Queerpersonen getuigen over veiligheidsgevoel in Leuven net voor beladen Pride: "Gescheld en schouderstoten horen erbij"

Joren (26) heeft gestudeerd in Leuven en heeft ook een tijdje in de stad gewoond. Joren is homo en dat steekt hij zeker niet weg, zegt hij. "Zeker toen ik student was, experimenteerde ik veel tijdens het uitgaan. Zo droeg ik bij een feestje al eens make-up of deed ik opvallende kleding aan."

Daarbij voelde Joren zich altijd veilig. "Ik stond met 20 mensen om me heen die ik kende en vertrouwde", zegt hij. "Daarom wist ik wel dat ze zouden tussenkomen, mocht er toch iets gebeuren. Na het uitgaan lette ik altijd goed op terwijl ik naar huis wandelde, maar dat doe ik eigenlijk overal."

Toch verliepen de nachtjes uit niet altijd zonder incidenten. "Ik kreeg wel eens een vuile blik of een schouderstoot. Soms schold iemand me uit. Het is jammer, maar dat hoort er nog altijd bij. Toen raakte me dat wel, omdat die aanvallen heel persoonlijk zijn. Het gaat niet om wat ik doe, maar wie ik ben. Vandaag glijdt dat van me af, maar toen vond ik dat wel heftig."

Ook Jeroen (31) heeft gestudeerd in Leuven en voelde zich bijna altijd veilig. "Ik loop zonder probleem hand in hand met mijn man door de stad. Normaal gesproken zal niemand je daarvoor lastigvallen. Toch overheerst soms het gevoel dat het nog iets bijzonders is."

Uitgesproken queer zijn, dat lijkt Jeroen dan weer een brug te ver voor veel Leuvenaars. "Zodra je wat opvalt, hebben mensen een mening klaar. Ik zou bijvoorbeeld niet snel in een pride-outfit alleen in Leuven lopen, en al zeker niet 's nachts. Ook mensen die non-binair of trans zijn, stoten vaak op onbegrip."

Er is te weinig gay- of queerrepresentatie in Leuven, zegt Jeroen. "Een gaybar bestaat hier gewoon niet. De LGBTQIA+-gemeenschap groeit, maar nog steeds erg klein. Veel queerpersonen trekken daarom weg uit Leuven, omdat er weinig te zoeken is. In Antwerpen leeft een echte community, met fitness, feestjes... Daar wil je gewoon zijn."

Beide mannen vinden Leuven over het algemeen veilig. Toch vinden er ook in Leuven incidenten plaats. Een jaar geleden getuigden 4 jongeren over transfoob geweld op de Oude Markt. Ze werden uitgelachen, bespuwd en geschopt door mannelijke studenten.

Enkele maanden later werden 4 minderjarigen opgepakt na homofoob geweld. De jongeren zouden een man van 27 via een datingapp gelokt hebben naar het Belle Vuepark. Daar vielen ze de man aan, net zoals een toevallige passant. 

Ook op de website van Leuven Pride staan verschillende getuigenissen. "Mijn vriendin en ik liepen hand in hand door de stad. Een groep mannen begon te roepen en volgde ons 2 straten lang. We lieten elkaars hand los. Dat doen we sindsdien altijd als we ons onveilig voelen."

Of deze anonieme getuigenis: "Mijn vriendin en ik waren aan het wandelen door Leuven. Bij de Pieter De Somer-aula zaten een aantal jongeren, die na het zien van mijn regenboogtas kiezelstenen en ander afval begonnen te gooien naar ons, samen met scheldwoorden."

De incidenten doen ook Joren schrikken. "Leuven is, naar mijn aanvoelen, erg toegankelijk en open. Dan is het wel even schrikken dat zoiets zelfs hier gebeurt."

Een plek waar de LGBTQIA+-gemeenschap met die meldingen terechtkan, is UniQue, het Regenbooghuis van Vlaams-Brabant in Leuven. UniQue helpt vrijwilligers en verenigingen hun doelen te bereiken, ondersteunt mensen om positief om te gaan met hun seksuele oriëntatie en genderidentiteit, en werkt aan een bredere maatschappelijke aanvaarding hiervan.

Ingrid Pelssers is voorzitter van UniQue en kreeg zelf met intimidatie te maken. "Ik ging naar mijn brievenbus, toen er een jongen van 13-14 jaar voorbijreed op zijn fiets. Hij bleef maar roepen: 'Lesbo, lesbo, lesbo' tot hij de straat uit was. Ik ben natuurlijk lesbisch, maar het voelt toch intimiderend als iemand zo naar jou roept. Ik stond echt perplex."

Als voorzitter van het Regenbooghuis merkt ze een toename van het aantal meldingen, die kunnen gaan van lichte tot zware feiten. "We merken ook dat er een shift is. Vroeger waren het vaak oudere mensen die het moeilijk hadden met queerpersonen, maar nu zijn het vaak jonge jongens. We zien in de praktijk wat uit onderzoek blijkt."

Volgens Ingrid heeft dit weinig te maken met religie. "Het heeft eerder te maken met de conservatieve beelden die sociale media oproepen. Denk maar aan de hele manosfeer (waarin mannelijkheid verheven wordt, vaak vanuit een erg vrouwonvriendelijke hoek, red.). Maar we zien het ook bij meisjes hoor. De polarisatie, ook over dit thema, neemt toe."  

Hoewel Ingrid aangeeft dat de stad Leuven over het algemeen erg tolerant en open is, is er nog altijd nood aan een open debat. Daarom organiseert het Regenbooghuis vanavond een debat over 'veiligheid: online en op straat'. De LGBTQIA+-gemeenschap praat met partners uit het beleid, de politiek, handel, KU Leuven en andere regionale spelers over wat nodig en mogelijk is.  

Dit gebeurt aan de vooravond van de Leuven Pride. Het thema ‘veiligheid’ is dit jaar actueler dan ooit, want in juli raakte bekend dat een (toen) 18-jarige jongen 2 jaar geleden een aanslag wilde plegen op de Pride in Leuven. Bij zijn zoektocht naar wapens stuitte hij op een undercoveragent. In november start het proces tegen hem en een medeverdachte.

De organisatoren benadrukken dat de Pride in Leuven wel veilig kan doorgaan. "Er is geen indicatie dat een verhoogde waakzaamheid nodig is", zegt Ingrid Pelssers. "Toch zal de politie extra alert zijn. Burgemeester van Leuven Mohamed Ridouani zal ook vooraan in de Pride lopen om aan te tonen dat zijn stad veilig is."

Queer Leuven en UniQue Regenbooghuis vragen daarnaast ook om meer te werken rond het onderwerp. Zo willen ze meer debat op school, een hardere aanpak van online haat, brugfiguren bij de politie en 'safe spaces' in het uitgaansleven.