Studie koppelt hogere PFAS-waarden in bloed aan lichte afwijkingen in cholesterol en lever: "Geen reden tot paniek"

In opdracht van het Departement Zorg van de Vlaamse Overheid onderzochten onderzoekers van KU Leuven en partnerorganisatie Milieugezondheidszorg (VITO en PIH) welke gezondheidseffecten gelinkt zijn aan een verhoogde blootstelling aan PFAS. 

Ze onderzochten het bloed van 1.743 Vlamingen, die voornamelijk in de buurt van de 3M-fabriek in Zwijndrecht wonen. Dat bedrijf wordt ervan beschuldigd de omgeving te hebben vervuild met PFAS. Dat zijn chemische stoffen die nauwelijks afbreken in de natuur of in ons lichaam. Ze zouden schadelijk kunnen zijn voor onze gezondheid. 

Wat blijkt: mensen die verhoogde PFAS-waarden hebben in hun bloed, hebben ook een licht verhoogd cholesterol en licht verhoogde leverwaarden. 

Professor huisartsgeneeskunde aan de KU Leuven Gijs Van Pottelbergh legt uit wat dat betekent: "Op het niveau van de bevolking zien we een beperkt, maar wel degelijk aantoonbaar gezondheidseffect na blootstelling aan PFAS. Wie hogere PFAS-waarden in het bloed heeft, heeft gemiddeld genomen ook die lichte afwijkingen." 

De onderzoekers vonden bijvoorbeeld geen verband met schildklierproblemen of hart- en vaatziekten, maar wel licht afwijkende waarden voor de lever en cholesterol. Van Pottelbergh benadrukt dat de bevindingen uit het onderzoek in lijn liggen met internationale bevindingen. 

Er is dus geen onmiddellijk risico voor de gezondheid van mensen. Een verband tussen PFAS en (licht) afwijkende waarden in je bloed is er wel, maar dit onderzoek zegt niets over hoe dat verband tussen beide verklaard wordt. De afwijkende waarden zijn dus niet noodzakelijk een direct gevolg van de hogere PFAS-waarden in het bloed. 

Al geeft hij ook mee dat de individuele burger zich niet veel zorgen hoeft te maken: "Deze resultaten willen niet zeggen dat je meteen naar je huisarts moet lopen om de PFAS-waarden in je bloed te controleren. Je hoeft ook niet direct ongerust te zijn dat je lever-, nier- of cholesterolproblemen gaat krijgen." 

Want het is niet zo dat mensen nu acute problemen gaan krijgen, of al hebben, stelt hij. "Het is op dit moment ook niet nodig om individueel extra te behandelen." 

Volgens Van Pottelbergh toont het onderzoek voornamelijk aan dat mensen minder, of liefst helemaal niet, blootgesteld moeten worden aan PFAS. "Er moet iets aan de blootstelling en vervuiling gedaan worden", vindt hij. 

Bevoegd minister Caroline Gennez (Vooruit) treedt hem daarin bij: "Dit onderzoek maakt nog eens heel duidelijk dat te hoge PFAS-waarden een effect kunnen hebben op de gezondheid. Met onze gezondheid kunnen we niet voorzichtig genoeg zijn." 

Gennez verwijst naar het dwingend uitfaseringsplan voor het gebruik van PFAS-pesticiden, waarover voor de zomer beslist werd. En ook op Europees niveau wordt gewerkt aan een volledige uitfasering van het gebruik van alle PFAS, laat ze weten. "Tegelijk brengen we de PFAS-vervuiling in heel Vlaanderen in kaart, onder andere via eierenonderzoeken in de tuin van mensen."

Er loopt dus nog veel onderzoek naar PFAS en de bijbehorende vervuiling. Ook dit onderzoek rond gezondheid moedigt aan om verder te doen, vindt Van Pottelbergh. 

"De echte vraag is: wat is het effect van die PFAS-waarden in het bloed als je er 30, 40, 50 jaar aan blootgesteld bent? Wat gebeurt er op langere termijn? Dat is zeer moeilijk te onderzoeken, omdat we te weinig gegevens hebben op dit moment. Maar dat gaan we de komende jaren wel volgen." 

De professor sluit af met een goede raad: "Wie iets aan zijn gezondheid wil doen, doet best de algemene dingen: stoppen met roken, bewegen, gezonde voeding eten. Wil je iets doen rond PFAS, vermijd dan vooral blootstelling." Hij verwijst naar de no-regret-maatregelen, die een tijd geleden al aan de buurtbewoners zijn gecommuniceerd. 

Burgerbewegingen uit gemeenten met veel industrieel gebied zijn gisteren ingelicht over de resultaten van de studie. Volgens Jeroen Van Reeth van Zwijndrecht Gezond tonen de resultaten vooral dat de nabijheid van industrie wel degelijk een impact heeft op de gezondheid van omwonenden.

"Het bevestigt dus eigenlijk dat de uitstoot van fabrieken aangepakt moet worden", zegt Van Reeth. "Er moet goed op toegezien worden dat de wetgeving wordt nageleefd en dat die uitstoot onder controle is. Sanering van alles wat er in het verleden is uitgestoten, moet zo goed mogelijk worden opgeruimd."