Vrouwen die tabak roken, lopen 40 procent meer kans op vruchtbaarheidsproblemen. Bij mannen kan het de spermakwaliteit aantasten en erectiestoornissen veroorzaken. Dat blijkt uit een grote overzichtsstudie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Stoppen met roken kan de vruchtbaarheid al na enkele maanden weer verbeteren.
Wereldgezondheidsorganisatie: "Rokende vrouwen lopen 40 procent meer kans op onvruchtbaarheid, maar stoppen met roken helpt"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Wereldwijd kampt 1 op de 6 mensen met vruchtbaarheidsproblemen. Dat betekent dat ze na minstens een jaar regelmatig onbeschermd vrijen niet zwanger zijn.
Dat roken een belangrijke risicofactor is, zowel bij vrouwen als mannen, is al langer duidelijk. De WHO heeft nu tientallen studies naar de effecten van tabak op de vruchtbaarheid, die tussen 2000 en 2026 zijn verschenen, nog eens opnieuw bekeken en samengevat in een grote overzichtsstudie.
Daaruit blijkt dat vrouwen die tabak roken maar liefst 40 procent meer kans hebben op een verminderde vruchtbaarheid dan vrouwen die niet roken. Het goede nieuws is dat stoppen met roken helpt. Vrouwen die gestopt zijn met roken, blijken een kwart minder risico te lopen op vruchtbaarheidsproblemen dan vrouwen die blijven roken.
Erectiestoornissen en lagere spermakwaliteit
De WHO heeft ook 44 studies bekeken naar het effect van tabak op de vruchtbaarheid van mannen. Daaruit blijkt dat roken in verband wordt gebracht met een verminderde spermakwaliteit en seksuele klachten. Zo hebben rokende mannen een grotere kans op erectiestoornissen, ejaculatieproblemen en op zaadcellen met een verminderde beweeglijkheid, een afwijkende vorm of op het volledig ontbreken van zaadcellen.
Roken tijdens ivf-behandeling
De WHO wil ook koppels waarschuwen die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan. Uit 21 onderzoeken blijkt dat sigaretten roken in verband wordt gebracht met een lager aantal zwangerschappen en minder levend geboren baby's na vruchtbaarheidsbehandelingen zoals in-vitrofertilisatie (ivf). "Sigaretten roken kan de kans op een succesvolle uitkomst halveren", zegt de WHO.
"De meeste mensen weten intussen wel dat roken schadelijk is, en we zien het veel minder dan vroeger, maar er komen toch nog altijd koppels langs die zwanger willen worden en roken", zegt fertiliteitsarts Shari Mackens (UZ Brussel). "Zelfs als ze met een vruchtbaarheidsbehandeling willen starten."
Een rookstop heeft al na enkele maanden een positief effect op de vruchtbaarheid
Shari Mackens, fertiliteitsarts UZ Brussel
"Het toont hoe verslavend sigaretten zijn en hoe extreem moeilijk het is om ermee te stoppen. We proberen koppels daar zo veel mogelijk in te begeleiden. Dat werkt volgens ons ook beter dan een rookverbod op te leggen. Je loopt dan het risico dat mensen gaan liegen, wat de vertrouwensband tussen arts en patiënt nooit ten goede komt."
"Maar het klopt absoluut dat stoppen met roken vrij snel een positief effect heeft op de vruchtbaarheid", zegt dokter Mackens. "Bij mannen is dat heel duidelijk. De aanmaak van een zaadcel in de teelballen duurt ongeveer 3 maanden. Als een man stopt met roken, zullen zijn zaadcellen 3 maanden later aanzienlijk beter zijn."
"Bij vrouwen is dat anders. Vrouwen worden geboren met al hun eicellen en dus worden al die eicellen blootgesteld aan het roken. Toch zal een rookstop ook hun kansen op een zwangerschap verbeteren."
Passief roken
Verder is passief roken ook niet onschuldig. Vrouwen die regelmatig aan tabaksrook worden blootgesteld, lopen een hoger risico op onvruchtbaarheid en hebben elke maand dat ze proberen zwanger te raken een kleinere kans op succes.
Het onderzoek naar nieuwere producten zoals e-sigaretten, waterpijpen en rookloze tabak is nog volop bezig. Maar ook die producten hebben waarschijnlijk schadelijke effecten op de vruchtbaarheid, zegt de WHO.
