Dit zijn de opvallendste passages uit Diana-boek 'Zwanenzang': van handtastelijke Al-Fayed tot "beetje mollig daar"

Graaf Charles Spencer spreekt tegen dat zijn zus een ongelukkige jeugd had. Diana vindt dat zelf; hij voelt het helemaal anders aan. Verspreid over tientallen pagina's heeft Spencer het over hun jeugd in Park House op het landgoed Althorp.

Buiten enkele nanny's die hardhandig zijn, een hardvochtige grootvader en een "golddigger" van een stiefmoeder, hebben ze een zorgeloze jeugd.

"Het is waar dat een moederfiguur ontbrak", geeft Spencer toe. Hun ouders scheiden in 1969. Diana is 8 jaar, Charles 5. Vader Edward 'Johnnie' John krijgt de voogdij.

Spencer: "Diana leek oprecht te geloven dat ze bij haar geboorte een teleurstelling was, omdat onze ouders na 2 dochters dolgraag een zoon hadden. Volgens oude gebruiken bij de Britse adel gingen landgoederen over op de oudste zoon, zelfs als hij oudere zussen had."

Spencer noemt de vrolijke Diana nochtans de oogappel van hun vader.

Hoewel koningin Elizabeth II vanaf haar prille tienerjaren uitsluitend met 1 partner wordt geassocieerd - haar latere echtgenoot prins Philip - beweert Spencer dat zijn vader een relatie met haar had.

Park House ligt ook op 1,5 km van Sandringham House, een van de buitenverblijven van de koninklijke familie.

"De relatie werd beëindigd door lord Mountbatten", schrijft Spencer. "Misschien maakte Mountbatten de weg vrij voor zijn neef, prins Philip. Hoe dan ook, mijn vader, die was opgevoed met een erecode van respect voor de kroon en jarenlang in het leger had gediend, gehoorzaamde. Daarna had hij een grondige hekel aan Mountbatten."  

Vader Johnnie sterft in 1992. Diana is dan al getrouwd met de Britse troonopvolger, de toenmalige prins van Wales, Charles. Na de uitvaartdienst is Spencer met zijn schoonbroer en zus Sarah alleen en komt een gesprek op gang dat Spencer choqueert.

Prins Charles begint over de erfenis die zou volgen en gebruikt het woord "boffen". Stuitend en harteloos, vindt Spencer.

"U erft dit huis als twintiger. En ik ben 43, godbetert, en heb 50 mensen in dienst, maar mijn ouders blijven me behandelen als een kind", herinnert Spencer zich de woorden van zijn schoonbroer.

Volgens Spencer wenst Charles graag spoedig zijn moeder, koningin Elizabeth, op te volgen.

Kort na de verloving wil Diana niet meer met Charles trouwen, omdat hij haar op het verjaardagsfeest van zijn broer Andrew (21) een hele avond genegeerd heeft.

Charles komt net terug van een officiële reis naar New York. Diana kijkt ernaar uit om de feestelijke avond in Windsor Castle aan de zijde van haar kersverse verloofde te spenderen. Het draait anders uit: Diana ziet een huwelijk niet meer zitten en brengt de boodschap over aan haar vader.

Spencer: "Mijn vader was ontsteld en zei tegen Diana dat het onmogelijk was om op dat moment nog op zo'n zwaarwichtige toezegging terug te komen." Een maand later staat Diana voor het altaar met Charles.

Aan de bewuste avond van het verjaardagsfeest houdt Diana wel een bijzondere vriendschap over, met popster Elton John die voor Andrews 650 gasten optrad.

Niet alleen prins Charles krijgt een veeg uit de pan. Spencer heeft ook een ongemakkelijke ontmoeting met Charles' zus, prinses Anne. Hij belandt naast haar aan tafel, op een van de diners in aanloop naar het huwelijk.

Spencer is 17 en kan een gesprek niet vermijden. "Hoe ging vandaag de doop van uw dochter, mevrouw", probeert hij het ijs te breken.

