Olivia en haar vriendin kennen elkaar al sinds hun jeugd. Ze kunnen urenlang met elkaar praten, maar wanneer Olivia het zelf moeilijk heeft, voelt ze zich door haar vriendin niet altijd begrepen. Er speelt zelfs een soort slachtoffercompetitie. Relatiedeskundige Rika Ponnet geeft advies.
"Waarom neemt mijn vriendin mijn problemen niet serieus?": Rika Ponnet beantwoordt vraag van Olivia
Elke week beantwoordt relatietherapeut Rika Ponnet in 'Nieuwe feiten' een vraag van een luisteraar. De antwoorden worden gebundeld in de podcast 'Vraag het aan Rika ' .
De vraag van Olivia: "Waarom neemt mijn vriendin mijn problemen niet ernstig?"
Olivia kent haar vriendin al sinds hun jeugd. De 2 houden ervan om situaties en mensen te analyseren en elkaar zo meer inzicht te geven. Toch merkt Olivia dat die dynamiek ook wrijving veroorzaakt. Haar vriendin groeide op in een gebroken gezin met een afwezige vader. Olivia had naar eigen zeggen 2 lieve ouders, maar haar jeugd was daarom niet probleemloos.
Ze werd gepest en durfde daar thuis niets over te vertellen. "Ik heb me als kind heel vaak alleen en onveilig gevoeld", schrijft ze. Toch krijgt Olivia regelmatig het gevoel dat haar problemen minder zwaar worden ingeschat. Toen ze bijvoorbeeld een burn-out kreeg, leek haar vriendin die moeilijkheden te relativeren.
"Ik kan het namelijk niet moeilijk hebben, want ik had toch zo'n goede ouders en een fijne jeugd." De vriendinnen hebben het patroon al eens besproken. Haar vriendin gaf toen toe dat ze dit onbewust deed. Toch blijft het terugkomen. Nu Olivia opnieuw door een moeilijke periode gaat, heeft ze daarom even geen energie meer voor de vriendschap. "Ben ik nu overgevoelig?"
Beluister: Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Olivia
Het antwoord van Rika: "Dit lijkt op een soort slachtoffercompetitie"
Volgens relatiedeskundige Rika Ponnet speelt er in deze vriendschap een dynamiek die je 'slachtoffercompetitie' zou kunnen noemen. "Dat is alsof er een rangorde in slachtofferschap is. Wie verdient de titel van slachtoffer het meest?"
Volgens Rika kunnen beide vrouwen hun jeugd gebruiken als een soort verklarend verhaal voor wie ze vandaag zijn. Zo'n verhaal kan volgens Rika houvast bieden. Tegelijk kan het iemand ook vastzetten in een bepaalde identiteit.
Je mag jezelf slachtoffer voelen. Maar het wordt problematisch wanneer slachtoffer zijn een identiteit wordt
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Als je slachtofferschap tot een identiteit maakt, ga je je daarin nestelen. Dan wordt het heel moeilijk om nog iets anders te zijn en ook te zien: ik heb als mens een aantal persoonlijke keuzes die ik kan maken." Dat betekent volgens Rika niet dat iemand zijn eigen pijn moet ontkennen. "Je mag jezelf slachtoffer voelen. Maar het wordt problematisch wanneer slachtoffer zijn een identiteit wordt."
Als eigen pijn alle ruimte inneemt
Volgens Rika kan iemand die zelf veel heeft meegemaakt ook moeite hebben om ruimte te maken voor de problemen van een ander. "Soms hebben mensen echt geen ruimte om naar jouw lijden te luisteren. Ze zijn dan zo bezig met alles wat moeilijk is in hun eigen leven dat zij ook vinden: ik heb eigenlijk altijd recht op de aandacht rond dat thema."
Dat kan volgens haar verklaren waarom Olivia's vriendin haar problemen blijft relativeren, ook nadat ze daar al eens over gesproken hebben.
Het betekent niet noodzakelijk dat de vriendin bewust probeert om Olivia's gevoelens kleiner te maken. "Ze doet dat onbewust", stelde ze eerder zelf al vast.
"Olivia heeft nu iets anders nodig"
Volgens Rika zit er nog een 2de verschil in de vriendschap. Olivia en haar vriendin zijn gewend om samen situaties te analyseren. Dat kan een waardevol onderdeel van hun band zijn, maar op dit moment heeft Olivia iets anders nodig.
"Op het moment dat ik heel kwetsbaar ben en van de ander geen analyse wil, maar nabijheid, empathie, een luisterend oor en iemand die mij steunt, en niet over zichzelf bezig is, maar eigenlijk aan mij de ruimte geeft om het op dat moment moeilijk te hebben, lukt dat niet bij haar."
Verschillende vriendschappen kunnen verschillende functies hebben
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Die vriendin is daarom niet noodzakelijk een slechte vriendin. Het is gewoon iemand bij wie je die behoefte niet ingevuld krijgt."
Volgens Rika leren mensen naarmate ze ouder worden dat verschillende vriendschappen verschillende functies kunnen hebben. "Je ziet ineens wel wat je aan wie hebt. De rolpatronen worden duidelijk." Dat inzicht kan volgens Rika helpen om de vriendschap anders te bekijken. Niet elke vriend of vriendin hoeft immers dezelfde rol te vervullen.
Even afstand nemen
Olivia hoeft de vriendschap daarom niet meteen stop te zetten. Ze mag wel rekening houden met wat ze op dit moment nodig heeft. "Je hoeft daarom inderdaad een beetje afstand te nemen. Je kan zeggen: 'Het is nu voor het moment heel lastig voor mij, ik spreek even niet af.'"
Een grote confrontatie is volgens Rika niet noodzakelijk. Olivia hoeft haar vriendin niet te overtuigen van haar gelijk of uitgebreid uit te leggen waarom ze tekortschiet. Wanneer Olivia zich opnieuw beter voelt, kan ze de draad weer oppikken.
De moeilijke periode kan uiteindelijk ook duidelijk maken welke rol de vriendin in Olivia's leven kan spelen. Niet noodzakelijk door te bepalen of iemand een goede of slechte vriendin is, maar door beter te begrijpen waarvoor je bij iemand terechtkan en waarvoor niet.
