Vlaanderen start testen met 'Vlaams Vuurschild' dat natuurbranden onmiddellijk moet detecteren

"We hangen vandaag nog te vaak af van een toevallige voorbijganger die rook ziet en alarm slaat", meent Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V). "Bovendien is dat systeem beperkt in tijd en moeilijk op grote schaal toe te passen." 

"Het kan en moet slimmer, want elke minuut telt. Met camera's, AI en andere technologie hopen we rook binnen enkele minuten te detecteren en hulpdiensten sneller op de juiste plek te krijgen. Zo verhogen we de kans om de brand sneller in te perken." 

Sneller detecteren wordt ook steeds belangrijker. Volgens het kabinet van Brouns kende Vlaanderen vorig jaar gemiddeld 143 dagen met een verhoogd natuurbrandrisico. "De gevolgen van zo'n brand kunnen bijzonder zwaar zijn. Kijk maar naar de Hoge Venen of de brand op het Groot Schietveld in 2021. "Het natuurherstel alleen al na die laatste brand kost meer dan 4 miljoen euro." 

Op sommige locaties in Vlaanderen worden al slimme camera's ingezet. Het Agentschap Natuur en Bos gaat dit najaar verschillende technologieën uitproberen die natuurgebieden in de gaten kunnen houden. Het gaat dan bijvoorbeeld om camera's die AI gebruiken om rookpluimen te herkennen.

De testen gaan door in Noord-Limburg, Antwerpen en Vlaams-Brabant. ANB ziet nu alvast 11 strategische locaties die het schild verdienen, maar uiteindelijk kunnen 20 tot 30 deelzones nodig zijn om heel Vlaanderen te dekken. 

Brouns benadrukt dat het verder gaat dan enkel rookdetectie: "De hele keten wordt aangepakt. Zo is er bijvoorbeeld de communicatie met de brandweer, die ook drones kan inzetten. Die drones communiceren met de camera's, zodat we zeer snel de locatie kunnen bepalen waar de brand is ontstaan."

Voor het 'Vlaams Vuurschild' werkt ANB samen met verschillende spelers zoals brandweerzones, het Nationaal Crisiscentrum en Defensie. "Militaire domeinen verdienen bijzondere aandacht, want dat zijn voorbeelden met veel natuur en vegetatie. Die zijn in het verleden vaak ontvlambaar gebleken, zeker in combinatie met oefeningen en lange, warme periodes van droogte", aldus de minister. 

Via het Europese project 'Hawkeye' werkt ons land al samen met Nederland en Duitsland. "We onderzoeken ook hoe onze waarschuwingen gekoppeld kunnen worden aan Paragon, het overkoepelende platform voor crisisinformatie en samenwerking. Een natuurbrand stopt niet aan een gemeente-, provincie- of landsgrens. Sneller informatie delen staat ons toe sneller in te grijpen." 

Het cameraschild kent natuurlijk z'n grootste waarde als er al rook is. En waar rook is, is vuur. Maar de minister benadrukt dat ook breder en preventief wordt gewerkt. "De beste natuurbrand is degene die je kan voorkomen. De camera's moeten vooral verhelpen dat branden groot worden. Dat is cruciaal."

Op het vlak van preventie lijst Brouns verschillende maatregelen op. "We kijken kritisch naar onze vegetatie en investeren in natte natuur en het sponslandschap. Dat helpt tijdens lange periodes van droogte. In afstemming met de brandweer zorgen we voor goede en brede brandgangen in het natuurgebied. Ook naar nazorg en herstel gaan middelen." 

De slimme technologie wordt dit najaar uitgetest op een 10-tal plaatsen in Limburg, Vlaams-Brabant en Antwerpen. Er is budget voorzien voor de aankoop van de camera's en de uitrol ervan, maar een bedrag geeft Brouns niet. Hij hoopt het systeem operationeel te hebben tegen de zomer van 2027.