Mesen stelt opgravingen open voor publiek: "Restanten van abdij uit 11e eeuw te zien"

Voor een woonproject in de Daalstraat voeren archeologen opgravingen uit op de plek in Mesen waar vroeger een abdij stond. De meeste zaken zijn verdwenen. "Er zijn nog wel dingen zichtbaar in het landschap", weet Jasper Deconynck van archeologiebedrijf Ruben Willaert.

"De abdij werd gebouwd in de 11e eeuw en kende een lange ontwikkeling tot in de vroege 20e eeuw, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog is er veel vernield en zijn er grote stukken van het klooster afgebroken. Het kent dus een zeer rijke geschiedenis van meer dan 800 à 900 jaar, die we nu tijdens deze 2 weken op ons projectgebied proberen te reconstrueren aan de hand van wat we aantreffen."

De archeologen vonden op het terrein een muur van ijzerzandsteen van bijna 1 meter breed. Die muur is te volgen over het hele projectgebied van noord naar zuid en maakt ook een hoek van ongeveer 90 graden. "Dat betekent dat de contouren die we ontdekken van de 18e eeuw, eigenlijk al teruggaan tot een stuk dat er al stond in de 13e eeuw."

Nadien volgden verschillende nieuwe funderingen in baksteen, met in totaal 4 bouwfasen. "Aan de hand van het archeologisch onderzoek proberen we die fasering nu beter in de tijd te plaatsen, in een bepaalde eeuw of meerdere eeuwen. Zo willen we een chronologische tijdlijn van de opbouw en een indeling van het klooster weergeven."

Op basis van plannen uit 1776 kunnen de archeologen bepalen dat op de site een bakkerij en een paardenstal stonden. Het is moeilijk om de aangetroffen resten precies aan die functies te koppelen, door de zware vernielingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. "De vloerniveaus zijn niet meer bewaard. We moeten het dus voornamelijk met funderingsresten doen", zegt Deconynck.

De sporen van de oorlog zijn duidelijk zichtbaar op de site. De archeologen vonden bomkraters en munitie, en ook uitrustingsstukken van soldaten. In de gedempte kelders zit nog munitie. "Het projectgebied heeft zwaar te lijden gehad onder de beschietingen tijdens de Eerste Wereldoorlog."

In het gebied was ook het Koninklijk Gesticht van Mesen gevestigd, de oudste openbare instelling in België. Op basis van opbrengsten van het vele land en de boerderijen die het gesticht bezat, kon de instelling kinderen in nood en weeskinderen van militairen opvangen en opvoeden. 

"Je zou nu niet zeggen dat Mesen zo’n voorgeschiedenis heeft. Pas wanneer je in de historische en archeologische bronnen duikt, merk je dat het vroeger toch een  centrumfunctie van hoger belang had. Dat proberen we nu beetje bij beetje te reconstrueren, om Mesen zijn grandeur terug te geven en die aanwezige geschiedenis opnieuw in beeld en klank te brengen."

De site wordt woensdag opengesteld voor een breder publiek. "Het is 1 van onze taken als archeologisch bedrijf om onze opgravingen in deze eerste fase al aan de mensen te tonen", aldus Deconynck.