Duizenden mensen zijn afgezakt naar de Servische hoofdstad Belgrado voor de begrafenis van Ratko Mladić. De voormalige legerleider van de Bosnische Serviërs werd veroordeeld tot levenslang voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide, maar in Servië wordt hij door een deel van de bevolking nog steeds als een held gezien. Correspondent Thijs Kettenis is in Belgrado en woont de begrafenis bij.
Duizenden mensen naar Belgrado voor begrafenis van Ratko Mladić: "Voor velen is hij nog altijd een held"
Ann Willems
Gepubliceerd:
"Het ligt hier heel gevoelig", vertelt Kettenis vanuit Belgrado in VRT NWS De Ochtend op Radio 1. "De meeste mensen wereldwijd zien Mladić natuurlijk als een oorlogsmisdadiger, maar hier in Servië ligt dat anders."
"Sommigen zijn blij dat hij destijds vocht voor een Groot-Servië. Anderen redeneren: het was oorlog, natuurlijk heeft hij geschoten en mensen vermoord, maar er waren meerdere partijen en ook aan de andere kant zijn misdaden gepleegd. Waarom moet hij daar dan zo voor boeten?"
Die mensen zijn vandaag massaal naar Belgrado afgezakt. "Ze komen uit verschillende delen van Servië, maar ook Serviërs uit Bosnië komen hem de laatste eer te bewijzen."
Bekijk: Serviërs groeten kist van Ratko Mladić
Wie was Ratko Mladić?
Ratko Mladić was de legerleider van de Bosnische Serviërs tijdens de oorlog in Bosnië van 1992 tot 1995. Hij gaf leiding aan de troepen die onder meer Sarajevo belegerden en grote delen van Bosnië etnisch zuiverden. Zijn naam is vooral verbonden met de genocide van Srebrenica in juli 1995, waarbij meer dan 8.000 Bosnisch-islamitische mannen en jongens werden vermoord.
Mladić wist na de oorlog jarenlang uit handen van justitie te blijven. Hij werd uiteindelijk in 2011 gearresteerd in Servië en overgebracht naar het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag. In 2017 werd hij veroordeeld tot levenslang voor genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. In 2021 werd die veroordeling in beroep bevestigd. Hij zat zijn straf uit in de gevangenis van Scheveningen.
In Servië en bij Bosnische Serviërs wordt Mladić door een deel van de bevolking nog altijd vereerd. Nationalisten beschouwen hem als een man die zijn volk verdedigde. Zelf hield hij zijn onschuld vol. Voor de slachtoffers en hun nabestaanden staat zijn naam daarentegen symbool voor de zwaarste misdaden van de Bosnische oorlog. Zijn bijnaam werd dan ook: "de slager van de Balkan".
Geen officiële staatsbegrafenis
Formeel is de begrafenis geen staatsbegrafenis. De Servische president komt niet. Toch is de staat op verschillende manieren bij het afscheid betrokken.
"Dat begon al met het vervoer van het lichaam vanuit Den Haag naar Servië", zegt Kettenis. "Dat gebeurde met een regeringstoestel en er was ook een minister bij. Vervolgens werd de kist gedragen door militairen. Formeel is het geen staatsbegrafenis, maar de staat helpt de familie wel op allerlei manieren om er een waardig afscheid van te maken."
Mladić ligt sinds vanochtend opgebaard in een kerk in Belgrado. "Duizenden mensen staan in de rij om afscheid te nemen. Om 12 uur begint de dienst, die wordt geleid door de patriarch, de hoogste leider van de orthodoxe kerk. Rond 12.30 uur vertrekt vervolgens een stoet naar de begraafplaats, een paar kilometer verderop."
Tienduizenden verwacht
De Servische president sprak eerder over tienduizenden mensen die naar Belgrado zouden komen. De politie is massaal aanwezig om de toestroom in goede banen te leiden.
"Zo'n toeloop gebeurt natuurlijk niet elke dag in Belgrado", aldus Kettenis. "Er zijn ook veiligheidsmaatregelen genomen. Niet iedereen in Servië vindt dat Mladić zo'n afscheid verdient. Dat hebben mensen de afgelopen dagen duidelijk laten weten. Maar voorlopig is de verwachting dat zij vandaag niet naar hier komen om te protesteren."
"Servië ziet zichzelf als slachtoffer"
Dat zoveel mensen een veroordeelde oorlogsmisdadiger komen eren, is voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen. Volgens Kettenis heeft dat te maken met de manier waarop in Servië naar de oorlog en het verleden wordt gekeken.
"Servië ziet zichzelf vaak als een slachtoffer van wat er toen is gebeurd, en niet zozeer als dader. Dat wordt ook door de politiek gecultiveerd. De president zegt niet dat Mladić een held is, maar media die heel dicht bij hem staan doen dat wel. Zo ontstaat een klimaat waarin veel Serviërs het normaal vinden om hun voormalige generaal, ondanks de vele misdaden waarvoor hij is veroordeeld, als een held te zien."
Duizenden Servische patriotten nemen afscheid van de generaal
De Europese Unie heeft gezegd dat er in de EU geen plaats is voor de verheerlijking van oorlogsmisdadigers
Thijs Kettenis, correspondent
Voor de slachtoffers van de Bosnische oorlog is de verering van Mladić bijzonder pijnlijk. Onder meer de nabestaanden van de meer dan 8.000 Bosnisch-islamitische mannen en jongens die in 1995 bij de genocide van Srebrenica werden vermoord, hebben hun afschuw uitgesproken.
Ook de Europese Unie heeft inmiddels gereageerd. Servië is kandidaat-lid van de EU. "De Europese Unie heeft echter gezegd dat er in de EU geen plaats is voor de verheerlijking van oorlogsmisdadigers. De Europese commissaris voor Uitbreiding zou woensdag Servië bezoeken, maar heeft dat bezoek afgezegd."
Het volledige gesprek met correspondent Thijs Kettenis in VRT NWS De Ochtend op Radio 1
