In Indonesië is dit jaar al een gebied ter grootte van de provincie Vlaams-Brabant in vlammen opgegaan. Het land krijgt elk jaar wel af te rekenen met natuurbranden, maar de droogte door het weerfenomeen El Niño maakt ze dit jaar bijzonder moeilijk te blussen.
Indonesische monsterbranden razen door tropisch veengebied: record van rampjaar 2015 komt in zicht
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
In de Indonesische geschiedenisboeken zijn 1997 en 2015 echte rampjaren. Tijdens de mega-natuurbranden gingen er toen telkens miljoenen hectaren in vlammen op; in 2015 nog een oppervlakte ruwweg ter grootte van België. En dit jaar zou wel eens dezelfde weg op kunnen gaan, waarschuwen wetenschappers.
Want opnieuw brandt het in Indonesië. Op zich is dat niet zo bijzonder. Bosbranden zijn er tijdens de droge tijd van het jaar een natuurlijk fenomeen. Maar dit jaar is er reden tot bezorgdheid.
Net zoals in 1997 en 2015 worden de branden dit jaar immers aangejaagd door een bijzonder hevige El Niño. Dat weerfenomeen brengt nog meer droogte naar de regio.
Guido van der Werf, onderzoeker aan Wageningen University, vertelt aan de klimaatwebsite Carbon Brief dat de branden "min of meer op weg" zijn om die van 2015 te evenaren. Daarnaast branden delen van het land, waaronder de provincie Papua in het oosten, "meer dan ze ooit hebben gebrand".
Hoge Venen-brand in het groot
De branden in Indonesië lijken een beetje op die in de Hoge Venen, vorige maand. De schaal is natuurlijk niet te vergelijken, maar het is hetzelfde principe dat speelt.
Net zoals in de Hoge Venen woedt het vuur in Indonesië in drooggelegd veengebied. Dat is nat, bijna moerasachtig gebied waar plantaardig materiaal zich miljoenen jaren lang heeft opgestapeld. Maar net zoals in ons land is er in Indonesië veel veengebied drooggelegd, en is tropisch woud gekapt. Dat gebeurde om aan landbouw te kunnen doen en bijvoorbeeld plantages aan te leggen voor palmolie.
Het resultaat: meters dikke lagen kurkdroog en extreem brandbaar plantaardig materiaal dat maar één vonkje nodig heeft om maandenlang te branden.
De enige manier om zo'n ondergrondse zombiebrand te doven, is te blussen tot de bodem op een papje begint te lijken, vertelt Dwi Sujatmoko aan de BBC. Hij is een van de vele Indonesische vrijwilligers die het vuur bestrijden. Maar dat is bijzonder zwaar werk, en ondertussen blijft het vuur razen.
Intussen is er al zo'n 200.000 hectare verloren gegaan, een gebied dat ongeveer even groot is als de provincie Vlaams-Brabant.
Broeikasgassen
Al dat vuur is slecht nieuws voor de gezondheid van de Indonesiërs én die van hun buren. Want brandend veenland spuwt dikke, toxische rook de lucht in.
De Europese meteorologische dienst becijferde al dat de uitstoot zijn hoogste niveau in de laatste 24 jaar heeft bereikt. De rook heeft intussen ook Brunei, Maleisië, Singapore en de Filipijnen bereikt, en overschrijdt op sommige plekken tot 75 keer de gezondheidsdrempel van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
In Indonesië zelf zou dat al hebben geleid tot 50.000 gevallen van ademhalingsstoornissen, zegt het Ministerie van Volksgezondheid.
Maar ook voor het klimaat zijn de natuurbranden een zeer slechte zaak. Dit jaar alleen al is er in Indonesië 76 miljoen ton koolstof de lucht in gegaan, zo blijkt uit cijfers van de Global Fire Emissions Database, een onderzoeksproject waar onder andere Wageningen University en Nasa aan deelnemen. Dat is vergelijkbaar met ongeveer driekwart van de jaarlijkse Belgische uitstoot.
En het zou nog veel meer kunnen worden, want in het rampjaar 2015 ging er uiteindelijk 333 miljoen ton aan de lucht in. Die broeikasgassen versterken er de klimaatverstoring en jagen zo nieuwe droge periodes aan, die tot nieuwe oncontroleerbare natuurbranden kunnen leiden.
De voorbije decennia heeft Indonesië wel al projecten opgestart om drooggelegd veengebied opnieuw te vernatten. Maar de branden van dit jaar tonen aan dat dat voorlopig onvoldoende is. Op dit moment kunnen de Indonesische brandweerlui alleen maar hopen dat het regenseizoen snel aanbreekt. Al kan dat nog tot november duren.
