Anesthesist ontkracht 6 mythes over narcose: "Er komt veel meer bij kijken dan één spuitje zetten"

Over het beroep van anesthesist doen heel wat hardnekkige mythes de ronde. "Vaak hebben mensen het idee dat wij één spuitje voorzien om in slaap mee te vallen, dat je er tijdens de operatie bijligt alsof je in bed ligt, dat we op het einde van de operatie opnieuw een spuit geven om wakker te worden en dat daarmee de kous af is. Maar dat is helemaal niet het geval", zegt Arne Wouters, arts-assistent anesthesie bij het UZA, in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.

"Zelfs bij mensen uit de geneeskunde zelf bestaan er heel wat misvattingen", klinkt het. Om de rol van anesthesisten te verduidelijken en de fabels over verdoving de wereld uit te helpen, schreef Wouters een boek: 'Slaap lekker: een anesthesist vertelt'. Hij neemt hier alvast 6 misvattingen onder de loep.

"Er zijn een aantal gelijkenissen: zo zijn we ons ook tijdens onze nachtrust niet bewust van onze omgeving", zegt Wouters. De link met slaap wordt daarom snel gelegd. Toch is wat er zich in de hersenen afspeelt tijdens natuurlijke slaap volledig anders dan wat er tijdens narcose gebeurt.

Eigenlijk lijkt een medische coma nog het meest op wat narcose inhoudt. "We brengen de patiënten onder een vorm van een coma voor de tijd die nodig is voor de operatie. Dat is wat er zich in de hersenen afspeelt."

Velen hebben schrik om onder narcose te gaan en niet meer wakker te worden. Die angst is niet helemaal terecht, zegt Wouters. "Zeker tegenwoordig is narcose zeer veilig. We zijn ook allemaal goed opgeleid om dat op een veilige manier te doen."

"Betekent dat dat er nooit iets misloopt, of dat er nooit iemand in zijn narcose blijft? Helaas niet. Maar dat zijn aantallen van één op enkele tienduizenden, zo niet één op enkele honderdduizenden. De kans is dus zeer klein."

Alleen door de narcose overlijden is heel uitzonderlijk. "Het komt vaker voor dat mensen overlijden op de operatietafel ten gevolge van de aandoening waarvoor ze geopereerd worden. Neem bijvoorbeeld patiënten die een ernstig auto-ongeval hebben gehad of die een zware hartoperatie moeten ondergaan."

Ook het omgekeerde wordt al eens gevreesd: dat je in het midden van een operatie wakker wordt. "Ook dat risico is bijzonder klein", zegt Wouters. "Ons doel is om de patiënt voldoende diep onder narcose te brengen om chirurgie toe te laten, maar we willen iemand uiteraard niet dieper onder narcose dan noodzakelijk is. Dat vermijden we om een goed herstelproces na de ingreep te bevorderen."

"Dat maakt dat het mogelijk is dat mensen soms iets gewaarworden tijdens een ingreep. Er zijn ingrepen waar dat risico iets hoger ligt. We spreken telkens over frequenties van één op enkele duizenden."

"Tijdens de narcose blijven we continu bij de patiënt aanwezig: het is niet zo dat we gewoon een spuitje geven, vertrekken en terugkomen wanneer de operatie gedaan is. We monitoren nauwlettend dat de patiënt voldoende verdoofd is."

"Wanneer we het minste vermoeden hebben dat de narcosediepte onvoldoende is, dan gaan we narcose verdiepen, zodat de patiënt zeker geen gewaarwording van de operatie heeft. Dat is enerzijds gebaseerd op parameters van de vitale levensfuncties, anderzijds op hersengolven die we met speciale toestellen bekijken."

"Er komt veel meer bij kijken dan één spuitje zetten", besluit Wouters. "De verloning is denk ik correct: we dragen een hoog risico voor de patiënt mee. Als we de patiënt in slaap doen, dan bewaken we de vitale levensfuncties tijdens de operatie. Dat doen we doorgaans met groot succes, maar dat neemt niet weg dat er heel wat zaken zijn die risicovol zijn en die we dankzij onze kennis, kunde en expertise op een veilige manier weten te doorstaan."

"Qua risico's zijn lokale en volledige verdoving redelijk vergelijkbaar", legt hij uit. "Ook lokale verdoving heeft intrinsiek enkele risico's voor de patiënt. Geen enkele techniek is 100 procent veilig: er zijn altijd kansen op complicaties."

Toch kunnen zowel patiënten als anesthesisten een voorkeur hebben. "Door belangrijke medische voorgeschiedenis van de patiënt is het soms het geval dat wij een absolute voorkeur hebben om bepaalde procedures onder lokale verdoving te doen. Bijvoorbeeld bij patiënten met een voorgeschiedenis van long- of hartaandoeningen. Dat doen we alleen als dat mogelijk is voor de chirurgen, want niet iedere operatie leent zich daartoe."

Waar vroeger het risico op overlijden ten gevolge van de anesthesie tijdens een operatie rond 1 op 15.000 lag, is het nu teruggedrongen tot 1 op 400.000. Dat staat op de website van het Jessaziekenhuis .

Er worden dus nog volop sprongen gemaakt in de wereld van de anesthesie. Het is dan ook een relatief jonge discipline, benadrukt Wouters. "Pas rond 1850 is de basis van de moderne anesthesie gelegd. Dat is voor veel medische takken anders. Denk maar aan chirurgie: dat is al duizenden jaren aan het evolueren."

"De afgelopen decennia hebben we een gigantische evolutie doorgemaakt, allemaal ten voordele van de patiëntveiligheid. Als we collega-anesthesisten die nu 20 jaar met pensioen zijn in een operatiekwartier zouden zetten, dan zouden ze verbaasd zijn over alle apparatuur die er is bijgekomen om de patiënt extra goed in de gaten te houden."