Van labo-assistent tot verpleegkundige: STEM en zorg zijn grote groeiers bij Vlaamse hogescholen

"STEM-opleidingen boomen", klinkt het bij de Karel de Grote hogeschool (KdG) in Antwerpen. Denk bij STEM aan alles wat met wetenschappen, technologie, engineering en wiskunde te maken heeft. Bij KdG verdubbelt voor bijna alle STEM-opleidingen het aantal inschrijvingen, met de grootste groei in richtingen als chemie en medische beeldvorming en radiotherapie.

Ook verschillende andere hogescholen zien de interesse in STEM-richtingen groeien. "Technische profielen zoals industrieel elektromecanicien, calculator bouw en werfleider behoren tot de meest hardnekkige knelpuntberoepen van Vlaanderen . Net binnen die technische opleidingen zien we een opvallende groei", laat PXL weten.

"Chemie, biotechnologie en farmaopleidingen springen bij ons in het oog maar ook bouwopleidingen zijn populair dus dat is goed nieuws voor de arbeidsmarkt", beaamt ook Isabelle Claeys van HOGENT.

Bij AP Hogeschool stijgt in zowat alle technologische opleidingen het aantal nieuwe studenten. "Een opsteker voor de haven en de brede technische sector", vindt Geert Gooskens, departementshoofd Industrie & Omgeving.

"In een wereld die steeds complexer wordt, zoeken studenten houvast bij een opleiding die hen concrete competenties én perspectief geeft", vult algemeen directeur Stijn Coenen van Thomas More aan.

Nog een opvallende stijger is de graduaatsopleiding tot Laboratoriumassistent. Hogescholen UCLL, AP en HOGENT bieden die sinds vorig jaar aan en zien het aantal studenten met gemiddeld de helft toenemen. "Dat is goed nieuws voor de arbeidmarkt die dringend nood heeft aan laboratoriumassistenten: het gaat om een knelpuntberoep in onder meer de zorg, farma, voedingssector en chemie", vindt hogeschool UCLL. HOGENT nodigt bedrijven en organisaties dan ook uit om stageplaatsen aan te bieden.

Ook de bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie zien zowel HOGENT en UCLL als Thomas More, KdG en Howest groeien.

"Deze studenten hebben heel snel een job als ze afstuderen. Binnen de Life Sciences zijn ze volop op zoek naar dit profiel van doeners. Dat ligt anders bij mensen met een onderzoeksprofiel. Daar zien we dat bepaalde bedrijven hun onderzoek naar andere landen verplaatsen", ziet Tom Fleerackers, directeur Wetenschappen en Technologie van KdG.

Bij de Erasmushogeschool in Brussel zien ze de grootste groei bij de opleidingen van hun School of Design & Technology. Bij VIVES is er een grote instroom van studenten in bacheloropleidingen in de luchtvaart.

Op het knelpuntenberoepenlijstje staat ook de job van verpleegkundige en ook daar zijn bij de hogescholen hoopgevende signalen te horen. Arteveldehogeschool, UCLL, Erasmushogeschool en Howest zien een stijging. Bij KdG neemt het inschrijvingsaantal met een kwart toe, ook VIVES ziet zowel bij de Nederlandstalige als Engelstalige variant een mooie stijging: "Die groei is relevant in een sector waar de nood aan gekwalificeerde zorgprofessionals groot blijft en de zorgvraag verder toeneemt."

Daar zien ze ook opvallende groeicijfers voor zorgopleidingen orthopedagogie, audiologie en logopedie. Die laatste opleidingen doen het ook goed bij Arteveldehogeschool.

Sommige IT-opleidingen doen het goed, bij andere lopen de inschrijvingen minder vlot. Mogelijk uit vrees dat AI zulke jobs zal overnemen. "Routinematige taken verdwijnen als AI ze kan overnemen. Maar net daarom blijft een opleiding zoals Elektronica-ICT relevant", vindt Bram Rotthier, directeur van de techopleidingen aan de Odisee hogeschool. "De vraag groeit naar professionals die verder kijken dan uitvoerend werk, die technologie doorgronden, kritisch inzetten en zelf mee vormgeven."

"We weten niet hoe een job er binnen 10 jaar zal uitzien, laat staan dat we vandaag een loopbaan van 40 jaar kunnen voorspellen. Wat we wel weten, is dat onze afgestudeerden terechtkomen in een wereld waarin ze voortdurend voor nieuwe situaties en keuzes zullen staan", zegt algemeen directeur Frederik D'hulster van Howest daarover. Daarom komen toekomstgerichte vaardigheden als onderzoekend denken, vlot werken in een digitale omgeving en ondernemingszin in elke opleiding aan bod.

Bij Odisee zien ze hun inschrijvingscijfers voor de lerarenopleiding zakken naar het laagste niveau van de voorbije 5 jaar. Een mogelijke verklaring is dat jongeren met een diploma arbeidsmarktfinaliteit in het secundair nu niet meer rechtstreeks kunnen starten aan de opleiding maar dat enkel nog kunnen als ze een algemeen vormend 7e jaar volgen.

"Daardoor valt een groep studenten weg die de voorbije jaren relatief vaak voor kleuter- en lager onderwijs koos", zegt Gert Naesseens, directeur van de lerarenopleidingen bij Odisee.

Bij de AP hogeschool zien ze een daling bij de opleidingen voor lager en kleuteronderwijs. "Die opleidingen kenden vorig jaar een uitzonderlijke groei, nu komen we dichter bij de cijfers van voordien", zegt Ingrid Van der Veken, departementshoofd Onderwijs & Training. Volgens de hogeschool hebben de verstrengde regels rond beursstudenten en de ingekorte VDAB-ondersteuning een duidelijke impact op de instroom van zij-instromers.

Bij KdG schreven minder mensen zich in voor de opleiding kleuteronderwijs, maar zitten ze op het niveau van 2 jaar geleden. Sommige hogescholen tekenen dan weer lichte stijgingen op in hun lerarenopleiding of blijven op hetzelfde niveau.

Internationaal loopt Vlaanderen achter als het gaat om levenslang leren. Hogeschool PXL ziet toch een hoopvolle tendens: "Bijna 1 op de 4 van onze studenten is 25 jaar of ouder. Net in economisch onzekere tijden blijven mensen investeren in zichzelf. Het klassieke beeld van de student die op zijn 18e aan een opleiding begint en na één diploma definitief de schoolbanken achter zich laat, is voorbij', ziet algemeen directeur Ben Lambrechts.

Ook bij hogeschool VIVES is ruim een kwart van de studenten ouder dan 25. Bij Odisee zien ze dat die groep zich eerder laat inschrijft. In Aalst en Sint-Niklaas is ook zowat een kwart van de studenten ouder dan 25.