Kot vol muizen en schimmel, maar wel kwaliteitslabel: "Ik betaal 870 euro, wat is zo'n attest eigenlijk waard?"

"Ik woon hier echt niet graag", begint Frauke. Zij studeert architectuur in Gent. "Mijn kamer ligt net boven de kelder, maar die staat vol water. Al het vocht en de schimmel komen door de vloer tot hier."

In haar kamer hangt een toestel dat de vochtigheidsgraad meet: die duidt een luchtvochtigheid van 80 procent aan, terwijl die waarde best tussen 40 en 60 procent zou liggen om gezond te zijn. "Doordat er gaten onderaan de muur zitten en we geen plinten hebben, zit het hier ook vol met muizen", getuigt ze in de klacht van de week van 'WinWin' op VRT 1.

Als Frauke de kotbaas hierover aanspreekt, krijgt ze geen antwoord. Of hij wil zich er makkelijk vanaf maken en stelt voor om "over de schimmel te komen verven". Bovendien ligt de huurprijs van haar kot erg hoog: 870 euro per maand.

Frauke is lang niet de enige student die in erbarmelijke omstandigheden op kot moet zitten. De tv-redactie bezocht als steekproef 15 koten in Leuven, Gent, Antwerpen en Brussel met een verborgen camera. Wat opvalt is hoe veel koten schimmel- of vochtproblemen hebben en hoe klein de aangeboden kamers vaak zijn. Toch vragen kotbazen hoge huurprijzen.

Zo mogelijk nog opvallender: Fraukes kot heeft een 'conformiteitsattest'. Dat bevestigt dat het gebouw voldoet aan alle normen qua veiligheid, gezondheid en kwaliteit. Ook verschillende andere studenten getuigen bij WinWin dat ze in een gelijkaardige situatie zitten. Dat brengt ons bij de vraag: wat is dat document in de praktijk eigenlijk waard?

Dorien van Cauwenberge is woordvoerder bij Wonen in Vlaanderen en volgt de kwaliteit van studentenkoten op. Volgens haar biedt een conformiteitsattest of het recent ingevoerde Vlaamse kotlabel de beste garantie dat een kot aan de kwaliteitsnormen voldoet. "Jammer genoeg is het geen sluitend systeem. Schimmel, vocht en elektriciteitsproblemen staan ook bij ons in de top 3 van meest gestelde vaststellingen."

Dat heeft volgens haar verschillende redenen. "Om zo'n attest of label uit te reiken, komt er altijd een woningcontroleur het kot inspecteren. Maar dat is en blijft natuurlijk een momentopname. Stel bijvoorbeeld dat een kotbaas vochtproblemen net heeft verdoezeld met een laagje verf. Dan kan het zijn dat je die problemen in de zomer niet meer ziet, maar dat ze in de winter opnieuw opduiken."

Daarbij komt dat studenten problemen niet altijd melden, zegt Van Cauwenberge. "Het kan zijn dat koten ontsnappen aan onze inspectie, omdat studenten bang zijn om problemen te melden. Meestal hebben ze veel moeite moeten doen om op de krappe huurmarkt iets te vinden en zijn ze bang dat ze zonder kot zouden vallen."

Daarnaast kennen volgens Van Cauwenberge maar weinig studenten hun rechten wanneer ze met problemen rond de kwaliteit van hun kot te maken krijgen.

Een conformiteitsattest of kotlabel is gebaseerd op de minimumnormen van de Vlaamse overheid voor veiligheid en gezondheid. "Zo moet het gebouw stabiel zijn, mogen de ramen geen houtrot vertonen, en moet het kot vrij zijn van vocht en schimmel. Er mag ook geen risico zijn op CO-vergiftiging en de trappen moeten veilig zijn."

Van Cauwenberge benadrukt wel dat het ontbreken van een attest niet automatisch betekent dat een kot niet in orde is. "Het is niet omdat een kotbaas dat niet heeft, dat het een slecht kot is. Het biedt wel de beste indicatie dat het kot in orde is, zeker als het attest nog niet lang geleden is uitgereikt."

Studenten krijgen niet alleen te maken met kwaliteitsproblemen. Ook de prijs van een kot blijft stijgen. In veel steden is er een groot tekort aan standaardstudentenhuisvesting, waardoor de huurprijzen oplopen. De voorbije 5 jaar steeg de gemiddelde huurprijs in Vlaanderen met 30 procent, tot 620 euro per maand.

Uit een bevraging van Steunpunt Wonen uit 2025 blijkt dat de helft van de studenten in Vlaanderen op kot zit. Van de andere helft zegt 1 op de 3 dat ze dat eigenlijk wel wilden. De belangrijkste reden om thuis te blijven, is de hoge huurprijs.

Op basis van die cijfers schat Steunpunt Wonen in dat het om zo'n 40.000 studenten gaat die in 2025 niet op kot gingen, omdat het te duur was. Zo'n 8.000 zouden zeggen dat ze daardoor niet de studierichting van hun keuze konden volgen.