"Antwerpen is bakermat van basketbal in ons land": waarom EK 3x3 op de Groenplaats gespeeld wordt

"Er kwamen jongens uit Oostende, Gent en Brussel speciaal naar Antwerpen om mee te komen 'ballen'." Voormalig basketter en coach Tony Van den Bosch kijkt met nostalgie terug naar de jaren waarin alle pleintjes volliepen om basketvedetten aan het werk te zien. 

Pleintjesbasket ontstond in Antwerpen in de jaren 50 en 60. "Basketbal was een buitensport want er waren nog niet veel sporthallen", vertelt de 73-jarige Van den Bosch. "Er waren toen al ontzettend veel pleintjes, bijna om de 400 à 500 meter was er een basketbalterrein. Daarnaast waren er ook minder mogelijkheden om te ontspannen en basket was goedkoop."

Populaire pleinen waren het Stuivenbergplein, Sint-Jansvliet of de Veemarkt. In 1 van de huizen rond die laatste werd Jef Claes geboren. "Daar speelde de Zaziko, vernoemd naar de omliggende Zakstraat, Zirkstraat en Koepoortstraat", vertelt Claes. "Als kind keek ik daar naar mijn grote idolen zoals Willy Steveniers of Theo Hillen om vervolgens zelf ook basketter te worden."

Elke zondag werd het basketbalplein op de Veemarkt afgebakend met jute zakken en stonden er honderden supporters langs de kant. Was je niet goed genoeg, dan speelde je niet mee. "Met dat pleintjesbasket is Antwerpen de bakermat van het Belgische basketbal", vertelt Steve Ibens, voormalig bondscoach van de 3x3 Lions.

Alle grote namen in de basketwereld van de jaren 50 tot de jaren 90 trainden in het tussenseizoen op de Antwerpse pleintjes. "Het is op dit moment wel wat minder populair dan vroeger, maar toch wordt er op veel pleintjes nog gebasket", aldus Ibens. "De topspelers zijn wel steeds minder aanwezig."

Volgens de oud-spelers is de 3x3 vorm, waarbij teams met 3 tegen 3 spelen en naar 1 ring werpen in plaats van 2, dankzij dat pleintjesbasket zo populair geworden. "Het werkt ook andersom: dankzij de populariteit van 3x3 en de successen van de Belgian Cats, beginnen jongeren op pleintjes steeds vaker terug te basketten", zegt Van den Bosch.

De stad Antwerpen heeft de laatste jaren een inhaalbeweging gemaakt en geïnvesteerd in die pleintjes, zegt Ibens. "Er zijn projecten opgezet rond 3x3 op woensdagmiddag en de infrastructuur is gemoderniseerd."

Er worden ook nog altijd toernooien georganiseerd op de pleintjes, met steeds meer de focus op 3x3. "Dankzij het pleintjesbasketbal is 3x3 uitgegroeid tot een populaire sport", aldus Ibens.

"We zijn altijd de basketbalhoofdstad van Vlaanderen geweest", zegt Stijn De Rooster (N-VA), schepen van Sport. "We hebben de sport de afgelopen maanden extra in de verf gezet om iedereen opgewarmd te krijgen voor het EK. Zowel op scholen als op de pleintjes hebben we basketinitiaties gegeven."

Daarnaast organiseerde de stad ook de 'Streetleague', een basketcompetitie in open lucht waarbij deelnemers ook konden spelen tegen professionele basketters. "Bij jongeren tussen 12 en 16 jaar zien we veel uitval bij sportclubs", aldus De Rooster. "'Urban sports' trekken wel jongeren aan, en 3x3 is daar een grote trekker in."

3x3-basketbal is in ons land een heel Antwerps verhaal. Nick Celis, Dennis Donkor, Jonas Foerts en Thibaut Vervoort, de 4 geselecteerden voor het EK, wonen allemaal in Antwerpen. Enkel Vervoort is niet in de Scheldestad geboren.

Het 3x3-verhaal in ons land is verweven met dat van Team Antwerp. Onder die naam doet ons land ook mee aan het EK. "Ons team is eigenlijk heel organisch gegroeid", vertelt basketter Nick Celis.

"We speelden elk jaar al mee met de 3x3 Masters, met een finale op de Groenplaats. Dat was zonder veel training, net voor het echte basketseizoen terug begon, en we stelden een ploegje samen met onze Antwerpse vrienden."

"In 2017 begonnen we te merken dat de sport steeds populairder werd", gaat Celis verder. "Daarom hebben we officieel Team Antwerp opgericht om ook mee te kunnen doen met de World Tour, een beetje zoals de grand slams bij het tennis."

Celis wil de populariteit in Antwerpen niet 1 op 1 verbinden met de geschiedenis van het pleintjesbasket. "Ik denk dat het echt vooral andersom is. Na het WK en de Olympische Spelen zijn er opnieuw meer jongeren beginnen basketten. Al is het wel zo dat ook ik begonnen ben op een pleintje, dat aan de Haantjeslei tussen de sociale woonblokken."

Na een schorsing van 3 jaar is Celis nu opnieuw deel van de selectie. Vorig jaar werd hij veroordeeld tot een werkstraf en een boete omdat hij werd beschouwd als de hoofdschuldige in het gesjoemel met spookwedstrijden in aanloop naar de Spelen in Tokio.

"Ik hoop dat het nu terug over basket en de resultaten kan gaan", reageert Celis. "We moeten vooruitkijken en de sport in een positiever daglicht stellen. Ik kijk ernaar uit om in mijn eigen stad het EK te spelen. Het is mooi om dat nog eens te kunnen meemaken."

Het EK vindt van vrijdag 11 september tot en met zondag 13 september plaats op de Groenplaats in Antwerpen. 24 landenteams nemen het tegen elkaar op, onder hen ook de 3x3 Lions en de 3x3 Cats. In de basketarena is plaats voor 1.500 supporters.