De politiek vervalt in oude gewoontes: openlijk vechten om een postje, veto's stellen tegen voorstellen van andere partijen en elkaar bestoken met 'petites phrases qui tuent', zoals de Fransen het zeggen. Of: onderhuidse speldenprikken die andere partijen pijn moeten doen. Het beeld dat de politiek op dit moment van zichzelf ophangt, is weinig stichtend. De vraag is hoe de kiezers naar die vertoning kijken.
(Oude) politieke cultuur
Samenvatting:
CD&V-politici zoals partijvoorzitter Sammy Mahdi en viceminister-president Hilde Crevits bekritiseren coalitiepartner N-VA over onder meer besparingen, onderwijsbeleid en een fietsbrug in Antwerpen.
CD&V aast op de benoeming van de gouverneur van West-Vlaanderen, terwijl Vooruit volgens de rekenlogica recht zou hebben op die functie.
Bij Open Vld zorgt een conflict tussen voorzitter Frédéric De Gucht en Vlaams fractieleider Egbert Lachaert voor het ontslag van Lachaert, wat aansluit bij een lange traditie van openlijke ruzies binnen de partij.
1. CD&V in opstand tegen N-VA?
De politieke spanning is te snijden. Besparingsballonnetjes worden opgelaten om meteen te worden afgeschoten. Die veto's maken het moeilijk om een groot bedrag - 10 miljard euro voor de federale regering, 2 miljard voor de Vlaamse regering – rond te krijgen.
Op sociale media hebben de voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, en de vicepremier van Les Engagés, Maxime Prévot, gekissebist over de beursgang van Belfius en Ethias. Diezelfde Prévot is kwaad omdat de MR en de N-VA niet bereid zijn 13 studenten uit Gaza toe te laten aan Belgische universiteiten. "Totaal beschamend", zegt CD&V-voorzitter Sammy Mahdi in De Afspraak op Vrijdag. En dat is een sneer naar de N-VA.
Het is de start van een weekend waarin CD&V-toppers zich vooral ergeren aan N-VA en haar ministers. Een bloemlezing: "Terwijl Antwerpen een megalomane fietsbrug krijgt van 300 miljoen, krijgen ze in de Kempen te horen dat er geen geld is voor fietspaden." De bevoegde minister is N-VA-minister Annick De Ridder. "Ik stel me trouwens vooral vragen bij de subsidies voor de luchthaven van Deurne, Antwerpen. Veel mensen zijn kwaad over het beleid van minister De Ridder, en terecht", voegt Mahdi er in De Zondag aan toe.
Over een verbod voor sociale media bij jongeren tot 15 jaar, zegt Mahdi: "Ik betreur dat Cieltje Van Achter en N-VA zich daartegen verzetten." Over de minister van Onderwijs, Zuhal Demir, klinkt het: "De minister zit op een jetski en verwacht dat de grote tanker van het onderwijs haar kan volgen. Als je de kentering echt wil inzetten, moet je de leerkrachten meenemen en respect tonen voor hen."
Ook Hilde Crevits, viceminister-president voor CD&V in de Vlaamse regering, gaat in Het Laatste Nieuws door op datzelfde élan. "Weet je wat ik vreemd vind? Dat N-VA, een partij die meer bevoegdheden wil voor Vlaanderen, datzelfde Vlaanderen niet meer in de spotlights zet." En over een nieuwe staatshervorming, een hartenkreet die klinkt bij Jong N-VA, zegt ze: "Dat lost het probleem vandaag niet op. En alle staatshervormingen gebeurden tot nu toe onder de vlag van CD&V. Hoeveel onder de vlag van N-VA? Nul."
Het lijkt wel alsof CD&V, als kleinste partij van de regeringen, de grootste partij uitdaagt. Want het zijn wel veel verwijten in één weekend tijd. Er heerst een broeierige sfeer in de Wetstraat.
2. Het oudste politieke ambt van het land
Het ambt van gouverneur is ouder dan België zelf. Maar de laatste jaren, vooral door de staatsstructuur, is het minder belangrijk geworden. Toch willen alle politieke partijen, wanneer een gouverneur moet worden aangesteld, dat ambt in de wacht slepen. En ondanks het feit dat ze in koor herhalen dat een gouverneur een apolitiek ambtenaar is, worden merkwaardig genoeg uitsluitend oud-politici als gouverneur verkozen. Er zijn 2 (recente) uitzonderingen.
