Meer dan 50 publieke zwembaden gesloten sinds 2004: waarom kan Vlaanderen het tij niet keren?

Op dit moment telt Vlaanderen zo'n 140 openbare binnenzwembaden. 4 op de 10 gemeenten heeft zo een eigen zwembad. Veel van die zwembaden zijn in de jaren 60 en 70 gebouwd. Zo'n 20 jaar geleden kwam er dan ook een grote golf van zwembaden die oud en versleten waren. Het was toen aan de lokale besturen om te beslissen of ze nog een nieuw zwembad wilden bouwen.

Heel wat steden en gemeenten hebben toen de keuze gemaakt om hun zwembad te sluiten. Ze vonden renovaties te duur en de kosten om het zwembad uit te baten te hoog.

Die kosten lopen inderdaad op. Zo verwacht de gemeente Aalter dit jaar een energiefactuur van 278.000 euro voor het zwembad en enkele sportzalen. De kosten voor het poetspersoneel lopen op tot 185.000. Het water kost nog eens 28.000 euro. 

Binnenkort moet een nieuw zwembad de energiefactuur alvast doen dalen, al betaalt de gemeente natuurlijk wel eerst veel geld om zo'n energiezuinig zwembad te bouwen.

"Per zwemmer moeten we ook 60 liter water verversen, om het hygiënisch te houden", zegt schepen van Sport Kristof De Blaere (CD&V/DU). "Een zwembad uitbaten is gewoon ongelooflijk duur."

Ook Aalst koos ervoor om wel nog een nieuw zwembad te bouwen, mét 50-meterbad. Maar ook daar lopen de kosten hoog op.

"Wij hebben vorig jaar 260.000 euro betaald voor de energiefactuur", zegt schepen van Sport Matthias De Ridder (N-VA). "Voor water betaalden we 108.000 euro. Grote bedragen dus, die niet elk lokaal bestuur nog wil ophoesten."

Het dalende aantal zwembaden blijft niet zonder gevolgen. Wie wil zwemmen, is op sommige plekken langer onderweg dan vroeger. Dat is ook een probleem voor scholen, die een maximumfactuur krijgen opgelegd. 

Een lange (en dus duurdere) busrit doet die factuur al snel stijgen, waardoor sommige scholen niet meer vaak gaan zwemmen. Zo krijgen kinderen dus minder kansen om te leren zwemmen. 

Daarom keurde het Vlaams Parlement in 2025 het 'zwembaddecreet ' goed. Daarmee kunnen 40 projecten een subsidie van 150.000 euro per jaar krijgen, gedurende 30 jaar, om een nieuw zwembad te bouwen. Ook gemeenten die hun zwembad een totaalrenovatie geven, komen in aanmerking voor de subsidie.

Zo hoopt de Vlaamse overheid steden en gemeenten, maar ook uitbaters als Lago of Sportoase, aan te sporen om nieuwe zweminfrastructuur te bouwen.

Maar die zwembadsubsidie blijkt voorlopig weinig populair. Na anderhalf jaar zijn nog maar 4 aanvragen ingediend: in Zaventem, Puurs-Sint-Amands, Bree en Veurne. 

Zaventem gaat in zee met Lago. Het zwembad komt in een groter sportcomplex, dat over enkele jaren klaar moet zijn. Het nieuwe zwembad Aquapassion in Puurs-Sint-Amands opent over precies een jaar de deuren. Het is een privé-initiatief met steun van de gemeente en Sport Vlaanderen.

Nog maar 4 subsidieaanvragen na meer dan een jaar: het lijkt geen succesformule. "Lokale besturen hebben tijd nodig om een goed dossier uit te werken, rekening houdend met verschillende factoren zoals beschikbare middelen en vergunningen", zegt Vlaams minister van Sport Annick De Ridder (N-VA).

"We hebben altijd rekening gehouden met een doorlooptijd. Men kan pas een subsidieaanvraag indienen op het moment dat de werkelijke intentie om een publiek zwembad te bouwen aangetoond kan worden, met ook bewijsstukken uit het aanbestedingsdossier. Dat vergt enige tijd: een behoefteonderzoek, haalbaarheidsstudies, een programma van eisen..."

"We verwachten dat de aanvragen volgend jaar op kruissnelheid zullen komen. Er zijn nu 4 dossiers toegekend, en er zijn er nog 6 lopende in 2026. Het gaat onder meer om Diest, Nijlen, Leopoldsburg, Wetteren en Aalter. Dat stemt ons alvast gunstig."