Deze 9 Vlaamse gemeenten mogen sneller groeien: grotere ziekenhuizen of zwembaden en meer bouwmogelijkheden

De Vlaamse regering bereikte vorige week een akkoord over het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV). Dat plan van Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) legt de toekomstige afspraken voor het ruimtegebruik in Vlaanderen vast.

Een groot deel van de inhoud van het plan raakte al bekend, maar nu blijkt dus ook dat negen Vlaamse kernen een versterkte regionale rol krijgen. Het gaat om Zele, Zelzate, Aalter, Puurs-Sint-Amands, Willebroek, Ternat, Zemst, Landen en Houthalen-Helchteren.

Die 9 gemeenten krijgen een grotere rol als het gaat over bovenlokale functies: denk aan ziekenhuizen of sportinfrastructuur als grote zwembaden. Het gaat over gemeenten die al over bepaalde grote voorzieningen beschikken en die gemakkelijk bereikbaar zijn. "Het zijn geen centrumsteden, maar het zijn gemeenten die vandaag al zo goed omsloten zijn dat ze best wel wat functies kunnen opnemen die we ook terugzien in meer stedelijke kernen", aldus minister Brouns.

Concreet betekent deze wijziging dat de gemeentebesturen van de betrokken gemeenten meer mogelijkheden krijgen om voorzieningen uit te bouwen. Ze krijgen ook meer mogelijkheden om hoger te gaan bouwen, bijvoorbeeld in stationsomgevingen. Daarnaast zegt Brouns dat Vlaanderen in deze gemeenten ook meer "flexibiliteit" aan de dag zal leggen om "out-of-the-box denken". 

"Wanneer een gemeente rond een goed bereikbaar station een verouderde site wil omvormen tot een aantrekkelijke buurt waar wonen, werken en voorzieningen samenkomen, moeten onze regels dat ondersteunen in plaats van onnodig afremmen", belooft de minister. 

Aan het nieuwe statuut zijn geen subsidies gekoppeld, maar Brouns geeft wel aan dat het nieuwe kader ook op dat vlak kansen biedt aan de gemeentebesturen. "Wie meer bouwmogelijkheden krijgt, kan ook meer inwoners aantrekken."

Brouns ziet ook mogelijkheden voor die gemeenten om samenwerkingen op poten te zetten met private partners "die letterlijk willen meebouwen aan onze gemeenten". "We kunnen die private partners ook de hand reiken om samen te bouwen aan kwalitatieve open groene ruimte."

Brouns benadrukt dat er geen verplichtingen verbonden zijn aan het nieuwe statuut. "We leggen deze gemeenten geen groeicijfer op en zeggen evenmin dat ze plots groter moeten worden. We erkennen wel dat zij door hun ligging, bereikbaarheid en voorzieningen een sterkere rol voor hun ruimere regio kunnen opnemen. Niet elke voorziening hoeft automatisch in een grote centrumstad terecht te komen."

Het ontwikkelingsperspectief van de 9 kernen wordt vergelijkbaar met dat van de kleinere stedelijke gebieden uit het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen van 30 jaar geleden, waar stedelijk beleid gevoerd moest worden. Maar anders dan vroeger zit het betrokken gemeentebestuur nu zelf aan het stuur, in overleg met de provincie en het departement Omgeving.

De minister benadrukt dat de aanduiding niet betekent dat het volledige grondgebied van die gemeenten plots als stedelijk gebied wordt ingekleurd. In een volgende stap zal voor elke nieuwe kleinstedelijke kern een contour bepaald worden en de betrokken gemeente neemt daarin het voortouw. Maar zelfs in die contour is ontwikkeling geen automatisme en bepaalt het gemeentebestuur zelf waar transformatie of verdichting wenselijk is, luidt het. 

De keuze zou evenmin afbreuk doen aan de ontwikkelingsmogelijkheden van andere steden en gemeenten. Zo moet elke gemeente in het BRV ruimte houden om haar eigen lokale noden op te vangen.