector.
Dinsdag zal de regering nieuwe maatregelen aankondigen om de impact van de stijgende prijzen te milderen. Dat zegt een woordvoerder van de regering. Bedoeling is de meest kwetsbare huishoudens, bedrijven en sectoren te ondersteunen, klinkt het.
De budgettaire manoeuvreerruimte van de Franse regering is echter beperkt. "Algemene maatregelen die iedereen raken – ook mensen die ze niet nodig hebben – zijn schijnzuinigheid", zei de Franse minister van Financiën Roland Lescure eerder deze week tegen journalisten. "Waarom? Omdat we ze uiteindelijk zullen moeten betalen."
Proost wil tot slot nog een belangrijk verschil met onze buurlanden benadrukken. Dat zij maatregelen nemen, betekent volgens hem niet automatisch dat België hetzelfde moet doen. "Mensen vergeten vaak dat onze buurlanden geen automatische loonindexering hebben zoals wij."