Van 15.000 kilometer wandelen tot 161 kilometer zwemmen: steeds meer sporters zoeken hun fysieke grenzen op. Wat drijft hen om almaar verder te gaan? Volgens sportsocioloog Jeroen Scheerder heeft het onder meer te maken met onze steeds snellere, technologische samenleving.
Wanneer een marathon maar 'gewoontjes' wordt: waarom zoeken mensen steeds extremere uitdagingen op?
Samenvatting:
Lenny Bassleer (33) uit Erpe-Mere begint aan een wandeltocht van 15.000 kilometer naar Shanghai, die ongeveer anderhalf jaar zal duren.
Steeds meer mensen zoeken extreme fysieke uitdagingen op, zoals ultrasporter Matthieu Bonne die 161 kilometer non-stop probeerde te zwemmen in de Tyrreense Zee.
Sportsocioloog Jeroen Scheerder (KU Leuven) verklaart die trend door onze snelle, geautomatiseerde samenleving: "We zeggen voortdurend dat we het te druk hebben, maar besteden tegelijk veel tijd aan sport."
Vandaag begint Lenny Bassleer (33) uit Erpe-Mere aan een tocht van 15.000 kilometer. Zijn bestemming is Shanghai, in China. Hij verwacht ongeveer anderhalf jaar onderweg te zijn en doet de tocht helemaal alleen.
Waarom zou iemand ervoor kiezen om zo lang aan een stuk te wandelen? Bassleer is niet de enige die zulke extreme fysieke uitdagingen opzoekt. Ook in de sportwereld lijken de grenzen steeds verder te verschuiven. Recreatieve sporters lopen marathons in het buitenland, wagen zich aan of trainen jarenlang voor prestaties die vroeger enkel voor topsporters waren weggelegd.
Ook ultrasporter Matthieu Bonne zoekt die grenzen geregeld op. Twee weken geleden probeerde hij 161 kilometer non-stop te zwemmen in de Tyrreense Zee. Hij hield het meer dan 48 uur en bijna 100 kilometer vol, terwijl zijn doel 161 kilometer was. Zijn doel was vooral te ontdekken hoe ver hij zijn eigen lichaam nog kon pushen.
Volgens Jeroen Scheerder, hoogleraar sportsociologie aan de KU Leuven, is die drang om fysieke grenzen op te zoeken niet nieuw. "Bedevaarten waren ook al heel extreme inspanningen die mensen te voet deden. Ook 100 jaar geleden zochten mensen dus fysieke uitdagingen op", vertelt hij in 'De wereld van Sofie' op Radio 1.
Extreem wordt normaal
Wat wel veranderd is, is dat extreme prestaties vandaag veel zichtbaarder zijn en steeds meer als normaal worden beschouwd.
"Steeds meer mensen doen dat vandaag. Een marathon wordt bijna als 'normaal' gezien. We gaan het extreme steeds meer normaliseren. Het staat op onze agenda en komt heel uitdrukkelijk aan bod in de media."
We zeggen voortdurend dat we het te druk hebben, maar besteden tegelijk veel tijd aan sport
Jeroen Scheerder, hoogleraar sportsociologie
Volgens Scheerder is er een opvallende tegenstelling met onze manier van leven. "We zeggen voortdurend dat we geen tijd hebben, maar besteden tegelijk veel tijd aan sport. Een tocht van 15.000 kilometer, zoals die van Bassleer, vraagt daar het uiterste van."
Nu ons dagelijkse leven steeds sneller wordt, zoeken mensen net activiteiten op die bijzonder traag verlopen. "Alles moet gehaast gaan in ons leven. De wandeling van Lenny wordt heel rustig en langzaam uitgevoerd. We spreken van , van een slow triatlon, van slow fitness."
"We willen opnieuw voelen wat ons lichaam kan"
Scheerder ziet nog een tweede verklaring. Door AI, en wordt ons lijf voor steeds meer taken overbodig. "Het menselijk lichaam wordt steeds meer nutteloos gemaakt. Dat maakt net de zaken die we nog wel met ons lichaam kunnen doen zo belangrijk. Om een vorm van bevestiging te zien, een vorm van identiteit."
Extreme sport kan volgens Scheerder zo een tegenreactie worden op het dagelijkse leven. "Mensen zoeken activiteiten om de sleur en eentonigheid te ontvluchten en trekken daarvoor naar de natuur of naar fysieke uitdagingen."
"Wie heeft er vandaag nog geen halve marathon gelopen?", vraagt Scheerder zich hardop af. Toch wil hij ook waarschuwen voor het idee dat zulke prestaties noodzakelijk zijn om gezond te leven.
"Er moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen de dingen die nog altijd extreem blijven, die voor een menselijk lichaam zeer uitputtend en afmattend zijn, en de zaken die we als gezond kunnen beschouwen."
Moderne bedevaart
Niet iedereen die extreme sport beoefent, doet dat bovendien om dezelfde reden. Sommigen zoeken vooral een nieuwe uitdaging of willen beter presteren dan voordien. Anderen gebruiken de fysieke inspanning net als een manier om te ontsnappen aan hun dagelijkse leven.
Bij Lenny Bassleer lijkt dat laatste een belangrijke rol te spelen. Hij wil tijdens zijn tocht naar Shanghai bewust weinig delen op sociale media en vraagt mensen zelfs om hem niet via Strava te volgen. Het gaat hem niet om het applaus of de digitale statistieken. Scheerder noemt Bassleers tocht daarom een 'moderne bedevaart'.
De zoektocht naar fysieke grenzen gaat volgens Scheerder bovendien hand in hand met een bredere sporttrend. Steeds meer Vlamingen sporten in hun vrije tijd, vooral wandelen, lopen en fietsen zijn populair.
Extreme sport vertelt zo niet alleen iets over onze behoefte om grenzen te verleggen. Ze toont ook hoe mensen in een steeds snellere en meer geautomatiseerde wereld opnieuw betekenis, uitdaging en bevestiging zoeken in iets heel basaals: wat het eigen lichaam kan.
Waarom doen meer en meer mensen aan extreme sporten?
