Feministisch icoon Gloria Steinem (92) overleden, lof van Hillary Clinton tot Oprah Winfrey: "Ze hielp velen van ons om onze stem te vinden" 

"Plots begon een ongelofelijk slimme, mooie en getalenteerde vrouw in de jaren 60-70 te praten over hoe vrouwen gelijke kansen zouden moeten hebben. Hoe we hoog moesten mikken, onze eigen dromen moesten nastreven." 

Zo begint voormalig Amerikaans presidentskandidaat Hillary Clinton haar eerbetoon aan Gloria Steinem  (92), de Amerikaanse feministe, activiste en journaliste die woensdag overleed . 

"In de afgelopen decennia werd ze een van de architecten van de hele structuur rond gelijkheid van vrouwen. Ze duwde niet alleen deuren voor zichzelf open, maar voor miljoenen vrouwen achter haar."

"Ze was een echt icoon vanaf de eerste keer dat ze op het publieke toneel verscheen." 

En iconisch was Steinem inderdaad. Met haar overlijden verliest de feministische wereld een spilfiguur uit de tweede feministische golf van de late jaren 60, begin jaren 70. 

In 1962 zette ze zichzelf definitief op de kaart: ze ging enkele weken undercover als Playboy-bunny in de wereld van Hugh Hefner, het brein achter het erotische magazine Playboy. Hij had allerlei clubs waarin hij vrouwen, hij noemde hen 'bunnies', liet dansen en performen. 

In die clubs waren vrouwen niet toegelaten, tenzij ze als 'bunny' dienden. Daarom besloot Steinem undercover te gaan. "Dat was nog niet zo makkelijk", vertelt auteur Heleen Debruyne in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Je moest aan bepaalde schoonheidsstandaarden voldoen, maar dat haalde Steinem wel. 

"Ze heeft daar een paar weken gewerkt en daar dan toch een tamelijk onthullend artikel over geschreven. Want de grens tussen prostitutie en 'bunny zijn' bleek tamelijk dun. De arbeidsvoorwaarden waarin die vrouwen werkten, waren op zijn zachtst gezegd niet echt geweldig."

Samen met andere feministen richtte Steinem ook een vrouwenmagazine op: Ms. Magazine. 

"De vrouwenbladen toen waren nog altijd sterk gericht op recepten, ouderschapstips en vragen als: 'hoe behaag ik mijn echtgenoot?'. Vrij klassiek dus", vertelt Debruyne. "Steinem wilde echt een blad oprichten over vrouwenzaken die verder gingen dan de clichébeelden." 

Ms. Magazine is een tijdje heel invloedrijk geweest in de Verenigde Staten, weet Debruyne. "Het magazine viel samen met de tijd dat vrouwen praatgroepen gingen organiseren en begonnen te geloven dat zij, net zoals mannen, konden studeren en carrière konden maken." 

"Steinem is vooral cultureel heel erg belangrijk geweest. We zijn nu op een punt in een samenleving, toch hier bij ons, dat de meeste mensen ervan doordrongen zijn dat vrouwen dezelfde mogelijkheden hebben als mannen. Dat als je ons dezelfde kansen geeft, we dezelfde dingen kunnen bereiken."

Debruyne vindt dat de iconische feministe die cultuuromslag echt mee bewerkstelligd heeft. "Toen stond dat nog zeer vaak ter discussie, dus daar is ze echt zeer belangrijk geweest." 

Verder organiseerde ze ook vaak protesten en acties voor abortus. "In 1973 is abortus dan eindelijk gelegaliseerd in de Verenigde Staten", een wet waarin Steinem toch ook een behoorlijk aandeel had, stelt Debruyne. "Inmiddels is die wet wel ingetrokken door Trump." 

Plaats maken voor vrouwen en hun rechten, en stenen verleggen dus. Zo erkennen ook veel huidige feministen Steinems nalatenschap. 

"Ze was op zoveel manieren baanbrekend, een echt icoon", schrijft voormalig presidentskandidate voor de Democraten in de VS, Kamala Harris. "Ik ontmoette haar voor het eerst eind jaren 90, toen ik een jonge advocate was, gespecialiseerd in misdaden tegen vrouwen en kinderen." 

"Haar pleidooi ging altijd over vechten voor de kracht, intelligentie en waardigheid van vrouwen eender waar." Harris bedankt haar voor de steun tijdens haar presidentscampagne: "Mijn campagne is voor een groot deel mogelijk gemaakt dankzij haar activisme."

"We zijn haar als vrouwen zoveel verschuldigd", schrijft presentatrice Oprah Winfrey op Instagram. "Ze stelde een cultuur in vraag die ons te vaak vertelde wie we konden zijn, wat we konden doen en hoeveel ruimte we mochten innemen. Ze ijverde haar hele leven om die ruimte voor ons allemaal breder te maken." 

"Ze had een slimme, vaak grappige manier om te zeggen wat er nodig was om gevoelens en ideeën over waar we thuishoren als vrouw naar boven te halen", vindt Jane Fonda, actrice en activiste. "Ze hielp zovelen van ons onze stem en moed te vinden om op te komen voor onszelf en voor andere vrouwen." 

"Haar werk en nalatenschap leeft voort in de vrouwenbeweging en de vele vrouwenorganisaties die ze mee heeft opgericht", besluit Fonda.