Sinds begin juli drijven 8 planteneilanden op de vijver van natuurgebied Blokkersdijk in Zwijndrecht. De onderzoekers van UHasselt willen er nagaan welke inheemse waterplanten het best PFAS uit het water opnemen. Op termijn hopen ze de techniek op grotere schaal te kunnen inzetten. De proef maakt deel uit van een groter onderzoek naar natuurlijke manieren om PFAS uit het milieu te halen. De onderzoekers werken daarvoor samen met Natuurpunt, milieuadviesbureau ERM en 3M Belgium, dat het onderzoek financiert.
Kunnen planten PFAS uit water halen? Onderzoekers UHasselt testen 'groene stofzuiger' in Zwijndrecht
Niki Vandriessche
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De drijvende eilanden zijn zogenaamde constructed floating wetlands, of aangelegde drijvende moerassen. Op de eilanden staan planten die PFAS uit het water kunnen opnemen.
"Wij doen daarin onderzoek naar de opname van PFAS door deze waterplanten", zegt Sofie Thijs, onderzoekster aan het Centrum voor Milieukunde van UHasselt. "Meer bepaald willen wij te weten komen welke van onze inheemse waterplanten het meeste PFAS uit het water kunnen opnemen. Zodat het eigenlijk een soort groene stofzuiger op het water is."
PFAS zijn chemische stoffen die moeilijk afbreken en daardoor lang in het milieu aanwezig kunnen blijven.
Vier planten geselecteerd uit proeven
De techniek die de onderzoekers testen heet fytoremediatie. Daarbij worden planten ingezet om verontreinigende stoffen uit de bodem of het water op te nemen.
Op de acht drijvende eilanden staan 112 plantenmanden. Daarin worden 4 soorten oever- en moerasplanten getest: oeverzegge, bosbies, gele lis en kattenstaart. Die zijn niet willekeurig gekozen. In eerdere proeven in de serre testten de onderzoekers ongeveer 10 verschillende waterplanten.
"Fytoremediatie wordt al met succes ingezet voor andere vormen van verontreiniging", zegt onderzoekster Sofie Thijs van UHasselt. "In Blokkersdijk onderzoeken we of zo'n natuurlijke aanpak ook kan worden ingezet voor PFAS in water."
In Blokkersdijk werden in 2025 al stalen van riet onderzocht. Daaruit bleek dat riet maar een beperkte mogelijkheid heeft om PFAS in de wortels vast te houden.
Natuurlijke sanering
De onderzoekers bekijken niet alleen hoeveel PFAS planten kunnen opnemen. "Wat hier nu zo vernieuwend aan is, is dat we het voor het eerst uit het laboratorium willen halen en industrieel schaalbaar willen maken", zegt Thijs.
"De vijver van Blokkersdijk bevat ongeveer 30.000 kubieke meter water. De drijvende vlotten zijn telkens 3 bij 3 meter groot en kunnen als modules aan elkaar worden gekoppeld. Zo moet de techniek op termijn ook op grotere schaal kunnen worden toegepast."
PFAS wordt door planten niet zomaar afgebroken. Het verwerken van verontreinigde plantenresten maakt daarom deel uit van het onderzoek. Mogelijke technieken zoals verbranding of een behandeling met warmte worden onderzocht. "We gaan de volledige plant oogsten en zo de PFAS definitief uit het milieu verwijderen", zegt Thijs.
"Blokkersdijk is een Europees beschermd natuurgebied met waardevolle en zeldzame planten- en diersoorten", zegt Robin Lasters, PFAS-saneringscoach bij Natuurpunt Waasland. "Net daarom kunnen minder invasieve en natuurgebaseerde oplossingen interessant zijn, zeker als ze ook natuurwaarden kunnen behouden of versterken."
Eén puzzelstuk in groter PFAS-onderzoek
De proef in Blokkersdijk is maar één onderdeel van een groter onderzoek naar manieren om PFAS uit het milieu te verwijderen. Zo werd eerder ook onderzocht of hennep kan worden ingezet op landbouwgronden. Hennep groeit snel en kan PFAS opnemen.
De onderzoekers willen de verschillende technieken uiteindelijk naast elkaar kunnen leggen. "Dus gaan we kijken hoe de planten het presteren ten opzichte van de andere technieken", zegt Thijs.
De komende jaren moet duidelijk worden voor welke soorten PFAS, planten en fytoremediatie echt bruikbaar zijn. In september nemen de onderzoekers stalen van de planten en hun wortels in Blokkersdijk. De eerste resultaten van deze proef worden verwacht in de eerste helft van 2027.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd: