Topman van (intussen failliete) chipfabrikant uit Oudenaarde in de cel voor spionage voor China   

Op 10 mei werd H.L. tegengehouden op de luchthaven van Zaventem, net op het moment dat hij wilde terugvliegen naar Peking. Sindsdien zit de 52-jarige man, met de Belgische en Chinese nationaliteit in de cel. 

De verdenkingen tegen hem zijn niet min: spionage, deelname aan een criminele organisatie, misbruik van vennootschapsgoederen, en het onrechtmatig delen van bedrijfsgeheimen. 

Eigenlijk begint het verhaal nog wat eerder, bij het faillissement van BelGaN in Oudenaarde in de zomer van 2024. "Er werd op zoek gegaan naar bijkomende investeringen. Daarbij werden diverse pistes bewandeld, helaas zonder succes", klonk het toen. 440 werknemers van het ooit bloeiende chipbedrijf vlogen op straat. 

Maar het faillissement wekte argwaan en er werd een onderzoek geopend. 

BelGaN was immers enkele jaren ervoor overgenomen door Chinese investeerders. Speurders vermoeden dat het hen niet te doen was om het bedrijf terug op de rails te krijgen, maar om de bedrijfsgeheimen. 

De site in Oudenaarde werd meer dan 40 jaar geleden opgericht als het toenmalige MIETEC en groeide uit tot een vlaggenschip van de Vlaamse technologie. Het bedrijf - de laatste industriële chipproducent in ons land - was vooral gespecialiseerd in innovatieve galliumnitride chips . Technologie die vooral gebruikt wordt voor elektrische voertuigen, lucht- en ruimtevaart en in de militaire sector. 

Toen het bedrijf in slechte papieren kwam, kwam in februari 2022 de aankondiging dat het overgenomen werd door een consortium van Chinese investeerders. De nieuwe CEO van BelGaN, Alan Zhou Zhen, verkondigde dat hij "een kans zag om een GaN-valley in Europa te starten". 

Opmerkelijk: enkele maanden na de overname in Oudenaarde werd er in de Chinese provincie Fujian Gankool opgericht, een bedrijf dat exact dezelfde technologie produceerde als BelGaN. Gankool werd gefinancieerd door een Chinees investeringsfonds. 

Verdachte H.L. bekleedde bij BelGaN een "leidinggevende onderzoeksfunctie" en zou dus ook bij het Chinese bedrijf een leidinggevende functie gehad hebben. 

RTBF en De Standaard ontdekten dat er in maart 2023 bijvoorbeeld een conferentie plaatsvond in China, waarbij H.L. gepresenteerd werd als de directeur van het Chinese bedrijf. Hij zou er keynote-spreker geweest zijn, samen met Alan Zhen Zhou - jawel, de CEO van BelGaN.

Op het LinkedIn-profiel van H.L. staat er evenwel niets vermeld over dat Chinese bedrijf, terwijl zijn loopbaan tot dan wel uit de doeken gedaan wordt. Voor zijn aanstelling bij BelGaN werkte hij bijvoorbeeld ook jarenlang bij Imec, nog een wereldvermaard bedrijf. Dat laat aan VRT NWS weten dat het gerecht hen gecontacteerd heeft over het onderzoek. 

"Daarbij hebben ze ons laten weten dat er een gerechtelijk onderzoek loopt naar een voormalige medewerker van imec. We werken volledig mee aan dat onderzoek en omdat het onderzoek nog loopt, kunnen we er momenteel niet verder op ingaan."

Speurders vermoeden dat H.L. dus de kennis en knowhow van BelGaN overgeheveld heeft naar Gankool. "Het onderzoek wijst mogelijk op het onrechtmatig overmaken van gespecialiseerde intellectuele eigendom en bedrijfsgeheimen omtrent de productie van galliumnitride-chips naar het buitenland."

"Er zijn aanwijzingen dat de betrokkene, die een leidinggevende onderzoeksfunctie bekleedde, tegelijk actief was als bestuurder van een Chinese onderneming met een gelijkaardige productieactiviteit", klinkt het bij het parket. 

Het gerecht is ook nog op zoek naar een 2e verdachte in de zaak, en volgens RTBF en De Standaard is dat Alan Zhen Zhou.  

Die tactiek van zogenoemde spiegelbedrijven is onze veiligheidsdiensten niet onbekend. Meer nog: in het laatste jaarrapport  van Staatsveiligheid wordt er letterlijk voor gewaarschuwd. 

"China beseft dat het op sommige, zeer specifieke gebieden nog een technologische achterstand heeft tegenover Europa en de VS. Het dichten van die kloof - en het uitbouwen van een strategische voorsprong - is de absolute topprioriteit voor het Chinese regime", klinkt het in het rapport. 

Een manier om dat te doen is via een 'spiegelbedrijf'. "Chinese bedrijven investeren in Belgische bedrijven, onderzoekscentra of spin-offs, bij voorkeur in kleinere entiteiten die veelbelovende technologieën ontwikkelen, maar met een ontoereikende financiering kampen. Op die manier krijgen ze toegang tot een bepaalde technologie. Vervolgens richten ze een spiegelbedrijf op in China dat dezelfde technologie op grotere schaal gaat produceren. Het moederbedrijf wordt daarna, indien mogelijk met winst, opnieuw van de hand gedaan."

Het lijkt een blauwdruk voor wat er met BelGaN gebeurd is. Intussen heeft Thema Foundries BelGaN overgenomen, om er fotonische chips te produceren.

En H.L.? Die blijft voorlopig in de cel, maar betwist alle feiten - bij monde van zijn advocaat Dimitri de Beco. Hoewel hij nog steeds in hechtenis zit, "is hij niet langer aangehouden op verdenking van spionage", aldus de advocaat. 

"Zelfs als de feiten bewezen zouden worden geacht, kunnen ze niet als spionage worden gekwalificeerd. In voorkomend geval zou het gaan om onrechtmachtig meedelen van bedrijfsgeheimen", legt Dimitri de Beco uit. Volgens de advocaat gaat het dossier over economisch recht en is er in dit geval geen sprake van een overdracht van geheimen die verband houden met de nationale veiligheid ten behoeve van een buitenlandse staat, en dus ook niet van spionage.