Station van Kortrijk wordt dan toch beschermd:  "Dit betekent niet dat het gebouw onder een stolp komt"

Het station van Kortrijk, met zijn kenmerkende geelbakstenen symmetrische gevel, lichtrijke stationshal en speelse decoratie, blijft dan toch bestaan. Het gebouw uit 1951 wordt voorlopig beschermd erfgoed. Dat heeft minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts (N-VA) aangekondigd aan de vooravond van Open Monumentendag op zondag 13 september. Kortrijk is gaststad.

Een echt bordje ‘beschermd monument’ hangt er nog wel nog niet aan het station. Het gaat namelijk om een voorlopige bescherming. Er volgt nog een openbaar onderzoek, maar dat lijkt de definitieve bescherming, wellicht in november, niet in de weg te staan. Want alle neuzen staan nu in dezelfde richting.

Dat was tot voor kort helemaal anders. De NMBS en de stad Kortrijk hadden andere plannen. Het historische gebouw zou moeten wijken voor een nieuw station en een uitgebreide heraanleg van de stationsomgeving. 

Maar daar kwam hevig protest tegen van erfgoedverenigingen en het brede publiek. Een petitie verzamelde duizenden handtekeningen. Het station kwam in 2023 zelfs op de Europa Nostra-lijst van 7 meest bedreigde erfgoedsites in Europa terecht. 

Desondanks was er bij de NMBS en bij de betrokken overheden eerst geen animo om het gebouw te redden. Matthias Diependaele, de vorige minister van onroerend erfgoed en partijgenoot van Ben Weyts, liet weten dat het station niet beschermd zou worden. “De wederopbouwarchitectuur van na de Tweede Wereldoorlog is al goed vertegenwoordigd en er staan ook al 62 stations op de lijst", klonk het toen.

Daarop kreeg de NMBS de toestemming om het gebouw af te breken. Toenmalig minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) leverde een omgevingsvergunning af.  

Einde verhaal? Niet dus. Sindsdien zijn de meningen veranderd. Nu heeft minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts aangekondigd dat het station wél beschermd wordt, “want het is een bijzonder kwalitatief en uniek voorbeeld van monumentaal classicisme in de naoorlogse periode. Het is het laatste grote wederopbouwstation na de Tweede Wereldoorlog.” 

"Het is een misvatting dat een bescherming zou betekenen dat een gebouw onder een stolp komt te staan en dat er niets aan kan veranderen", stipt minister Weyts aan. "Deze bescherming hoeft geen rem te zijn op de ontwikkelingsplannen voor het station. Het Agentschap Onroerend Erfgoed zal daarvoor al zijn expertise ter beschikking stellen aan partners zoals de NMBS, Infrabel, De Lijn en Stad Kortrijk." 

De erkenning voor het station sluit aan bij het Open Monumentendag-thema 'In goede handen'. "Het station wordt immers goed beheerd door de NMBS, die het gebouw de komende jaren wil renoveren in het kader van de volledige vernieuwing van het station."  

De stad Kortrijk is tevreden met de voorlopige bescherming, zegt burgemeester Ruth Vandenberghe. “Die komt op het goede moment. We zoeken een sterk evenwicht tussen de erfgoedwaarde van het gebouw en de noden van een modern station. Tegelijk hertekenen we de volledige stationsomgeving, met een groen, aangenaam en veilig stationsplein als nieuwe ontmoetingsplek. In dit dossier werken vele handen aan een mooi project waarin het erfgoed een nieuwe toekomst krijgt”.

Ook de NMBS is 'om'.  "NMBS werkt constructief samen met het Agentschap Onroerend Erfgoed, zodat het behoud en de bescherming van het gebouw gecombineerd kan worden met de hedendaagse eisen van comfort, autonome toegankelijkheid en duurzaamheid”, zegt Patrice Couchard, directeur stations van de NMBS.

Het wordt wel een werk van vele jaren, want de plannen moeten weer naar de tekentafel, nu het historische stationsgebouw niet wordt afgebroken. In 2029 zouden de werken kunnen beginnen. 

Het station van Kortrijk dateert van 1951. Het verving toen het oude gebouw dat in de Tweede Wereldoorlog gebombardeerd werd.  Het is een symmetrisch, monumentaal gebouw met speelse elementen. De architect was Pierre Albert Pauwels; kunstenaars Maurits Witdouck en Rogier Vandeweghe ontwierpen basreliëfs en kunstwerken over industrie of transport.  

Op zondag 13 september 2026 is het weer Open Monumentendag , voor de 38e keer al.  Met het thema ‘In goede handen’ staat de spot dit jaar op alle mensen en organisaties die zorg dragen voor ons erfgoed. 

Kortrijk is gaststad van de Open Monumentendag, met 70 activiteiten op 50 locaties (of 51, als je het station meetelt). Een greep uit het aanbod: het Guldensporencollege, het Cobergherhotel, de Deelfabriek, het Parc Saint-Georges en verschillende voormalige vlassites die een nieuwe bestemming kregen, zetten uitzonderlijk hun deuren open.

Alles samen zijn er in heel Vlaanderen 1.207 activiteiten, verspreid over 209 steden en gemeenten. Sinds 1992 namen nooit eerder zoveel erfgoedlocaties deel. Bijna 1 op de 3 locaties doet dit jaar voor het eerst mee.