De zoveelste snelheidsovertreding van kamerlid Alain Yzermans (Vooruit) roept veel vragen op. Hoe kan het dat iemand 112 keer beboet kan worden voordat hij zich moet verantwoorden voor een rechter? En wat zegt dit over de parlementaire onschendbaarheid van politici? VRT NWS ging op zoek naar de antwoorden.
Zaak-Yzermans leidt tot veel vragen: Waarom pas voor de politierechter na 112 boetes? En wat met parlementaire onschendbaarheid?
De parlementaire onschendbaarheid bestaat al sinds de Belgische grondwet van 1831. Ze moet voorkomen dat de rechterlijke macht het parlement verstoort door parlementsleden te vervolgen.
"Het is niet zozeer een voorrecht voor de parlementsleden, maar een manier om het parlement te beschermen tegen inmenging van de rechterlijke macht", zegt professor Staatsrecht Jan Theunis van de UHasselt. "Het gaat erom de scheiding der machten te vrijwaren."
Parlement kan onschendbaarheid opheffen
Parlementsleden kunnen wel vervolgd worden. Het parlement kan namelijk met een tweederdemeerderheid beslissen om de onschendbaarheid op te heffen, zodat het gerecht zijn werk kan doen.
Volgens de professor gebeurt dat in de praktijk regelmatig. "Zo werd de onschendbaarheid in het verleden al opgeheven in verschillende dossiers, waaronder de zaak rond voormalig Kamerlid Dries Van Langenhove, en Vlaams volksvertegenwoordiger El Kaouakibi. Het parlement beoordeelt telkens of een vervolging de werking van het parlement zou kunnen hinderen. In veel gevallen besluit de Kamer dat het gerecht de zaak gewoon moet kunnen behandelen."
112 boetes en maar 1 keer voor de politierechter?
Los van die onschendbaarheid blijft het feit dat Yzermans 112 verkeersboetes kreeg in 8 jaar tijd voor hij voor een politierechter moest komen. Hoe kan dat?
Lichte verkeersovertredingen worden automatisch verwerkt via onmiddellijke inningen en minnelijke schikkingen, zonder dat een parketmagistraat het dossier ooit ziet. Pas wanneer iemand een overtreding pleegt die ernstig genoeg is om voor de politierechtbank te vervolgen, krijgt een parketmagistraat het dossier onder ogen.
"En ook dan pas is er zicht op alle voorgaande feiten die nooit tot bij de parketmagistraat zijn geraakt", aldus rechter Ariane Braccio van de politierechtbank van Beringen.
Het systeem bestaat volgens de politierechter om de werklast van rechtbanken en parketten binnen de perken te houden. "Als we die lichte overtredingen ook volgens de klassieke manier zouden verwerken, krijgen we honderden van die minder ernstige vergrijpen die op de rechtbank moeten behandeld worden. Dat is qua werklast niet haalbaar", zegt ze.
Uitzondering bij heterdaad
Laten we even terugkeren naar de parlementaire onschendbaarheid. "Die geldt in principe voor alle misdrijven die aanleiding geven tot aanhouding of dagvaarding voor de rechtbank, niet voor een gewone boete dus", zegt Theunis.
"Er bestaat wel een belangrijke uitzondering: als iemand op heterdaad wordt betrapt, kan het gerecht meteen optreden zonder voorafgaande toestemming van het parlement. Net daarover ging een deel van de discussie in de zaak-Yzermans."
De bescherming geldt in principe voor alle misdrijven die aanleiding geven tot aanhouding of dagvaarding voor de rechtbank
Jan Theunis, professor Staatsrecht (UHasselt)
Volgens de professor is het duidelijk wanneer een politieagent een overtreding rechtstreeks vaststelt. Bij een snelheidsovertreding die door een flitspaal of trajectcontrole wordt geregistreerd, ligt dat juridisch minder voor de hand. "Je kan discussiëren over de vraag of zo'n overtreding een betrapping op heterdaad is. De vaststellingen worden achteraf beoordeeld, waardoor er ruimte bestaat voor verschillende interpretaties", zegt de professor.
Geen snelle hervorming
Een onmiddellijke hervorming van het systeem verwacht de professor niet. De huidige regeling werkt volgens hem nog altijd grotendeels zoals ze bedoeld is. Een wijziging zou bovendien een grondwetsherziening vereisen, met een specifieke procedure en een tweederdemeerderheid in het parlement.
"Zoiets gebeurt niet van vandaag op morgen", zegt de professor. "Het parlement heft de onschendbaarheid doorgaans al vrij gemakkelijk op wanneer het oordeelt dat het gerecht zijn werk moet kunnen doen."
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
