De jakhals rukt in sneltempo op in Europa. Volgens een recente studie zou de jakhals zich over 75 procent van Europa kunnen verspreiden, ongeveer 6 keer zoveel als het huidige gebied. "De kans is groot dat de jakhals ook in België opduikt."
Jakhals rukt op in Europa en komt wellicht naar België: "Ze gebruiken de mens als buffer tegen de wolf"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
De goudjakhals, of gewone jakhals, maakt een stevige opmars. De soort kwam oorspronkelijk vooral voor in Zuidoost-Europa, maar heeft zich intussen ook gevestigd in onder meer Italië, Oostenrijk en Slovenië.
Uit een recente studie blijkt dat de jakhals zich uiteindelijk zelfs over drie kwart van Europa zal verspreiden. En dat vooral dankzij... de mens.
De jakhals
De goudjakhals (Canis aureus) of gewone jakhals is een middelgrote hondachtige. Hij zit qua grootte tussen de wolf en de vos.
Zijn vacht is meestal zandkleurig tot rossig grijsgeel met een gouden glans en een zwarte staartpunt.
De jakhals leeft in , zoals wolven. Hij eet zowat alles, vooral kleine knaagdieren, kleine vogels, vissen... Maar ook kippen, lammeren en zelfs schapen kunnen op het menu staan.
Bron: Natuurpunt
"De jakhals leefde tot 200 jaar geleden vooral in de regio rond de Zwarte Zee", zegt bioloog Joeri Cortens van Natuurpunt. "De mens is in die periode structureel op wolven beginnen te jagen tot de wolf bijna volledig was uitgeroeid in Europa."
"De jakhals is die plaats beginnen in te nemen en heeft zich verspreid naar Centraal-Europa. De laatste jaren duiken ze zelfs op in Duitsland en Nederland."
"Jakhalzen leven vooral op plekken waar er geen of weinig wolven zijn. Het zijn concurrenten van elkaar, maar de jakhals is ondergeschikt aan de wolf. Daarom vermijden ze wolven zo veel mogelijk."
Menselijk schild tegen wolven
Maar ook de wolf doet het tegenwoordig goed en komt in veel Europese landen opnieuw vaker voor. Uit het onderzoek blijkt dat de jakhals op die plekken vooral de nabijheid van de mens opzoekt.
"De jakhals heeft intussen geleerd dat wolven meestal bang zijn voor mensen", zegt Cortens. "Ze zijn daarom dichter bij de mens gaan leven en gebruiken de mens nu als buffer tegen de wolf."
Het is dankzij die aanpassing dat de jakhals zich verder over Europa zal blijven verspreiden, zeggen de onderzoekers. Ook de klimaatverandering, met een warmer klimaat in Europa, speelt een rol.
Jakhalzen hebben het liefst een , hebben liever geen sneeuw en houden minder van een dicht bebost landschap, zeggen de onderzoekers.
"Anders dan de wolf is de jakhals dus een nieuwkomer in West-Europa. Maar het is ook geen ", zegt Cortens.
"Het is een dier dat zich heeft aangepast aan nieuwe omstandigheden en zich via natuurlijke migratie heeft verspreid over heel Europa. Dat is dus totaal iets anders dan bijvoorbeeld de wasbeer, die door de mens vanuit Amerika naar hier is gebracht."
De jakhals komt naar België
Ook in ons land zijn er al mensen die beweren een jakhals te hebben gezien. "De waarnemingen klinken aannemelijk. Jammer genoeg heeft niemand een foto kunnen nemen als bewijs. Er is dus nog geen sluitend bewijs van jakhalzen in België", zegt Cortens.
Ik verwacht dat de jakhals Vlaams-Brabant zal verkiezen boven Limburg
Joeri Cortens, bioloog Natuurpunt
"Toch is de kans groot dat er hier al eentje gepasseerd is", zegt Cortens. "Er is zelfs al een jakhals gespot aan de Franse kust. Het is dus gewoon een kwestie van tijd tot er ook bij ons een jakhals op foto kan worden vastgelegd."
"Of de jakhals zich ook in België gaat vestigen, weten we niet, maar het kan wel", zegt Cortens. "Mijn gok is dat ze dan niet Limburg zullen kiezen, waar al wolven wonen, maar bijvoorbeeld wel de ."
Ongevaarlijk voor mensen
Mensen moeten absoluut niet bang zijn voor de jakhals, zegt Cortens. "Ze vallen geen mensen aan. Ze zullen ook geen groot vee aanvallen, maar kippen, lammeren en – in mindere mate – schapen, lopen wel gevaar. Het goede nieuws is dat een wolfwerende omheining ook beschermt tegen jakhalzen."
"Als je een jakhals zou tegenkomen, hoef je dus niet weg te lopen. Meestal zal een jakhals zelf weggaan. Probeer vooral zo snel mogelijk een foto te nemen", zegt Cortens.
Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad 'Nature Ecology & Evolution ' . De onderzoekers analyseerden gegevens over het voorkomen van jakhalzen op bijna 9.000 locaties in 13 Europese landen, tussen 2001 en 2017.
