Wetenschappers denken dat ze de eerste voetsporen van een rondlopende Tyrannosaurus rex (T. rex) hebben ontdekt. Leraar Kent Hups vond vorig jaar bij toeval 4 grote fossiele pootafdrukken in het zuidwesten van de Amerikaanse staat North Dakota. "Wetenschap begint met nieuwsgierigheid, passie en zorgvuldige observatie. Ik had nooit gedacht dat dat me tot zo'n ontdekking zou leiden", zegt hij.
Leraar ontdekt bij toeval eerste voetsporen van wandelende T. rex in de VS
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Wetenschappers denken dat ze de eerste voetsporen van een rondlopende T. rex hebben gevonden in de Amerikaanse staat North Dakota.
Vorige jaar ontdekte leraar Kent Hups de 4 fossiele pootafdrukken over een afstand van 7 meter bij toeval.
De sporen zijn ongeveer 66,5 miljoen jaar oud en zijn gemaakt door een T. rex van zowat 7.000 kilogram die vermoedelijk in wandeltempo liep.
Er zijn al heel wat fossielen van de Tyrannosaurus rex ('koning van de tiranhagedissen') gevonden, maar pootafdrukken? Dat is een ander verhaal. Zelfs wanneer ze door een van de grootste vleesetende dinosaurussen ooit werden achtergelaten. Pootafdrukken blijven zelden lang genoeg bewaard om te kunnen fossiliseren.
En als er al pootafdrukken teruggevonden worden, is het hoe dan ook lastig om te bepalen wie ze heeft achtergelaten. De bodem verandert, veel dino's hadden vergelijkbare poten en klauwen, en botten worden dikwijls niet in hetzelfde gebied als pootafdrukken gevonden.
Wereldwijd zijn nog maar 2 losse pootafdrukken aan volwassen T. rexen toegeschreven, in de Amerikaanse staten Montana en Wyoming. Wetenschappers denken nu dat ze de eerste voetsporen van een rondlopende T. rex hebben gevonden.
4 pootafdrukken met 3 tenen
Vorig jaar werden 4 grote fossiele pootafdrukken over een afstand van 7 meter ontdekt op federaal grondgebied bij het stadje Marmath. Dat ligt in het zuidwesten van de staat North Dakota, niet ver van de grens met Montana. Het gebied ligt in de beroemde 'Hell Creek Formation', een van de belangrijkste vindplaatsen van dinofossielen ter wereld.
De vondst werd gedaan door Kent M. Hups, een leraar aan Northglenn High School in Colorado. Hij is al jarenlang vrijwilliger bij het 'Denver Museum of Nature and Science' en deed de ontdekking eerder bij toeval. Een jaar later is Hups co-auteur van het artikel in het Journal of Vertebrate Paleontology waarin de vondst beschreven wordt.
Het gaat om een spoor van 4 pootafdrukken over een afstand van 7 meter. Het zijn pootafdrukken met 3 tenen, elke afdruk is ongeveer 90 centimeter lang. Op basis van hun grootte en vorm rees het vermoeden dat het wel eens om voetsporen van een T. rex zou kunnen gaan. Bovendien is in de buurt een ongewoon groot aantal tyrannosaurusbotten teruggevonden.
Wetenschappers van het Denver Museum of Nature & Science gebruikten 3D-scans met hoge resolutie om elke voetafdruk en de volledige spoorlijn te documenteren. Door die digitale modellen konden ze de sporen en de omgeving in detail bestuderen en fysieke 3D-reproducties maken.
Alle gegevens werden doorgestuurd naar Peter Falkingham, hoogleraar paleobiologie aan de Liverpool John Moores University in het Verenigd Koninkrijk en expert in dinosaurussporen. Hij onderzocht alle data op afstand en kwam tot de conclusie dat het om een spoor van een volwassen T. rex gaat.
