Kan je een taal leren in 6 maanden tijd? Timon Verbeeck probeerde het met Pools voor 'Is 't gelukt?'

In het nieuwe programma op VRT 1 'Is 't gelukt' geeft presentator Sven De Leijer 8 bekende Vlamingen verschillende uitdagingen, die ze het afgelopen jaar in het geheim moesten uitvoeren.

"Vlak voordat ik mijn eerste uitdaging kreeg, zei ik nog tegen mijn mama: stel je voor dat ik Bulgaars moet leren, ik hoop echt allesbehalve dat", blikt Timon Verbeeck bij VRT NWS terug.

Het werd geen Bulgaars, maar Pools en hij kreeg daarvoor 6 maanden de tijd. 

"Pools leek me niet bepaald nuttig, dus de motivatie ontbrak wat. Ik trok me vooral op aan het vooruitzicht dat ik naar Polen mocht", lacht hij.

Een app, een Pools lesboekje en 3 uur les van lerares Ela: dat waren de tools van Verbeeck. "Een spoedcursus Pools voorbereiden: dat is niet simpel", verzekert Ela Grabiec, die zelf de Poolse School in Leuven heeft. 

Ze koos daarom bewust voor overlevings-Pools zonder zware grammatica. "Ik ging hem geen naamvallen aanleren. Het kwam neer op zinnen blokken en doen alsof je meer kan dan werkelijk het geval is."

De focus lag op uitspraak en specifieke woordenschat. "Doordat Ela focuste op bepaalde thema's, ben ik dat ook gaan doen in de hoop dat de uiteindelijke test daarover zou gaan", legt Verbeeck uit. Volgens Ela was slagen in zes maanden mogelijk, maar op één voorwaarde: "Elke dag studeren en de taal veel spreken." 

Volgens professor tweedetaalverwerving Elke Peters (KU Leuven) is 6 maanden inderdaad krap, maar niet onmogelijk. "Alles valt of staat met motivatie en tijd."

Om dat te illustreren, verwijst de expert naar berekeningen die ooit gemaakt zijn voor het Engels."Om als Engelstalige Nederlands te leren tot een enigszins professioneel niveau, moet je 24 tot 30 weken fulltime bezig zijn met de taal. Chinees leren duurt 88 weken, omdat de taal niet verwant is aan Germaanse talen."

Datzelfde geldt voor Verbeecks uitdaging. "Pools is een Slavische taal en verschilt sterk van het Nederlands, dat een Germaanse taal is, en de complexe naamvallen maken het nog moeilijker", aldus Peters.

Wat volgens Peters ook belangrijk is om de uitdaging te laten slagen, is de taal integreren in je dagelijkse leven. Lezen, luisteren en kijken in het Pools zijn bijvoorbeeld een grote hulp.

Apps zoals Duolingo helpen ook om een taal te begrijpen, maar volgens Peters leer je de taal er nauwelijks door spreken. "Spreekkansen benutten en inzetten op sociale interactie is cruciaal." Lerares Ela treedt haar bij: "Ideaal gezien woon je een halfjaar in Polen."

Verbeeck trok pas na 6 maanden naar Polen, maar zocht in eigen land wel spreekkansen op. Zo draaide hij een dag mee met Poolse bouwvakkers. "In het begin was dat 'Chinees' voor mij", lacht hij. 

"Ik had stress omdat ze me niet begrepen, maar het waren de liefste mensen ooit. Zelfs zonder de taal te spreken, voelde ik me 1 van hen."

Tijdens die uitstap bleek Verbeeck niet bang om fouten te maken. "Elke keer dat je iets durft te zeggen, is een oefenkans. Dat is heel belangrijk om die kans te grijpen", benadrukt Peters. Ook Ela prijst zijn spreekdurf. "De meeste leerlingen zijn bang om te praten. Timon niet. Hij probeert zelfs de juiste intonatie en expressie op te pikken."

Een andere factor die Timon een streepje voor geeft, is zijn talenkennis. In totaal leerde hij ooit 7 talen, ook Grieks en Latijn. "Daardoor heb je meer inzichten in hoe talen werken", verklaart Peters. Ook zijn sterke geheugen was een troef. "Mensen met een talenknobbel onthouden woorden en woordcombinaties gemakkelijker."

Zelf geeft Timon toe dat hij niet altijd de meest gedisciplineerde leerling was. "Misschien is dat ook omdat het zo nutteloos aanvoelde. Tijdens drukke periodes dacht ik soms: hoeveel van mijn tijd wil ik hieraan spenderen? Als het om leven of dood ging, had ik harder gestudeerd."

Een maand voor de eindtest sloeg de paniek toe. "Ik stond nog nergens door mijn uitstelgedrag. Omdat mijn vriendin examens had, ben ik met haar in de bibliotheek gaan zitten. Tussen de blokkende studenten zat ik daar Pools te oefenen met flashcards." 

Zelfs op de Atlantische Oceaan – tijdens de opnames van het Play-programma 'Over de oceaan' – studeerde hij in zijn kajuit verder via offline apps.

De grote eindtest? Op een authentiek Pools familiefeest moest Verbeeck informatie uit gesprekken filteren om 10 vragen correct te beantwoorden. Hij haalde 6 op 10.

Voor Ela een knappe prestatie. "Als hij een jaar lang elke dag had gestudeerd en gesproken, hadden we een andere Timon gezien. Maar ik ben heel fier."

Ook professor tweedetaalverwerving Peters is overwegend positief. "Met wat zelfstudie, een paar uur les en één dag op een bouwwerf is dit een mooi resultaat. Een 10 op 10 was simpelweg onrealistisch."

Zelf blijft Timon bescheiden over zijn prestatie. "Ik ben geen goed voorbeeld van hoe je in 6 maanden Pools leert. Wie er dagelijks mee bezig is, zou zeker slagen voor mijn test."

Dat is ook het besluit dat Peters maakt. "Veel tijd, veel energie en op veel verschillende manieren met de taal in contact komen: dat zal altijd nodig zijn om in een halfjaar een taal als Pools te leren. Je mag geen wonderen verwachten als je er maar af en toe mee kan bezig zijn."

Toch houdt de contentcreator er mooie herinneringen aan over. "Mijn lerares en de Poolse mensen die ik ontmoette, waren stuk voor stuk geweldig. De taal is misschien niet blijven hangen, maar de mensen wel."