In 2013 stelt N-VA Jan Briers voor als gouverneur van Oost-Vlaanderen. Een uitzondering, want Briers is op dat moment nog geen politicus - dat wordt hij pas na het gouverneurschap. Open Vld (die niet in de Vlaamse regering zit, maar wel in de federale) ligt dwars. Ze eist dat ook de federale regering de benoeming goedkeurt, maar uiteindelijk wordt het Briers. In 2018 hanteert de Vlaamse regering een selectieprocedure die een ambtenaar als winnaar oplevert. Maar na veel vijven en zessen wordt uiteindelijk het liberale parlementslid Carina Van Cauter gouverneur.
En nu wil CD&V de gouverneur van West-Vlaanderen 'behouden'. Omdat, zo zegt Hilde Crevits in Het Laatste Nieuws, "CD&V overdonderend veel burgemeesters heeft".
Dat is een nieuw argument. Want de politieke redenering is tot nu toe louter cijfermatig. "Dat is de rekenlogica van de methode-D'Hondt: 3 gouverneurs voor N-VA, 1 voor Vooruit, 1 voor CD&V." Vandaag heeft CD&V 2 gouverneurs en Vooruit geen enkele. En dus heeft Vooruit recht op het ambt.
Maar het is CD&V die het wil. Vooruit zwijgt in alle talen, wil zich focussen op de begroting en blijft officieel ver weg van dit gekissebis. Net als Vlaams minister Ben Weyts gisteren bij VTM Nieuws: "Dit is de laagste van mijn prioriteiten." Er heerst een broeierige sfeer in de politiek.
3. De oude demonen van de liberalen
De liberalen slagen er niet in de oude demonen te verdrijven. Een conflict tussen voorzitter Frédéric De Gucht en Vlaams fractieleider Egbert Lachaert leidt tot het ontslag van Lachaert.
Politici steken elkaar geregeld wel eens messen in de rug, maar de liberalen hebben de gewoonte gekweekt om dat ook meteen aan de buitenwereld te laten weten. Het toppunt van die openlijke messentrekkerij is nog altijd de defenestratie van partijvoorzitter Karel De Gucht door regeringsleider Guy Verhofstadt. Het kostte de liberalen het leiderschap bij de Vlaamse verkiezingen van 2004, en de partij heeft er zich nooit meer van hersteld.
De liberalen hebben een bedrijfscultuur waar conflicten vooral open en bloot worden uitgevochten
Ivan De Vadder
Sindsdien is de cultuur van de openlijke conflicten nooit meer weggegaan. Zo zijn er de dissidenten zoals Jean-Marie Dedecker, Hugo Coveliers en Maurits Vande Reyde, die de partij hebben verlaten. Zo wordt staatssecretaris Eva De Bleeker door het duo De Croo en Lachaert afgezet, wat leidt tot haar verkiezing als voorzitter. Er is het mes in de rug van voorzitter Gwendolyn Rutten die door Alexander De Croo verhinderd wordt een regering met de PS op te tuigen, om vervolgens exact hetzelfde te doen. Er is de vaandelvlucht van Lachaert als partijvoorzitter waardoor de band met De Croo vertroebeld raakt. Kortom: de liberalen hebben een bedrijfscultuur waar conflicten vooral open en bloot worden uitgevochten.
Intussen draait de geruchtenmolen op volle toeren. Stapt de voormalige fractieleider in het Vlaams Parlement Egbert Lachaert over naar MR Vlaanderen, het project van Georges-Louis Bouchez waar intussen nog weinig over vernomen wordt? Of wordt het DURF, de beweging rond Maurits Vande Reyde?
Op het liberale Festival van Ideeën zegt voorzitter De Gucht: "Egbert is liberaal in hart en nieren, wij zijn de liberale partij, de enige liberale partij, en we kiezen voor een economisch rechts discours, dus ik zie niet in waarom hij niet bij ons zou blijven."
Wie zei ook alweer dat een café waar ruzie wordt gemaakt geen klanten lokt? En dat terwijl de partij wel dringend nieuwe 'klanten' nodig heeft om te overleven. Anders is het gedaan met Anders.