In wandeltempo
Volgens de onderzoekers zijn het 2 linkse en 2 rechtse pootafdrukken van vermoedelijk 66,5 miljoen jaar oud. Ze zijn gemaakt door een T. rex van zowat 7.000 kilogram. Dat ze zo goed bewaard gebleven zijn, komt door de unieke zandsteen in de vindplaats. Die heeft ervoor gezorgd dat mineralen konden kristalliseren en zich ophopen.
Maar hoewel de sporen in goede staat zijn, is het moeilijk om veel af te leiden over de snelheid waarmee de T. rex zich voortbewoog toen hij (of zij) ze achterliet. De afdrukken doen vermoeden dat de heup zich op 4 meter hoogte bevond en de paslengte ongeveer 4 meter bedroeg.
De onderzoekers berekenden dat het dier zich waarschijnlijk met een snelheid van ongeveer 1,5 tot 2 meter per seconde voortbewoog, of langzamer, in een wandeltempo. Al zeggen de onderzoekers er meteen ook wel bij dat dit een ruwe schatting is.
Of dit meer opheldering kan brengen over de veronderstelling dat de T. rex op zijn tenen liep, is nog niet duidelijk.
"We kunnen een dier daadwerkelijk volgen"
"Botten vertellen ons enorm veel over deze dieren, maar voetafdrukken leggen een momentopname van hun gedrag vast. Met een spoor kunnen we een dier daadwerkelijk volgen terwijl het zich door het landschap bewoog. Dat is ongelooflijk zeldzaam voor T. rex", zegt Tyler Lyson. Hij is senior conservator gewervelde paleontologie bij het Denver Museum of Nature & Science en mede-auteur van de studie.
Peter Falkingham is hoofdauteur, hoewel hij de sporen nooit in het echt heeft gezien. "Dankzij de technologie konden mijn collega's de sporen in het veld scannen en de 3D-informatie naar mij sturen, zodat ik ze op mijn computer en in VR kon bekijken. Zo kon ik de sporen net zo nauwkeurig bekijken als zij in het echt", zegt hij.
Wetenschap begint met nieuwsgierigheid, passie en zorgvuldige observatie. Nooit gedacht dat dit me tot zo'n ontdekking zou leiden.
Leraar Kent Hups
En ontdekker Kent Hups? "Als leraar vertel ik mijn leerlingen altijd dat wetenschap begint met nieuwsgierigheid, passie en zorgvuldige observatie. Ik had nooit gedacht dat dat me tot zo'n ontdekking zou leiden", zegt hij.
Drie van de ontdekte voetafdrukken zullen later dit jaar per helikopter worden opgehaald en naar het museum in Denver worden vervoerd.
De T. rex, 'koning' van de dinosaurussen
De T. rex is waarschijnlijk een van de beroemdste dinosaurussen. Hij leefde 66 tot 68 miljoen jaar geleden, tijdens het Krijt. Door de vele fossielen denken wetenschappers een vrij goed beeld te hebben van hoe hij eruit zag.
Een volwassen exemplaar was 12 tot 13 meter lang, 4 tot 5 meter hoog en woog tussen de 4.000 en 8.000 kilogram. Hij liep op hoge, stevige achterpoten en had in verhouding maar kleine voorpoten. De T. rex had krachtige kaken en tanden die 15 tot 18 centimeter lang waren.
De T.rex was een vleeseter. Zijn reputatie als slimme en gevaarlijke jager dankt hij aan zijn grote bijtkracht, maar ook aan zijn uitstekende zicht en reukzin. De belangrijkste vindplaatsen van de T-rex situeren zich in wat nu Noord-Amerika is.
Meer lezen?
Falkingham, P. L., Hups, K. M., Tamez-Galvan, E. M., & Lyson, T. R. (2026). A large tridactyl trackway from the Upper Cretaceous Hell Creek Formation of North Dakota, likely attributable to an adult Tyrannosaurus rex Journal Of Vertebrate Paleontology.
