"Niet twijfelen, maak baby's!": waarom oproep van burgemeester Els van Doesburg zoveel stof doet opwaaien

"Tegenwoordig eindig ik mijn speeches steevast met dezelfde oproep: 'Niet twijfelen, mensen: maak baby's! Zoveel als je kunt! (lacht)", aldus Antwerps burgemeester Els van Doesburg (N-VA) in HUMO deze week.

"Op sociale media lijkt het soms alsof moeders tegen elkaar opbieden over hoe zwaar ze het hebben. Dat mag niet het universele beeld van het moederschap worden", vindt Van Doesburg.

De burgemeester vindt het belangrijk om positief over het ouderschap te praten. "Uiteraard is het heftig. Maar dat weegt niet op tegen hoe fantastisch het voelt. Ik bevind me natuurlijk in een positie waarin ik veel kan afdwingen. Maar dat is net het punt: als ík het al niet doe, wie dan wel?"

Maar er komen veel reacties op dat interview. Zo uitte de bekende frituriste Dorien Nuyts kritiek via Instagram. Ze noemt de burgemeester "gepriviligeerd" en zegt dat ze zich niet kan inleven in situaties van anderen. "Het is haar taak om een opvangnet te voorzien. Er is een belachelijk klein aanbod in haar stad", zegt Nuyts over de kinderopvang in Antwerpen.

Waarom zien we vaak hevige reacties op dergelijke uitspraken? Onze redactie belde rond en zag 4 redenen.

Dat uitspraken rond ouderschap gevoelig liggen, bewees Siska Schoeters al ruim 10 jaar geleden. Toen ze haar kinderen "kleine fuckers" noemde in een interview, kreeg ook zij ontzettend veel reacties. Daar was de boodschap dan het omgekeerde: we moeten ook durven zeggen dat het niet altijd gemakkelijk is.

Ook actrice en schrijfster Leen Dendievel ondervond die gevoeligheid al vaak. Ze is "kindvrij", zoals ze het zelf noemt, en schreef daar een boek over: 'De zin van een kind'. "Ik herken dit", zegt ze. "Als iets extreem overkomt, dan wordt er extreem op gereageerd."

"Eigenlijk moet je altijd voorzichtig zijn met uitspraken", gaat Dendievel verder. "Je weet nooit wie het leest en waar de woorden naartoe gaan. En kinderen zijn ons hoogste goed. Hoe je er ook over denkt."

"Die gevoeligheden zijn begrijpelijk", zegt Jochen Devlieghere, professor pedagogie aan de UGent. "In dit geval gaat het, denk ik, vooral over het gegeven dat de condities en situaties waarin ouders moeten opvoeden, heel erg ongelijk verdeeld zijn", zegt hij.

Want ja, het ouderschap is voor iedereen anders. Welke financiële middelen je hebt, of je het alleen of met meer doet, of je één of meerdere kinderen hebt, of je een opvangnet hebt en eigenlijk ook: of je baby doorslaapt.

"Het kan gewoon ook zwaar zijn", zegt Leen Dendievel. "Mevrouw Van Doesburg heeft misschien gelukkig een makkelijk kind, geen huilbaby, het klopt misschien allemaal in de agenda,.... Een beetje geluk gaat daar ook mee gepaard."

Volgens professor Devlieghere gaat het ook over de context waarin Van Doesburg haar moederschap beleeft.

"Ik denk dat daar heel veel reactie op komt, omdat zij vanuit haar rol als burgemeester hoogstwaarschijnlijk wel een geprivilegieerde positie heeft. En als je dat afzet ten opzichte van alleenstaande moeders - om maar iets te zeggen - dan is het kapitaal, maar ook het sociaal kapitaal, waarschijnlijk veel kleiner. En dat veroorzaakt toch heel veel reactie."

Bovendien gaat het ook om een politicus die aan de knoppen van het beleid zit. "Als mensen vandaag in Antwerpen het moeilijk hebben om kinderopvang te vinden en daardoor niet kunnen gaan werken en moeten thuisblijven, en dan dergelijke uitspraak zien, leidt dat natuurlijk tot frustratie", aldus professor Devlieghere.