"Ze keek me vernietigend aan en vroeg: 'Vertel me eens, hoe hoort een doop te gaan?' Ik werd vuurrood en staarde naar mijn bord, niet in staat een antwoord te verzinnen. "

Door het boek heen stelt Spencer dat zijn schoonbroer kritiek heeft op de "onvolkomenheden" van de jonge Diana. Hij beweert dat ze aan de basis liggen van haar eetstoornis die ze ontwikkelt.

"O, hier zijn we een tikje mollig, niet waar", zegt Charles tegen zijn aanstaande. Diana biecht daarna aan haar broer op dat haar taille tussen haar verloving en huwelijk slonk van 74 naar 60 centimeter. 

"Ze had aan haar verloving het idee overgehouden dat ze er met haar 67 kilo voor 1,75m zwaarder uitzag dan haar lief was", schrijft Spencer.

Spencer woont in Kaapstad (Zuid-Afrika) als hij de tragische dood van zijn zus verneemt. Hij krijgt onder meer telefoon van schoonbroer Charles, die zegt dat hij op Balmoral Castle het nieuws aan zonen William en Harry heeft overgebracht.

Spencer vindt Charles' toon eerder "uitgelaten". Hij spreekt alsof hij "de loterij heeft gewonnen".

Het staat in schril contrast met de telefoontjes van andere mensen die ronduit verbijsterd zijn. Spencer vermoedt dat het fatale auto-ongeluk de prins een zekere vrijheid gaf om te trouwen met Camilla Rosemary Shand, de huidige koningin.

Een ander telefoontje tussen beide heren dat in het boek aangehaald wordt, gaat over hoe de uitvaart zou verlopen. Spencer zegt dat Diana niet zou hebben gewild dat haar kinderen achter haar doodskist zouden lopen. 

Charles wuift dat weg. Hij argumenteert dat hij ook achter de kist had gelopen van lord Mountbatten (de oom van prins Philip, red.) en gaat tekeer over het ontoereikende "plichtsbesef" van de familie Spencer. 

Stiefmoeder Raine werkt in Harrods, het luxewarenhuis van de Al-Fayeds, en brengt Diana in contact met Dodi Al-Fayed. De prinses wordt verliefd op hem, maar heeft een hekel aan zijn bekende vader Mohammed. 

"Diana had de pest aan Mohammed Al-Fayed. Ze vertelde vol walging dat hij in het prille begin van haar verhouding met Dodi naar haar toe was gekomen, zijn hand op haar billen had gelegd en erin had geknepen. (...) Ze lachte, maar ze was gewaarschuwd."  

Mohammed Al-Fayed komt in 2024 in opspraak. Honderden vrouwen beschuldigen de Egyptische zakenman van misbruik.

Spencer en zijn zus zijn open over hun huwelijksproblemen. Tijdens een lunch in Londen vertelt Diana aan 'Carlos' (zoals ze haar broer liefkozend noemde) dat ze zou scheiden. 

Spencer vreest dat de Britten Diana het mislukte huwelijk niet zullen vergeven. Ze knikt bevestigend en zegt dat Charles verliefd is op een lakei.

"Ze noemde de naam van het personeelslid niet, en ik heb haar nooit gevraagd om wie het ging, of waarom ze zoiets onwaarschijnlijks geloofde", formuleert Spencer in 'Zwanenzang', waarin hij de opmerkelijke uitspraak zeer kort in een paar zinnen weergeeft.

Spencer blijft na de dood van zijn zus voer voor de roddelpers. In zijn grafrede haalt de graaf fel uit naar de tabloids die hij schuldig acht aan Diana's dood. Meer nog: volgens hem wordt de sensatiepers gevoed door leden van Charles' entourage.

"Iemand die een pr-bureau had, legde me uit dat een van de trouwste medewerkers van de prins herhaaldelijk naar hem gekomen was om opdracht te geven leugens over mij naar de kranten te lekken", schrijft Spencer.

"Zo'n langdurige aanval uit vele hoeken was zonder meer schadelijk voor mijn reputatie in binnen- en buitenland. Ik overwoog herhaaldelijk zelfmoord, maar zag daar alleen maar vanaf uit liefde voor mijn kinderen. Ik viel terug op 1 gedachte: Diana had het veel moeilijker gehad en zij had doorgezet."