25 minuten staande ovatie voor 'NAZA', documentaire waarin 24 Israëlische militairen getuigen over luchtaanvallen Gaza

Maar liefst 25 minuten lang duurde de staande ovatie na 'NAZA', de documentaire die een inkijk geeft in de werking achter de Israëlische aanvallen op Gaza. Hij ging gisteren in première op het filmfestival in Venetië. 

Hoewel de film slechts een maand voor de start van het festival aan de affiche werd toegevoegd – de makers waren nog volop aan het monteren – was de documentaire een groot succes. 

Filmjournalist Lieven Trio was erbij op het filmfestival en heeft 'NAZA' dus al kunnen bekijken: "Dit is een enorm pijnlijke film." 

Zelfs de titel is al een pijnlijke verwijzing naar de dehumanisering, legt hij uit. "NAZA staat voor het aantal geschatte burgerslachtoffers dat zou kunnen vallen bij een luchtaanval op Gaza. Door daar een letterwoord op te plakken, anonimiseer en dehumaniseer je de mensen die zullen omkomen bij zo'n aanval heel erg." 

"Het wordt dan: 'deze aanval heeft 20 NAZA', in plaats van te zeggen 'er zullen 20 vrouwen, kinderen en mannen overlijden'", stelt Trio. 

Het is voor hem ook meteen het thema van de documentaire: de "enorme minachting voor het menselijk leven". 

"Er zit ook altijd een enorme afstand op die aanvallen. Ze worden uitgevoerd in Tel Aviv, want daar ligt het militaire hoofdkwartier van het Israëlische leger. Daar werken honderden of duizenden agenten van de militaire inlichtingendienst, die vanop hun scherm de aanvallen (op Gaza, red.) coördineren", vertelt Trio. 

In de documentaire omschrijft een van de Israëli's het volgens Trio als een videogame: "Hij had het over een videogame, en zei dat je niet stilstaat bij de mensen die aan de andere kant zitten. Het wordt eigenlijk bijna 'fun', zo wordt het op een bepaald moment omschreven." 

Vorig jaar ging op het filmfestival in Venetië 'The voice of Hind Rajab' in première, de film die het verhaal rond het 5-jarige Palestijnse meisje Hind vertelt. Ze blijft alleen achter in de auto, nadat haar familie gestorven is tijdens een Israëlische aanval. 

"Dat was ook een heel pijnlijke film, maar die speelde toch eerder op het gevoel. 'NAZA' is enorm feitelijk. Toch raak je er ook totaal overstuur van, omdat het gewoon zo verschrikkelijk is om te zien waartoe de mens in staat is. Vooral ook die ontmenselijking waarmee naar de Gazanen gekeken wordt. Het is echt verschrikkelijk om te zien."

Het zijn de Israëli's Rachel Szor en Yuval Abraham die de documentaire gemaakt hebben, met steun van de Britse krant 'The Guardian' en in samenwerking met journalisten van '+972 magazine' . 

Szor en Abraham zijn deel van het team dat ook 'No other land' maakte, de Oscarwinnende documentaire over geweld van Joodse kolonisten tegen de Palestijnse bevolking. 

In een schriftelijk statement op de website van het filmfestival zelf, schrijven de makers dat ze 'NAZA' hebben gemaakt "vanuit een gevoel van verplichting" om hun "positie als Israëli's te gebruiken om de systemen achter de massamoord op de Palestijnse burgers te onderzoeken". 

"Ons land is daarvoor verantwoordelijk. Het is aan ons allemaal om die stilte te doorbreken", schrijven Szor en Abraham. 

Dat de film gemaakt is door 2 Israëlische filmmakers, maakt het extra legitiem, vindt Trio. "Ze hebben vanuit hun eigen ervaring in Israël en hun contacten daar deze film kunnen maken. Het is helemaal niet evident om 24 mensen bij de militaire inlichtingendienst te vinden die ook bereid zijn te spreken." 

Dat is allesbehalve vanzelfsprekend, legt hij uit: "Als ze herkend zouden worden of gevonden worden, hangen daar zware gevolgen aan vast. Ze komen in de gevangenis terecht, of erger." 

Daarom hebben Szor en Abraham zware voorzorgsmaatregelen getroffen. De film is volledig gefilmd op dakterrassen in Tel Aviv, in het tegenlicht 's nachts. "Je ziet enkel een soort vaag profiel. De stemmen en gezichten zijn volledig onherkenbaar. Zelfs hun handschrift is onherkenbaar gemaakt." 

Wat verder opvalt, is dat er pas op het einde van de 80 minuten durende documentaire beelden van Gaza getoond worden, vertelt Trio. 

"Er wordt verteld vanuit het perspectief van die agenten en die zijn zodanig verwijderd van de werkelijkheid. Pas op het einde zie je enkele beelden van Gaza."

"Je hebt die beelden al duizenden keren gezien, dus ook wij zijn er een beetje afgestompt voor geraakt. Maar als je die beelden nog eens te zien krijgt na die hele film, als je weet wat er allemaal achter zit: het meedogenloze, ontmenselijkende systeem van dood, dan komen die extra hard binnen." 

Er is 1 uitspraak van een Israëlische agent die hem het meest bijblijft: "Op een bepaald moment geeft een van hen aan dat hij vroeger dacht dat de nazi's het absolute kwaad waren. Dat denkt hij nu nog steeds, maar hij zei nu wel dat hij begrijpt hoe het komt dat de nazi's daartoe (de Holocaust, red.) in staat waren, hoe ze zover geraakt zijn." 

"Dat is enorm frappant", besluit Trio. "Dat iemand uit het Israëlische leger zelf durft toe te geven dat dit misschien wel in de richting aan het gaan is van een soort Holocaust."