Er ligt ook gewoon ontzettend veel druk op het ouderschap. "Als we bijvoorbeeld vergelijken met 65 jaar geleden, zitten we in een hele andere context", zegt professor Devlieghere.

"Vroeger werd verwacht dat moeders thuisbleven. Vandaag stimuleren we beide ouders om actief te zijn op de arbeidsmarkt. Maar we hebben daar wel niet de ondersteuning tegenover gezet die noodzakelijk is voor die ouders. We zitten met meer dan 10.000 plaatsen tekort in de kinderopvang, wachtlijsten op scholen. Dus de omstandigheden zijn niet mee geëvolueerd. En dat leidt tot enorm veel frictie", aldus Devlieghere.

Ook sociale media spelen een rol. "Wat we zeker zien, is een veel grotere individuele verantwoordelijkheid ten opzichte van de ouders voor die opvoeding. Ouders moeten meer geduld hebben, ouders moeten zelfzorg inbouwen, moeten mild zijn voor zichzelf, enzovoort. Dat wordt online nog eens versterkt, waar heel veel opvoedingsadvies wordt gedeeld."

Sommige ouders hebben het dan ook echt zwaar."Onderzoek naar ouderschap toont aan dat ongeveer drie vierde van de ouders vooral positieve ervaringen heeft met opvoeden. Maar één derde van de ouders geeft toch aan dat het ouderschap veel moeilijker is dan men vooraf had gedacht", zegt professor Devlieghere. "En in een CM-enquête dit jaar gaf meer dan 60 procent van de bevraagde ouders aan dat er van die roze wolk heel weinig sprake was."

"We zien in het algemeen ook een lichte toename in opvoedingsonzekerheid. Dat uit zich soms in andere dingen. 8 tot 10 procent van de Belgische ouders kampt bijvoorbeeld met een parentale, een ouderlijke burn-out", zegt de professor.

Het onderwerp verdient dus de nodige nuance. Ook al erkende de Antwerpse burgemeester ook dat het heftig is en dat ze vanuit een bevoorrechte positie spreekt, toch bleef vooral de uitspraak "Maak baby's!" hangen.

"Wie geen kinderen heeft, zegt beter niet 'maak geen kinderen'. En wie wel kinderen heeft, moet zeker niet aan iedereen gaan vertellen dat ze kinderen moeten maken", zegt Leen Dendievel. "Ik zeg zelf altijd dat ik kindvrij ben en daarvoor gekozen heb, maar ik sta voor elk zijn eigen keuze, en dat we dat bewust doen. Dus heel genuanceerd."

Ze kiest daarmee voor een bewust andere aanpak dan pakweg 'Girl with the list', een wereldberoemde influencer met miljoenen views die enkel video's deelt met redenen waarom je beter géén kinderen neemt. Humoristisch bedoeld, maar er is weinig ruimte voor nuance.

Ook televisiepersoonlijkheid Dina Tersago vindt dat het thema nuance nodig heeft. "Mijn mening: opvoeden is vandaag de dag zeer beladen", reageerde ze op Instagram. "Het is misschien wel het mooiste en moeilijkste dat er is. Dus alle meningen mogen bestaan. Maar probeer te nuanceren. Er is niet 1 waarheid", schreef ze.

Intussen verduidelijkte Van Doesburg op Instagram haar uitspraken wat meer. "Natuurlijk zit niet iedereen op een roze wolk!", klonk het onder meer.

"Interessant in alle onderzoeken die ik vermeldde, is dat ouders beide zijden aanhalen", besluit professor Devlieghere. "Ze zeggen dat het echt wel moeilijker is dan ze gedacht hadden. En tegelijkertijd is het ook wel het mooiste dat er is. En dus mis je in het publieke debat wel de ruimte om beide betekenissen voorop te kunnen zetten".

Na het interview vraagt de professor of zijn uitleg wat te volgen was. Hij zit namelijk met een kind dat nog niet doorslaapt. Ik ken het, aldus de interviewster.